nieuws

Blaren in de berm van de Livedijk

infra

Blaren in de berm van de Livedijk

Als alles volgens plan verloopt, bezwijkt donderdag de deklaag van de Ommelanderzeedijk in Noordoost-Groningen. Dat gebeurt binnen een strak geregisseerde infiltratieproef van FloodControl IJkdijk.

Sinds twee weken wordt het waterpeil in de dijk kunstmatig opgevoerd. Met een DMC-buis (Dijk Monitoring en Conditionering) wordt continu water in de dijk gepompt. Vorige week dinsdag werd al een eerste hoogtepunt bereikt. Het waterpeil was toen opgevoerd tot 0,5 meter onder de deklaag van de berm aan de binnenkant van de dijk. “Zodra je een stap op de dijk zette, zag je hem echt dansen”, vertelt Martin van der Meer van Fugro GeoServices. Donderdag moet het waterniveau nog een halve meter hoger komen. De voorspellingen zeggen dat de deklaag dan plaatselijk moet bezwijken, al is niet precies bekend op welke plek en hoe. “Maar je ziet nu al stukken van de deklaag opbollen en losscheuren. Er ontstaan een soort blaren. We willen dit mechanisme beter begrijpen, want onder extreme omstandigheden kan zo’n kleine schade aan de deklaag uiteindelijk leiden tot het falen van de dijk.

De dijk wordt al die tijd met meetapparatuur in de gaten gehouden. In de zandkern zijn peilbuizen en geobeads aangebracht die respectievelijk het waterpeil en de waterspanning meten. Van buiten houdt ingenieurs- en adviesbureau Intech de dijk met infraroodcamera’s in de gaten. De opnames geven een goed beeld van de locaties waar als eerste lekkages ontstaan, wat een voorbode is van het plaatselijk bezwijken van de toplaag. De techniek heeft zich bewezen bij eerdere proeven van de stichting FloodControl IJkdijk.

Voorafgaand aan de proef zijn uitvoerige nulmetingen uitgevoerd. Sowieso worden de Ommelanderzeedijk en de Lauwersmeerdijk al drie jaar lang over een traject van 22 kilometer continu gemonitord. De infiltratieproef vindt plaats over een traject van 250 meter waar twee jaar terug de DMC-buis met een horizontaalgestuurde boring werd ingegraven. In de buis ligt een glasvezelkabel om de waterspanning te kunnen bepalen. De buis is bovendien gekoppeld aan een pomp waarmee bij hoge waterstanden water af kan worden gevoerd en de spanning in de dijk wordt verlaagd. Bij de infiltratieproef wordt de pomp dus gebruikt om precies het tegenovergestelde te bewerkstelligen dan waarvoor hij oorspronkelijk is bedoeld.

 

De DMC-buis wordt bij de infiltratieproef juist gebruikt om de waterspanning in de dijk te verhogen. Foto: Marcel Jurian de Jong.

Vorig najaar werd op hetzelfde dijkvak al een infiltratieproef gedaan van bovenaf. Toen werd een bak met ruim een meter hoog water op verschillende plaatsen op de dijk gezet. Daarbij werd gekeken hoe snel het water door de kleideklaag en het zand doordringt. Van der Meer: “Die gegevens combineren we nu met de data van de nieuwe proef om beter te kunnen voorspellen hoe de dijk zich gedraagt wanneer de belasting toeneemt.”

De proef is ook een mooie test van het DDSC, het Dijk Data Service Centrum. Dat ontsluit actuele informatie van dijken in Nederland via een uniform protocol. Vanuit het hele land kunnen experts op hun computers live meekijken hoe de dijk zich gedraagt. Van der Meer zelf volgt het leeuwendeel op afstand. Alleen als het echt spannend wordt stapt hij in de auto om het verloop met eigen ogen te kunnen aanschouwen en te overleggen met de mensen ter plekke van het waterschap. “Zo’n dijk doet natuurlijk nooit precies wat je verwacht en je moet in goed overleg met elkaar besluiten of je de proef nog een stap kunt doorzetten.”

Gevaar voor het Groningse achterland levert het experiment niet op, garandeert Van der Meer. “We voeren de proef niet voor niets uit buiten het stormseizoen. Daarnaast is er altijd een medewerker van het waterschap paraat om ter plaatse maatregelen te nemen. Bovendien concentreert de infiltratie zich op de berm aan de achterkant van de dijk. De voorkant van de dijk is een oude zeedijk tot 4,80 m + NAP van oersterke klei, die gegarandeerd blijft staan. Bij de proef accepteren we beperkte lokale schade aan de deklaag. Zodra er bij zo’n lokale schade ook zand mee komt, hebben we ons doel bereikt. We staken dan onmiddellijk het infiltreren en gaan via de DMC-buis afpompen, om de waterdruk omlaag te brengen.”

Er staan bovendien kleivoorraden en zandzakken paraat om snel reparaties te kunnen uitvoeren. Daarmee kunnen de onderzoekers een stevige kleiplug aanbrengen. “De pleister die we op de blaar kunnen plakken is vermoedelijk veel sterker dan het omliggende weefsel ooit is geweest.” De Ommelanderzeedijk is bij de laatste toetsing afgekeurd en staat op de nominatie om versterkt te worden. Hoe precies hangt mede af van de uitkomsten van de infiltratieproef en de langjarige monitoring.

De proef wordt door Fugro, Alert Solutions, Intech, VolkerWessels Telecom en Landustrie uitgevoerd in opdracht van Waterschap Noorderzijlvest en Stichting FloodControl IJkdijk.

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels