nieuws

Tjalling Dijkstra: ‘Rijkswaterstaat werkt soms wel erg eendimensionaal’

infra 7717

Tjalling Dijkstra: ‘Rijkswaterstaat werkt soms wel erg eendimensionaal’

Tjalling Dijkstra (52) is een rechtdoorzee-Fries en nu al een aantal jaren programmamanager van het samenwerkingsverband De Nieuwe Afsluitdijk (DNA). Een koel hoofd is daar wel nodig. Hij zegt schertsend dat hij vijf werkgevers heeft en dan is er natuurlijk ook nog Rijkswaterstaat.

Dijkstra’s werkgevers zijn de provincies Noord-Holland en Friesland en de gemeenten Hollands Kroon, Súdwest-Fryslân en Harlingen. Zij organiseren de funding (250 miljoen) van de projecten rond de Afsluitdijk, die moeten zorgen voor een verbetering van de ecologie én de toeristische aantrekkingskracht. Zijn samenwerkingspartner is Rijkswaterstaat, dat sterke eigen opvattingen heeft over hoe het de 800 miljoen overheidsgeld moet aanwenden in het versterken van de Afsluitdijk. Het is een “uitdagende” samenwerking tussen de Rijksoverheid en lagere overheden, maar het gaat ook over heel oprechte zorg om de waterveiligheid en aandacht voor de regionale economische ontwikkeling. En de clash tussen twee bedrijfsculturen natuurlijk.

Om het simpel te houden: Rijkswaterstaat wil vooral de waterveiligheid regelen. DNA wil vooral de regio ontwikkelen. En dat botst soms. Dijkstra ontvangt ons in het kantoor van DNA op Kornwerderzand, waar ook een tijdelijke expositie is ingericht over historie en toekomst van de Afsluitdijk.

Dijkstra: “In 2006 begon het project met de minister die zei dat de Afsluitdijk niet langer veilig genoeg was. Er kwam een prijsvraag en vier consortia gingen aan het werk. Dat proces is in 2010 gestrand. De crisis brak uit en er was geen geld voor een grootschalig project. Het Rijk wilde ook weer back to basics. Het moest gaan over waterveiligheid en watermanagement.”

De regio protesteerde, zegt Dijkstra, want we hadden immers niet voor niets allemaal leuke dingen bedacht die de economische en ecologische ontwikkeling verder zouden helpen. “Er waren kansen voor de regio en die wilden we ook verzilveren”, aldus Dijkstra.

Hele Afsluitdijk gewoon asfalteren

Zo was daar ook het nu niet meer te begrijpen idee van Rijkswaterstaat om de hele Afsluitdijk gewoon te asfalteren. Dat zorgt voor een sterke dijk en weinig onderhoud (“geheel overslagbestendig”), vonden de ingenieurs. “Dat was niet zo fijn”, zegt Dijkstra. “We hebben stevig geprotesteerd en Ed Nijpels heeft er nog een advies over afgegeven: de dijk moest vergroenen. Dat hebben we ook vastgelegd.”

Dijkstra, diplomatiek: “Ik vermoed dat ze dachten dat al die plannen van ons zouden afleiden van wat nu echt belangrijk was. En dat ze tot vertragingen en risico’s zouden leiden. Waterveiligheid is toch het grootste goed wat we in Nederland hebben en ze wilden niet dat onze plannen dat streven aantastten.”

Tjalling Dijkstra DNA Afsluitdijk Rijkswaterstaat

Tjalling Dijkstra, programmamanager van De Nieuwe Afsluitdijk, heeft zijn kantoor in Kornwerderzand op de Afsluitdijk zelf. (Foto: Alex J. de Haan)

In 2011 is er dan toch een bestuursovereenkomst waarin de regio zijn rol kon spelen. Dijkstra: “Er is toen een afspraak gemaakt dat we tot 2014 de tijd kregen om met projecten te komen die een directe fysieke planologische relatie hadden met de Afsluitdijk. Dat was vrij kort, DNA kreeg 2,5 jaar om met concrete ideeën te komen. Het Rijk was toen al een eind op weg. En zij maken heel fijnmazig hun plannen. Onze projecten waren heel anders: wij hadden wel een goed idee, maar geen concreet projectplan.”

Vismortaliteit is issue

Het Rijk ontwikkelt ook anders, zegt Dijkstra. “Wij regelen het geld werkende weg”. DNA komt Rijkswaterstaat voortdurend tegen op de dijk. Zo moet een ander loket van Rijkswaterstaat de vergunningen verlenen voor de proeven met bijvoorbeeld energie uit de waterstroom die twee keer per dag uit het IJsselmeer naar de Waddenzee gaat. Dijkstra: “We willen een democentrale met 18 stromingsturbines bouwen bij Kornwerderzand, maar dat blijkt een zwaar traject. Vismortaliteit is hier het issue. Ecologie en duurzaamheid gaan niet altijd samen”.

DNA moet aantonen dat de vissen niet fijngemalen worden. Rijkswaterstaat wil daarvoor bewijzen voordat er een vergunning komt. Dijkstra: “Je wilt dat testen, maar dat mag niet want je moet eerst aantonen dat je testfaciliteit geen vissen hindert. Dat is een soort catch22.”

De vismigratierivier zorgde ook voor discussie. De dijk moet natuurlijk sterker, maar mag er ook een gat in?, vroeg DNA. Dat lag gevoelig. Het gat alleen al kost 19 miljoen, maar het gehele project ging om versterking. Een gat in de dijk is geen versterking, vond Rijkswaterstaat. De man van DNA wil benadrukken dat het uiteindelijk allemaal wel lukt. Je moet respect hebben voor elkaars rol, zegt hij. “Gelukkig weten we elkaar toch altijd weer te vinden”, zegt Dijkstra. “Terugkijkend hebben we een aantal zaken goed gedaan. We vormden een gezamenlijke stuurgroep en we hebben erop aangedrongen dat Den Haag daar ook in zat. Jan Hendrik Dronkers, de toenmalige directeur-generaal van Rijkswaterstaat, werd voorzitter van de stuurgroep. En dat maakt dingen al een stuk makkelijker. We maken echt wel meters.”

Luxe jachten

En dan is er nog het vergroten van de sluis en bruggen bij Kornwerderzand. Er zijn veel storingen en de sluis is nu te klein voor de supergrote en luxe jachten die door Feadship en anderen gebouwd worden aan het IJsselmeer. Wim Boogholt, projectleider van de sluis Kornwerderzand en werkzaam voor DNA: “Ook steden als Kampen, Urk en Zwolle hebben belang bij een grotere doorgang. Wij moeten daaraan trekken. Het Rijk gaat het echt niet voor ons doen. Zij zeggen: ‘De bestaande sluis kan qua maatvoering nog tot 2050 mee’. Wij betwijfelen dat. We kennen de belangen van het achterland. Wij willen een nieuwe sluis en bruggen. DNA doet nu de projectvoorbereiding en moet de financiering rond krijgen. Rijkswaterstaat kijkt wel mee en toetst of het voldoet aan de richtlijnen. Onze planvoorbereiding is alleen anders dan die van Rijkswaterstaat. Die van hen is nogal tijdrovend en ingewikkeld. Wij doen dat wat sneller”.

Tjalling Dijkstra DNA Afsluitdijk Rijkswaterstaat

Tjalling Dijkstra moet nog op zoek naar een aannemer voor werk dat niet in contract met RWS staat. (Foto: Alex J. de Haan)

De uitkomst is wel dat DNA de bestaande kolk wil gaan verbreden en de bruggen vernieuwen. Maar de financiering is nog niet helemaal rond. Er is 150 miljoen nodig. 30 miljoen is toegezegd door de minister, mits er eind 2017 een sluitende businesscase ligt. Er loopt ook een aanvraag voor Europese subsidie. Regionale overheden hebben al middelen gereserveerd voor de sluis. En de bedrijven in de regio willen ook investeren, maar ze willen wel dat het snel klaar is.

Wie de sluis dan gaat bouwen is inmiddels wel helder. Boogholt: “Wij hebben aangegeven dat wij graag de voorbereiding en de uitvoering wilden doen. Rijkswaterstaat gaf echter meteen aan dat zij beheerder en eigenaar zijn en dus zelf een bouwer bij het project zullen zoeken.” Boogholt vervolgt: “Maar wij willen wel een vinger in de pap.”

Dijkstra, vult aan: “Regionale economische versterking is natuurlijk niet het primaire aandachtspunt van Rijkswaterstaat, dus wij moeten daar voor vechten. Werken aan waterveiligheid kan zoveel méér opleveren. Dat is het punt van ons verhaal. Gebiedsgericht werken is gewoon niet hun core business. Het is eendimensionaal wat ze doen. Het aanleggen van een weg of waterweg gebeurt maar één keer in de zoveel jaren. Als die kans zich dan voordoet kun je er beter breder naar kijken. Want anders mis je de mogelijkheid om de omgeving te versterken.”

Etalage van innovaties

Voor het werk dat niet in het contract van Rijkswaterstaat zit (de vismigratierivier met name) moet ook nog een aannemer gevonden worden. Dijkstra denkt wel dat DNA dat goedkoper kan dan Rijkswaterstaat. Hoe dat kan? Hij antwoordt met: “strakkere voorbereiding”, “lagere overhead” en “beter risicomanagement”.

Dijkstra: “We willen vooral laten zien dat je nog meer met een dijk kunt doen: de overgang van zoet naar zout water, energieopwekking, toerisme, vismigratie etc. In het buitenland is er veel interesse in die Nederlandse kennis en bouwkunde. We kunnen onze integrale werkwijze exporteren. We willen de etalage zijn van innovaties op en rond een dijk.”

En het zou helpen als meer mensen dat zouden begrijpen, zie je hem denken.


De plannen van DNA

Voor de Afsluitdijk is nooit reclame gemaakt, zegt Tjalling Dijkstra van DNA. “Er is nooit een folder voor gemaakt. En toch komen er per jaar 300.000 mensen. Met de aandacht die wij er nu aan geven kan dat wel naar 400.000”.
Wat zijn de trekkers? Er wordt momenteel een Waddencentrum ontwikkeld op Kornwerderzand. Aannemer Dijkstra Draisma is er mee bezig. 18 maart 2018 gaat het open. Met horeca en een aanlegsteiger voor pleziervaart en cruiseschepen. Dit project moet hét centrum voor de Wadden worden.
Het monument van Dudok en de directe omgeving krijgt een upgrade en een verdieping in de dijk, want er is nu te weinig ruimte voor meer gasten. Dijkstra: “De uitbater van het monument neemt iedere dag 1000 liter water mee voor de koffie. Er loopt geen kabel over de dijk. Dus er moet nog wel wat aangelegd worden.”  Hij vindt dat het monument voor het korte bezoek is, voor de verdieping moet je naar het Afsluitdijk Waddencentrum.
Er is een pilot om met zoet en zout water energie op te wekken. Blue Energy heet het. En er komen fietspaden aan de Waddenzeezijde. Grootste onderdeel is de vismigratierivier, die ervoor zorgt dat vissen uit de Waddenzee naar het IJsselmeer kunnen en omgekeerd. De vismigratierivier kost 55 miljoen. De aannemer die dit gaat maken moet nog worden gekozen.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels