nieuws

Handboek voorkomt stukrekenen kademuren

infra Premium

Meestal gaat het net goed, maar er hoeft maar één keer een slachtoffer te vallen als een kademuur instort en Nederland is in rep en roer. Verstandige gemeenten gebruiken volgens de CUR het nieuwe handboek Binnenstedelijke Kademuren.

De Rijnkade in Arnhem anderhalf jaar geleden. De Bemuurde Weerd in Utrecht een paar maanden terug. Het zijn twee voorbeelden van bezweken kademuren die de publiciteit haalden. Er vielen geen gewonden, laat staan doden, maar dat is volgens Jarit de Gijt van de TU Delft en Ingenieursbureau Gemeente Rotterdam meer geluk dan wijsheid. “In beide gevallen had het ook anders kunnen aflopen. En dan hebben we het nog niet eens over calamiteiten die de publiciteit niet haalden. Want dat is een veelvoud van deze twee mediagenieke incidenten, terwijl ze niet minder gevaarlijk waren.”

Hoeveel strekkende kilometer binnenstedelijke kademuren Nederland precies telt, durft de voorzitter van CUR Commissie C186 niet te zeggen. Het moeten er ettelijke honderden zijn. Sterk uiteenlopend qua ouderdom en constructie. Met de bouwwijze variëren ook de mechanismen die de grootste bedreiging vormen voor de constructie. Kademuren van damwanden zijn gevoelig voor corrosie. Gemetselde kades op houten palen kunnen last hebben van paalrot en bacteriële aantasting. “Allemaal zijn ze kwetsbaar voor worteldruk van bomen als die dicht langs het water staan. En de sterk toegenomen verkeersbelasting in de laatste decennia is ook iets waar bijna alle binnenstedelijke kademuren mee worstelen”, doceert De Gijt, die bijval krijgt van zijn commissieleden Leo Zwang van Fugro en Martijn van den Elzen van Grontmij.

Expertise

Samen met zo’n twintig andere ingenieurs van adviesbureaus, aannemers en gemeenten werkte het trio de afgelopen drie jaar aan het handboek binnenstedelijke kademuren. Vertegenwoordigers van alle denkbare vakgebieden namen deel aan de discussies. Als er expertise uit andere branches nodig was, zoals over bomengroei en worteldruk of inspecties onder water, dan werd die ingeschakeld. De Gijt, Zwang en Van den Elzen gaan er vanuit dat er nu een boekwerk ligt dat geen aspect onderbelicht laat.

Zwang: “Probleem is dat als je de bestaande reken- en beoordelingsmethodes loslaat op oude kademuren je ze bijna allemaal stukrekent. Dan moet je ze allemaal vervangen. Dat strookt niet met de praktijk en is lang niet altijd nodig. Er was dus een verfijndere methode nodig waarmee je nauwkeuriger de restlevensduur van een kadeconstructie kunt bepalen. Dan kan ook gericht geld worden gereserveerd voor onderhoud of vernieuwing. Dat hoeft dan niet meer ad hoc, zoals nu vaak het geval is als ergens een verzakking heeft plaatsgevonden.”

Van den Elzen voegt toe: “We ontwikkelen een aanpak waarbij de keuze voor nieuwbouw of renovatie afhankelijk is van de resterende levensduur van de constructie. Op deze wijze kan beheer van binnenstedelijke kademuren worden geoptimaliseerd.” Daarvoor moeten wel inspecties plaatsvinden en de constructies op gezette tijden op alle aspecten worden beoordeeld.

Preventief

Ze staan alle overzichtelijk opgesomd in het handboek, inclusief de meest geëigende instrumenten, zoals een palenprikker, of de eindige-elementenmethode. Een mooie preventieve monitoringsmaatregel vindt Van den Elzen het plaatsen van meetbouten op kades. Daarmee valt heel eenvoudig verplaatsing in drie richtingen te bepalen. “Het zegt niet alles natuurlijk, maar wel veel. En het is een betrekkelijk goedkope maatregel. Maar je moet er wel tijdig mee beginnen. Want je hebt er pas wat aan als beheerder als je over meerjarige meetreeksen beschikt.”

Zo staat het handboek vol aandachtspunten, checklists en berekeningsmethodes, die aansluiten op de eurocodes. Alles komt samen in een groot stroomschema dat als uitvouwblad is toegevoegd aan het ruim 170 pagina’s tellende rapport. Het trio begrijpt dondersgoed dat een rapport niet veel meer is dan een stapel papier die al te gemakkelijk in een bureaula verdwijnt. Om die reden organiseert het in maart een tweedaagse PAO-cursus aan de TU Delft. Daar worden de fijne kneepjes van het beoordelen van kademuren overgedragen aan collega’s. Op die manier moet het horrorscenario, een dodelijk slachtoffer door het bezwijken van een kade, ver blijven van realiteit.

kop

Reageer op dit artikel