nieuws

Passen en meten in zinksleuf onder CS

infra

Als het tunnelelement voor de Noord-Zuidlijn eenmaal boven de afzinkplek ligt, hoeft het nog maar een paar meter te zakken. Maar het is passen en meten binnen de zinksleuf onder het Centraal Station en het duurt zeker drie weken voor het zover is.

Tijdens de operatie dinsdag komt het tunnelelement niet veel verder dan de sluiskuip die Strukton van Oord afgelopen maanden bouwde in het IJ pal achter het Centraal Station. Hoewel het element amper 15 centimeter vrijboord heeft, is dat nog te veel om het onder de betonnen vloer te schuiven waarop een deel van het station de afgelopen jaren is gefundeerd. De kuip moet eerst gesloten worden met een damwand, waarna de waterstand binnen verlaagd kan worden en het element door kan schuiven.

Daarbij stuit het na een tijdje op het stempelraam dat de sandwichwanden onder het stationsgebouw op afstand houdt. Bij de buispalenwand onder de spoorbakken ontbreekt zo’n stempel – die is stijf genoeg – maar bij de wand van tubexpalen ingepakt in een groutmassief, is het stempel wel noodzakelijk.

Terwijl het water nog eens ruim een meter wordt verlaagd om die laatste hindernis te kunnen nemen, bouwt Strukton-dochter Mergor de pontons op voor het afzinken. Die worden volgens projectleider Peter van Westendorp van Mergor uitgerust met lichte 10 tons lieren. Door de kabels een paar keer in te scheren, kan daarmee met zo’n 30 ton per hijspunt de 22.000 ton zware bak goed onder controle worden gehouden.

Meten

Gewerkt wordt met een afzinkgewicht van zo’n 0,4 procent van de massa van het element. Meestal ligt dat percentage rond 1,5 of hoger. Het lagere gewicht is volgens Van Westendorp verantwoord, omdat er geen wind, stroming of golfslag in de zinksleuf optreedt. Ook de zogeheten zoutverticaal kan heel nauwkeurig worden bepaald.

Het zoutgehalte van het water in de afgesloten kuip varieert nauwelijks, zodat de opwaartse kracht op het element niet onverwacht toeneemt. De inzinking van het ponton wordt behalve met hoogtemeting ook met druksensoren bepaald. Zoals zo’n beetje alle parameters die van belang zijn bij het afzinken twee- drie-, soms wel viervoudig worden gemeten.

Zodra het element de bodem nadert, worden de hangstangen, die al verbonden zijn aan het tunnelelement, vastgemaakt aan de betonvloer. Aan de zijkanten komen balgen die moeten voorkomen dat het element zijdelings nog verplaatst. Ze worden gevuld met grout. Niet veel, volgens Van Westendorp, want er is aan weerszijden van de 22 meter brede betonnen bak niet meer dan 15 centimeter ruimte in de zinksleuf. Daarna wordt meer ballastwater in de bassins gelaten.

Als de drukmeters bij de vijzels bij de vier ophangpunten elk een kracht van 300 ton registreren, is er genoeg tegendruk om te voorkomen dat het element bij het onderstromen omhoog komt. Zodra het element is onderstroomd, kunnen de hangstangen worden verwijderd.

Kraagconstructie

De tunnel ligt dan met een afstandhouder, de zogenoemde X-stop, tegen de diepwand van de bouwput die Strukton van Oord realiseerde onder het het Voorplein. Een gina-profiel ontbreekt; een traditionele zinkvoeg wordt niet gemaakt. In plaats daarvan realiseert de aannemer met vrieslansen een ijslichaam tussen het stationsplein en het tunnelelement. Zo wordt de verbinding tot stand gebracht. Daarom loopt het tunnelelement daar wat breder uit in een kraagconstructie.

Ook aan de IJzijde heeft het element zo’n kraag om de verbinding te kunnen maken met de tunnel onder het busstation die nog moet worden voltooid. Aannemer MNO Vervat wacht al een paar jaar om het laatste stukje van die tunnel in een droge bouwput af te maken. Daar tegenaan wordt het eerste van de drie tunnel-elementen afgezonken waarmee de Noord-Zuidlijn onder het IJ doorgaat. Deze elementen komen traditioneel in een zinksleuf, op vijzelpennen die afsteunen op pennenafzinktegels. “Heel traditioneel dus”, aldus projectdirecteur uitvoering Jan Bijkerk van de Dienst Noord-Zuidlijn. Die tunnelelementen moeten nog een jaartje langer wachten in de Suez haven. Daar liggen ze, net als hun zusje dat dinsdag op transport gaat, inmiddels vier jaar klaar.

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels