nieuws

Dijken op veen blijken stuk sterker

infra

Dijken op een ondergrond van veen zijn misschien wel vier keer sterker dan altijd gedacht. Dat blijkt uit praktijkproeven. De geplande versterking van de Markermeerdijk kan daardoor veel voordeliger uitvallen .

Rekenmodellen voor Markermeerdijk moeten worden aangepast

D e proeven zijn uitgevoerd in een weiland bij Uitdam pal achter de Markermeerdijk. Daar heeft Deltares eerst meetapparatuur in de bodem aangebracht en zijn vervolgens 2,5 meter diepe sloten gegraven. Bovenaan zijn daarna containers geplaatst die gevuld werden met water. Het talud schoof onder die belasting veel later af dan volgens de gangbare rekenmodellen was voorspeld. Toen de proef werd herhaald na voorbelasting met een stapel stelcomplaten bleek de sterkte nog wat groter.

De ogenschijnlijk eenvoudige opzet van de proef was niet alleen ingegeven door kostenoverwegingen. Hij leverde ook meer informatie op dan wanneer er eerst een proefdijk zou zijn opgebouwd of wanneer een oud stuk dijk was genomen. “Op deze manier konden we echt de sterkte van het veenpakket onderzoeken”, meldt Cor Zwanenburg van Deltares. “De resultaten werden dus niet verstoord door het gedrag van bovenliggende lagen.”

De bodem tussen Hoorn en Amsterdam bestaat na een toplaagje van wat klei en slib uit zo’n 4,5 meter veen. De dijken langs het Markermeer zijn in de loop der eeuwen boven op dat pakket aangelegd maar bij de laatste wettelijke toetsing werden ze afgekeurd. Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier en Rijkswaterstaat waren er veel aan gelegen om de sterkte van veen in de praktijk te onderzoeken. Nu alle meetgegevens zijn bewerkt en geïnterpreteerd durft Zwanenburg wel te zeggen dat veen drie tot vier keer zo sterk is dan altijd gedacht. “De lokale aannemer die het graafwerk uitvoerde voorspelde dat het talud van de proefsloot zonder enige belasting al zou bezwijken. Maar dat gebeurde bij lange na niet. Het materiaal overtrof vanaf het begin de verwachtingen van alle experts.”

Grondmonsters

Behalve de grootschalige praktijkproef werden ook grondmonsters onderzocht in het laboratorium. Bij de gangbare tria-axiaal proef kwamen de bekende sterktes uit de bus van 2 kilopascal. Dat zijn waarden waarmee tot nu toe altijd gerekend wordt. De direct simple shear-proef (DSS) kwam uit op een waarde van zo’n 7 kilopascal. Dat correspondeerde volgens Zwanenburg uitstekend met de waarden die ze in de praktijk zagen. “De DSS-proef geeft dus een veel beter inzicht van het gedrag van veen dan de tria-axiaal proef, die bij zand- en klei zo’n grote voorspellende waarde heeft.”

Projectleid er Joost Schaminée van het hoogheemraadschap meldt aangenaam verrast te zijn door de resultaten. Het betekent dat de geplande versterking van de Markermeerdijk tussen Amsterdam en Hoorn wellicht eenvoudiger kan worden uitgevoerd. Voor die operatie is nu zo’n 400 miljoen euro gereserveerd. “We rekenen ons ni et rijk en het is zeker niet zo dat de kosten gehalveerd worden, maar een flinke besparing lijkt er wel in te zitten.” In de planontwikkeling die nu volop gaande is wordt nadrukkelijk de mogelijkheid opengehouden van ingrijpende aanpassingen. Want het is nu nog te vroeg om al te besluiten de lengte van de geplande steunbermen te halveren. De rekenmodellen moeten volgens Schaminee worden aangepast voordat de resultaten bij Uitdam vertaald mogen worden naar het complete 30 kilometer lange tracé.

Dat beaamt Zwanenburg van Deltares. Veen is een erg heterogeen materiaal en twee monsters kunnen zich heel verschillend gedragen. “Het is noodzakelijk het materiaal beter te karakteriseren en een methode te ontwikkelen om dat snel te kunnen bepalen.”

Zwanenburg hoopt dat bolsondering daarbij uitkomst kan bieden. Daarbij wordt niet de gebruikelijke conus de grond in gedrukt maar een bol met een wat groter oppervlak. Die wordt onder andere in de offshore gebruikt door Angelsaksische en Noorse bedrijven om de draagkracht van slappere bodemlagen te bepalen. Hoe de bolsondering zich op het land gedraag t moet nog worden uitgezocht. Daar is nog een uitvoerige validering voor nodig, maar de eerste resultaten zijn volgens Zwanenburg veelbelovend.

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels