nieuws

Boskalis en KWS maken zeedijk hoger én sterker: In één klap bestand tegen kracht 5 op schaal van Richter

infra 3865

Boskalis en KWS maken zeedijk hoger én sterker: In één klap bestand tegen kracht 5 op schaal van Richter
Een miljoen kuub zand, tweehonderdduizend kuub klei en zestigduizend ton asfalt is er nodig om de zeedijk tussen Delfzijl en Eemshaven te verbeteren. Aannemerscombinatie Ommelanderdiek – Boskalis en KWS – conditioneert de kering over een lengte van 11,7 kilometer en kreeg daarbij ook nog een seismische opgave. ,,Uiteindelijk kleden we de dijk uit, versterken met zand en pakken ‘m weer in met klei.”

Een miljoen kuub zand, 200.000 kuub klei en zestigduizend ton asfalt zijn nodig om de zeedijk tussen Delfzijl en de Eemshaven te verbeteren en aardbevingsbestendig te maken. “Uiteindelijk kleden we de dijk uit, versterken hem met zand en pakken ‘m weer in met klei”, aldus projectmanager Gertjan Timmers.

Voor zeedijken gelden sinds 2017 strengere veiligheidsnormen. De zeespiegelstijging en klimaatverandering liggen aan de verscherping ten grondslag. Een dijkdoorbraak in het oosten van Groningen kan betekenen dat een groot deel van Nederland en Europa zonder energie komen te zitten. Het achterland herbergt namelijk de Groninger gasvelden en in de Eemshaven staan verschillende energiecentrales. Met het risico op aardbevingen door de gaswinning is de dijk op de prioriteitenlijst voor versnelde aanpak gekomen.

Het waterschap Noorderzijlvest zette de reguliere scope voor de aanpak van de dijk in de markt, inclusief een fictieve seismische opgave. “Vanwege de tijdsdruk hebben we hiervoor gekozen. In eerste instantie werd gedacht aan versterking met damwanden. Een internationaal gezelschap van deskundigen heeft gekeken of en welke maatregelen er daadwerkelijk nodig zijn om te voorkomen dat de dijk doorbreekt bij een aardbeving met een kracht van 5 op de schaal van Richter”, legt projectmanager hoogwaterbeschermingsprogramma Ate Wijnstra van Noorderzijlvest uit.

De zandlagen onder de dijk zijn vermengd met klei, waardoor er na een aardbeving geen risico op verweking is. “Uit de testen blijkt dat er wel schade ontstaat, maar die is toelaatbaar. Dat betekent dat de seismische opgave lopende het proces steeds kleiner werd. Straks hebben we hier een supersterke dijk liggen, maar nu al is de kering sterker dan voor aanvang van het werk. De aangebrachte zandhoeveelheid zit inmiddels al op een derde van het totaal.”

(tekst loopt door onder de foto)

Aannemerscombinatie Ommelanderdiek – Boskalis en KWS – conditioneert de kering over een lengte van 11,7 kilometer en kreeg daarbij ook nog een seismische opgave. (Foto: Alex J. de Haan)

Op verschillende plekken worden sensoren in de dijk aangebracht, die als meetsysteem functioneren. Na 31 december 2019, als de verbeterde dijk wordt opgeleverd, wordt het monitoringssysteem aangebracht. “Hiermee kunnen we goed in de gaten houden wat de gevolgen van aardbevingen voor de dijk zijn.” In de buurt van de dijk worden depots met klei gerealiseerd. “Als er sprake is van schade als gevolg van een aardbeving, dan kunnen we snel handelen.” De kosten van deze maatregelen betaalt de NAM.

Boskalis en KWS Infra maken de dijk uiteindelijk hoger, breder, sterker

Combinatie Ommelanderdiek – Boskalis Nederland en KWS infra verbetert in opdracht van waterschap Noorderzijlvest de kering over een lengte van 11,7 kilometer. Zij brengt voor de dijkverbetering voorbelasting van zand en klei op de land- en waterzijde aan. De dijk wordt uiteindelijk hoger, breder en sterker. In het ontwerpproces zijn faalmechanismes geanalyseerd. Extra aandacht is er voor een haaks stuk in het traject, waar de golfoploop het grootste is. “Door het aanbrengen van betonzuiltjes wordt een grotere remming van het water bewerkstelligd. De zeekant wordt voorzien van asfalt. Dit is een goede oplossing”, vertelt projectmanager Gertjan Timmers van aannemerscombinatie Ommelanderdiek.

Op verschillende plekken wordt de bestaande Noorse steen ingegoten met beton. “Er zijn ook delen, waar we de bestaande harde bekleding laten zitten. Langs het hele traject zijn stukken waar we de binnenberm met 20 tot 30 meter verbreden. De dijk wordt over de hele lengte ook hoger. Bij Delfzijl zelfs zo’n 2 meter. Richting de Eemshaven neemt de ophoging af naar nagenoeg nul.”

Volgens Timmers is gezien de tijdsdruk een vlekkeloze samenwerking cruciaal. “Afstemming met het waterschap en de stakeholders is best intensief. Het belang om alle betrokken partijen goed in het proces mee te nemen, wordt bij grote projecten nog wel eens onderschat. Bij dergelijke opgaves zoals deze dijkverbetering moet je daar gewoon de tijd voor nemen.” Timmers stelt dat samenwerkingsvorm zoals bij deze dijk, waar de uitvoerende partijen en de opdrachtgever vanuit een gezamenlijk pand in Delfzijl opereren, een zeer goede stap is geweest. “Als je elkaar op het gebied van uitvoering en ontwerp niet goed verstaat kost het veel tijd en irritatie. Per saldo levert dat niets op. Daarom trekken we met alle partijen samen op.”

Grote hoeveelheden grondstoffen moeten in een strak tijdsbestek op de juiste plek komen

Voor Boskalis en KWS zit bij de uitvoering ook een belangrijke uitdaging in de logistiek. Grote hoeveelheden grondstoffen moeten in een strak tijdsbestek op de juiste plek komen. “Het is een behoorlijke puzzel om verschillende rijroutes en fasering van de werkzaamheden goed op elkaar aan te laten sluiten en tegelijkertijd het bouwverkeer niet door de dorpen langs de dijk te laten rijden. Het materiaal wordt aangevoerd vanaf de havens van Delfzijl en de Eemshaven en daarnaast is er nog een derde in- en uitrit halverwege de dijk. Dit zorgt voor veel tijdelijke maatregelen. Zo is de binnenzijde van de dijk voorzien van rijplaten waardoor verkeersbeweging in twee richtingen mogelijk wordt.”

Voor de planning van de versterking van het buitentalud is ook het stormseizoen een belangrijk gegeven. De werkzaamheden richten zich in de periode van 1 oktober tot 1 april daarom op de landzijde van de dijk. “Volgordelijkheid is een belangrijk gegeven bij deze werkzaamheden.” Door de korte lijnen is het mogelijk om de doorlooptijden van ontwerp naar uitvoering zo kort mogelijk te maken. “Als het kan binnen een dag. Dat is het voordeel van een transparante werkwijze. De betrokken partijen weten elkaar goed te verstaan. Je hoeft daardoor niet te wachten totdat stukken worden goedgekeurd, maar je deelt eventuele issues met elkaar. Hierdoor kunnen wij als opdrachtnemer snel acteren. Dat vraagt om onderling vertrouwen.”

Naast de reguliere opgave is er ook nog een aantal koppelprojecten, dat samen met de reguliere en seismische opgave de totale scope van Ommelanderdiek bepaalt. Voorbeelden zijn Stadstrand Marconi, Kiek over Diek, Demonstratieproject Dubbele Dijk en Rijke Dijk. Het aanleggen van de dijk ter hoogte van Delfzijl biedt ruimte om het gewenste stadsrand aan te leggen. Gemeente Delfzijl verzorgt de aanleg van het strand Marconi. Ook wordt bij de dijkverbetering rekening gehouden met Kiek over Diek. Dit is een fietspad met een lengte van ongeveer negentig kilometer langs de Waddenzee tussen het Lauwersmeer en de Dollard, en gaat over de hele lengte van de Ommelanderzeedijk. Een deel daarvan loopt daarvan straks op en langs de dijk tussen Delfzijl en de Eemshaven.

De twee dijken samen beschermen het achterland tegen het hoge water

Provincie Groningen en Waterschap Noorderzijlvest hebben samen het project Dubbele Dijk ontwikkeld. De hoogte van de zeedijk blijft op deze plek ongewijzigd. Daar tegenover staat de realisatie van een tweede, lagere dijk in het achterland. De twee dijken samen beschermen het achterland tegen het hoge water. De inloop van zeewater en de slibinvang maken de plek tussen de twee dijken geschikt voor landbouwkundige proeven met zilte teelt. De provincie Groningen zorgt voor de inrichting van het tussengebied.

De provincie is ook betrokken bij de projectoverstijgende verkenning voor het innovatieve dijkconcept Rijke Dijk. Het basisprincipe gaat uit van het creëren van een natuurlijkere overgang tussen dijk en water. De Rijke Dijk omvat onder andere een palenbos op het Wad, waar ook mosselen aan groeien, hoogwatervluchtplaatsen en het realiseren van getijdenpoelen. Het biedt goede vestigingsmogelijkheden voor flora en fauna. Tegelijkertijd moet de Rijde Dijk leiden tot een vermindering van de golfoploop en draagt op die manier bij aan de veiligheid van de primaire kering. “De dijk tussen Delfzijl en de Eemshaven wordt versterkt zodat die weer aan de normering voldoet, maar tegelijkertijd verbeteren we de dijk op het gebied van toerisme en ecologie”, verklaart Ate Wijnstra.

Reageer op dit artikel