nieuws

Analyse || Risicopot voorkomt ellende, maar lost zeperd IJmuiden niet op

infra Premium 1924

Analyse || Risicopot voorkomt ellende, maar lost zeperd IJmuiden niet op

Een gezamenlijke risicopot voorkomt veel claimgedrag, maar is niet de oplossing voor een giga-ontwerpfout zoals de zeesluis IJmuiden. BAM en VolkerWessels kniezen over de tegenvaller van 138 miljoen op een omzet van 500 miljoen euro. Waar houdt het op?

Het voelt scheef dat de bouwers volledig opdraaien voor zo’n forse tegenvaller. Met opgeheven hoofd slikken de bouwers het verlies. BAM-topman Rob van Wingerden: “Wij laten ons niet uit het lood slaan.” Geen rechtszaken, geen claims. Deze zeperd is de bouwers te verwijten en die moeten het dus oplossen.

Waar houdt het op?

‘Waar houdt het op’ is de legitieme vraag. Een vraag die ook de partijen bezighoudt bij de herziening van UAV-gc, de spelregels die bepalen wie waarvoor aansprakelijk is.

De verliezen komen nu uit op een kwart van de omzet. Ruim 25 procent is extreem veel voor wie bedenkt hoe hoog de winstmarges in de bouw liggen.

De bouwers draaien op voor de gevolgen van de ontwerpfout, het omgooien van de bouwmethode, maar krijgen ook te maken met een enorme claim vanwege te late oplevering. Het dbfm-contract zorgt voor een extra tijdsklem op de altijd strakke planning van dit soort projecten. De financiers hebben hun contracten waterdicht getimmerd en eisen hoge bedragen bij elke dag na de fatale einddatum.

Bittere pil

Opgeteld een verliesrekening van 138 miljoen euro op een omzet van ruim een half miljard euro. Een strop die voor BAM de winstcijfers minimaliseert tot 1 procent.

Het is een bittere pil dat de bouwers de complete tegenvaller voor de kiezen krijgen, terwijl daar nooit een meevaller van 138 miljoen euro tegenover staat. De oproep van BAM-topman Van Wingerden om risico’s eerlijker te verdelen is dan ook opportuun. Hij pleit voor een gezamenlijke risicopot.

Een mooie oplossing om problemen vaker samen op te lossen, maar zo’n pot had de ontwerpfout van IJmuiden niet kunnen verzachten. De risicoalliantie is bedoeld voor tegenvallers waar zowel opdrachtgever als markt invloed op hebben.

Bij een geintegreerd contract zijn de bouwers verantwoordelijk voor het ontwerp. Fouten bij de uitwerking liggen logischerwijs bij de marktpartijen. Daar is niets mis mee, want dat is de partij die dit risico het beste kan inschatten.

Dat zou een ander verhaal zijn geweest bij een alliantiecontract. Dan maken opdrachtgever en bouwers samen een ontwerp en zouden ook samen opdraaien voor eventuele fouten.

Ei van Columbus, nou nee

Een gezamenlijke risicopot klinkt als het ei van Columbus en behoedt bouwers voor miljoenenstroppen. Toch is het niet zo simpel. De praktijk leert namelijk dat zich al snel ook nieuwe discussies ontspinnen over wat nu wel of niet uit het potje betaald moeten worden.

Toch zijn er wel enkele succesverhalen. Zo sloot Max Bögl een risico-alliantie bij de afbouw van de diepe stations van de Noord Zuidlijn. Uit de risicopot met een bescheiden 4 miljoen euro werden ‘grijze gebieden’ betaald en extra maatregelen te treffen. De bouwer zag daarbij wel af van al zijn claimrechten. Toch blikken alle partijen met een gevoel terug en werd het project 8 maanden eerder opgeleverd.

Gezamenlijk belang

De truc met de risicopot wordt nu ook gebruikt bij de ring A7 in Groningen. Daar hebben beide partijen de pot gevuld met het geld om 16 gezamenlijke risico’s te beheersen zoals kabels en leidingen, de ondergrond en communicatie. Er zitten overigens ook 10 onderwerpen voor mogelijke optimalisaties die het potje extra geld kunnen opleveren.  “Je hebt daardoor een gezamenlijk belang om problemen op te lossen”, ervaren de projectmanagers.

Die kans is gemist bij de zeesluis. Weer een dure les die kan worden geleerd.


Eerdere artikelen over de zeesluis, risico’s en alliantiepotjes:

De laten ons niet uit het lood slaan

Nooit eens een meevaller van 138 miljoen

Tegenvallers Ringweg A7 betaald uit alliantiepot 

Kleine revolutie voltrekt zich bij bouwrisico’s

Claimgedrag aan banden


 

Reageer op dit artikel