nieuws

Slanke, slimme dijk uit Watergraafsmeer: dijk van de toekomst?

infra 1951

Slanke, slimme dijk uit Watergraafsmeer: dijk van de toekomst?

De versterking van de Amsterdamse Ringdijk met dijkstabilisatoren is geslaagd. Vorige week werd de dijk in Watergraafsmeer, onder toezicht oog van blije bewoners, opgeleverd. Nu is de techniek klaar voor het échte werk: primaire keringen.

Wie een blik werpt op de dijk in Watergraafsmeer, ziet op het eerste oog niets bijzonders. Het lijkt een doodnormale Hollandse dijk, begroeid met gras, midden in een drukke stad. Toch is er iets speciaals aan deze Ringdijk: het is de eerste ‘slanke, slimme dijk’, van Nederland.

Stabilisatoren en sensoren

De dijk is op een compleet andere manier versterkt dan normaal: met stabilisatoren en sensoren. Al eerder werd deze innovatie in Purmerend beproefd, maar nog nooit is de techniek bij een echte dijk toegepast.

Reden was er vorige week dan ook voor een feestje. Tijdens de opleveringshandeling waren niet alleen alle betrokken partijen en bewoners uitgenodigd, maar ook de kersverse deltacommissaris Peter Glas. Voor hem zou een regionale kering in Amsterdam normaal gesproken geen reden zijn om te bezoeken, maar omdat hier zo’n innovatieve techniek is uitgevoerd, kon hij niet anders dan de opleveringshandeling verrichten.

De kersverse deltacommissaris verricht de opleveringshandeling bij de dijk.

‘Fantastisch’

“Ik vind het echt fantastisch wat hier met die klapankers is gebeurd”, zei hij trots, de laatste van deze exemplaren in de dijk afdekkend. “Onze missie is om elke week 1 kilometer dijk te versterken op zo’n effectieve en kostenefficiënt mogelijke manier. Ik ga me inzetten voor nog meer van dit soort slimme en slanke dijken, en voor nog meer innovatieve technieken om te versterken”, deelde hij mee.

Hoogwaterbeschermingsprogramma

De Ringdijk in Amsterdam ligt aan de zuidkant van de Ringvaart. Het deel tussen de Wibautstraat en de Middenweg is versterkt. De ontwikkeling en uitvoering van het project werd gefinancierd door het landelijke Hoogwaterbeschermingsprogramma (HWBP), een samenwerking tussen Rijkswaterstaat en de waterschappen, dat onderdeel is van het Nationale Deltaprogramma. Het HWBP staat aan de vooravond van de grootste dijkversterkingsoperatie ooit. Meer dan 1100 kilometer aan dijken en 486 sluizen en gemalen moeten tot 2028 worden aangepakt. Verspreid over bijna 300 projecten in heel Nederland, langs de kust, de grote rivieren en meren. De waterschappen en het Rijk trekken voor deze dijkversterkingsoperatie 7,4 miljard euro uit.
Voortdurend wordt onderzocht hoe dijkversterking beter, sneller en goedkoper kan. Dit wordt gedaan binnen projectoverstijgende verkenningen (POV’s). Binnen de POV Macrostabiliteit, één van de POV’s van het HWBP, onderzoeken en beproeven marktpartijen, kennisinstituten en overheden oplossingen voor het faalmechanisme macrostabiliteit. De JDL-techniek is ook onderdeel van dit programma.

In de drukke en krappe wijk in Amsterdam was het geen optie om de Ringdijk op de traditionele manier, met steunbermen, te versterken. De dijk zou daardoor verbreed worden, en dat zou onmogelijk passen. Dus moesten de initiatiefnemers op zoek naar een alternatief.

Variant op het klapanker

Die werd gevonden in de nieuwe techniek van aannemer JLD Contracting uit Middelie. Directeur Jos Karsten bedacht een variant op het klapanker dat hij sinds tien jaar gebruikt om onder andere bouwputten en damwandconstructies open te houden. De kunststof ankerelementen konden als dijkstabilisator worden gebruikt, waardoor de dijk van binnenuit vernageld wordt aan de ondergrond en daardoor niet verbreed hoefde te worden.

“De ankers hebben we vastgezet in diepere zandlagen”, legde Karsten uit. “De kracht die ontstaat bij het zwellen van de dijk, wordt vanuit de kern van het dijklichaam opgevangen door het anker. Via een kunststof element worden deze krachten gedistribueerd en via een kopplaat gelegen onder het oppervlak van de dijk door middel van een kunststof trekstang teruggebracht naar het anker. Deze kopplaat mobiliseert de krachten en brengt deze over via de kunststof trekstang met een relatief hoge rek naar het anker. Dit systeem, dat door de gegeven voorspanning continue in werking is, zorgt ervoor dat het moment van bezwijken van een dijk zal uitstellen”, verklaarde de uitvinder.

‘Minder trillingen’

De stabilisatoren, waarvan er 619 in de dijk zijn geplaatst, zorgen voor een versterking tot maar liefst 30 procent. Bovendien konden de bomen op de dijk tijdens de operatie gewoon blijven staan en bleef de geluidsoverlast beperkt. “De techniek geeft natuurlijk wel wat trillingen, maar helemaal niet zoveel. Kans op scheuren in huizen, is er daardoor nauwelijks”, zei Karsten trots.

De bewoners waren dan ook erg tevreden met hun ‘nieuwe dijk’, lieten ze tijdens het feestje weten. Een Amsterdamse maakte de betrokken partijen zelfs een groot compliment: “Ik wil graag iedereen die hiermee bezig is geweest complimenteren”, zei ze. “Ik ben erg blij met de nieuwe dijk, de gang van zaken en de informatie die is geleverd.”

Sluizen als verzekering

Het enige dingetje waar een paar bewoners zich een beetje zorgen over maakten, was de functie van de twee sluizen aan de uiteinden van de dijk. Want waar zijn die voor?, vroeg een bewoner een tikje bezorgd. “Voor als het écht mis dreigt te gaan”, legde Gerard Korrel, bestuurslid van het Waterschap Amstel, Gooi en Vechtstreek, rustig uit. “Als er echt overstromingsgevaar is, dan gaat die rode muur naar beneden en wordt de Ringvaart afgesloten. Het is een extra verzekeringspremie.”

Maar voordat het zover is, moet er wel héél wat gebeuren. De dijk wordt namelijk dagelijks in de gaten gehouden via de sensoren. “Als er iets verandert, bijvoorbeeld als er sprake is van extra druk, gaat er een pin bewegen. Op kantoor zien we dat meteen en kunnen we ingrijpen. Dat zorgt toch voor een veilig gevoel; het idee dat er elke dag naar je dijk wordt gekeken?”, zei Korrel glimlachend.

Batterijen in de dijk

De Ringdijk is niet de eerste die is voorzien van sensoren, maar wel de enige dijk waarbij geen antennes en paaltjes nodig zijn om metingen te verrichten. Ook een ideetje van JLD. Karsten: “Er zitten een soort batterijen in, die heel lang meegaan. Ze zijn tien jaar lang onderhoudsvrij.” Sowieso heeft de dijk nauwelijks onderhoud nodig, vervolgt hij. “Dit komt omdat we door deze sensoren de dijk beter leren begrijpen. Je kunt zien wanneer er iets gerepareerd moet worden. Daardoor kun je veel geld besparen.”

Het is de bedoeling dat de JLD- techniek meer dijken gaat versterken. En niet alleen regionale keringen, maar ook grote primaire keringen door het hele land. De ontwikkeling van de innovatie wordt niet voor niets ondersteund door Hoogwaterbeschermingsprogramma HWBP, een programma dat ervoor moet zorgen dat er meer slimmere en goedkopere maatregelen worden gevonden om 1100 tot 1900 kilometer dijken in Nederland te beschermen.

Filmpje van het opleveringsfeestje (tekst loopt onder video door):

‘Niet dezelfde fout maken als in het verleden’

“Het is niet dé blauwdruk voor alle dijkversterkingen”, nuanceerde Gerhard van den Top, voorzitter van de zogeheten POV Macrostabiliteit (zie kader). “Als we deze techniek overal gaan toepassen, dan maken we dezelfde fout als in het verleden. Maar het moet een van de innovaties worden waarmee we een deel van onze dijken op een slimme en goedkope manier kunnen versterken. Deze techniek is hier toegepast in een regionale kering maar is natuurlijk in de eerste plaats voor toepassing bij primaire keringen. Binnen het HWBP zullen ongetwijfeld trajecten in ontwikkeling zijn waar deze techniek een oplossing kan bieden.”

Markermeerdijken als eerst

Als het aan Karsten ligt, wordt de techniek als eerste toegepast op een stuk van de Markermeerdijken. “Het is mijn droom om daar een stuk van te versterken”, vertelde hij enthousiast. “We hebben mondelinge toezegging gekregen om een gedeelte te doen, maar waar en hoeveel, dat is nog niet duidelijk. We moeten eerst kijken of de grond ervoor geschikt is. De stabilisatoren zijn niet geschikt voor zanddijken, maar vooral voor veendijken en kleidijken, wat de Markermeerdijken zijn.”

De aannemer verwacht de komende tijd flink wat werk te hebben. “Alle investeringen die we hebben gedaan, zijn gedaan om deze techniek breder op de markt te zetten. Dus ik ga er vanuit dat we genoeg te doen hebben”, zei hij glimlachend.

 

Reageer op dit artikel