nieuws

Productie Europa krimpt ook in 2011

infra Premium

Ook in 2011 krimpt de Europese bouwproductie nog. Ten opzichte van de voorgaande drie jaren, toen de productie in totaal met 15 procent daalde, is de achteruitgang met 0,4 procent beperkt. In 2012 en 2013 slaat de Europese bouw met een groei van 1,5 à 2 procent weer voorzichtig de weg omhoog in.

De Europese bouw verkeert sinds 2008 in een forse recessie. Dit jaar meegerekend zal vanaf 2008 in Europa niet minder dan 235 miljard euro bouwproductie verloren zijn gegaan. Maar liefst 140 miljard euro hiervan betreft nieuwe woningen. De nieuwbouwmarkt van utiliteitsgebouwen neemt ongeveer 50 miljard euro van het productieverlies voor haar rekening, de overige 40 miljard euro is gelijk verdeeld over de renovatie- en onderhoudsmarkt van woningen en utiliteitsgebouwen en de grond-, water- en wegenbouwmarkt.

Euroconstruct maakte deze raming van de ontwikkeling van de Europese bouw bekend op zijn halfjaarlijkse congres in Helsinki in juni. De financiële en economische crisis heeft de Europese economie hard geraakt, niet in het minst de bouwbestedingen. In landen als Spanje, Ierland en Portugal kwam de crisis bovenop een al tot uitbarsting gekomen woningmarkt- en vastgoedcrisis. Zoals de figuur laat zien is ook dit jaar de krimp van de bouwactiviteit in deze landen het sterkst. In de meeste andere landen wordt weer enige groei voorzien. Vooral het relatief zware gewicht van Spanje op de Europese bouwmarkt is er de oorzaak van dat Europabreed naar verwachting toch sprake zal zijn van een licht dalende bouwproductie in 2011.

Het verwachte herstel in 2012 is broos: de productie in de drie genoemde landen daalt nog verder, terwijl het productieherstel in de andere landen nergens uitbundig is. In belangrijke landen als Duitsland, Frankrijk en Italië neemt het bouwvolume volgend jaar met zo’n 2 procent toe, terwijl de bouw in het Verenigd Koninkrijk zelfs nog krimpt (- 0,7 procent). Ten opzichte van deze landen doet de Nederlandse bouw met een verwachte groei van 3 procent in 2011 het nog relatief goed.

Turbulentie

Na de forse daling van het bruto nationaal product in 2009 (- 4 procent), heeft de economische groei vorig jaar de weg omhoog weer ingeslagen. Over de periode 2010-2013 wordt jaarlijks een groei van 2 procent verwacht.

Dat de bouw relatief zwaar door de crisis is geraakt en bij het herstel van de bouwbestedingen ook een duidelijke vertraging ten opzichte van de economische ontwikkeling zichtbaar is, blijkt eveneens uit tabel 1. Pas in 2013 neemt de bouwproductie met een minstens vergelijkbaar tempo toe als de productie van de gehele economie. De bouw blijkt bij deze crisis zeer gevoelig voor de economische turbulentie.

De hiermee gepaard gaande onzekerheid heeft een negatieve invloed op de bouwbestedingen van de particuliere sector, zowel in de woning- als in de utiliteitsbouw. Daarnaast is in veel landen de aandacht nu gericht op het terugdringen van de sterk gegroeide tekorten op de overheidsbegrotingen, wat evenmin bijdraagt aan groei van de bouwinvesteringen. Vooral de vooruitzichten voor de grond-, water- en wegenbouw zijn in dit verband verslechterd. Dit jaar loopt de gww-productie in West-Europa met 5 procent terug, waarna in 2012 en 2013 een stabilisatie tot zeer lichte groei het hoogst haalbare lijkt. Ook in Oost-Europa is de groei van de infrastructurele investeringen overigens duidelijk over het hoogtepunt heen. Dalende budgetten van de EU structuurfondsen en druk op de overheidsbestedingen zijn hierbij de belangrijkste factoren. Eigenlijk is alleen in Polen nog sprake van een groeiende markt voor grond-, water- en wegenbouwkundige werken.

Naast de druk op de overheidsbestedingen is in verschillende landen sprake van lastenverzwaringen, bezuinigingen of een aanscherping van het monetaire beleid, die negatief doorwerken op de koopkracht. Bovendien is de onzekerheid over de economische ontwikkeling erg groot, niet in het minst onder invloed van de financiële situatie in sommige zuidelijke landen. Ook de stijgende energie- en bouwkosten zijn geen stimulans voor een sterk groeiende vraag op de bouwmarkt.

Zoals gezegd, de nieuwbouwmarkt van woningen heeft in Europa als gevolg van de economische crisis de grootste klap gekregen. Terwijl in 2007 nog ruim 2,5 miljoen nieuwe woningen werden gebouwd, komt het aantal voltooide woningen dit jaar amper boven de 1,4 miljoen uit. Hiermee zal het dieptepunt op deze belangrijke bouwmarkt dan wel bereikt zijn.

Euroconstruct verwacht in 2012 en 2013 weer enige groei in het aantal opleveringen van nieuwe woningen. Ten opzichte van 2007 heeft de nieuwbouw van utiliteitsgebouwen de crisis weliswaar beter doorstaan dan de woningnieuwbouw, maar ook hier is de terugval met zo’n 20 tot 25 procent niet mals te noemen. Behalve in Spanje en Ierland is ook in Denemarken, Hongarije en de Tsjechische Republiek sprake van bovengemiddelde krimp in de vraag naar nieuwe utiliteitsgebouwen.

Europabreed voorziet Euroconstruct pas in 2013 een omslag naar positieve groeicijfers, met name in het Verenigd Koninkrijk en de Oost-Europese en noordelijke landen.

Renovatie

De renovatie- en onderhoudsmarkt van woningen en utiliteitsgebouwen heeft alleen in 2009 en 2010 een veer moeten laten, met over beide jaren gerekend een productiedaling van 4 à 4,5 procent, maar zal vanaf 2011 naar verwachting weer licht kunnen groeien (1,5 à 2 procent).

Op langere termijn richting 2020 bedraagt volgens Euroconstruct de jaarlijkse groei van het bouwvolume in West-Europa minder dan 2 procent. Het meest positief is hierbij het vooruitzicht voor de woningnieuwbouw en renovatie- en onderhoudswerk. Woningbouwers profiteren van de voortdurende trend naar kleinere gezinnen, waaronder een groeiende groep mensen die alleen woont.

De vooruitzichten voor de Centraal- en Oost-Europese landen zijn met een gemiddelde jaarlijkse groei van 4 tot 5 procent beter dan in West-Europa. Deze landen blijven fors investeren in de verbetering van de gebouwde omgeving. In de zuidelijke Europese landen zal het bouwvolume in het komende decennium daarentegen niet of nauwelijks groeien. De sterke nadruk op terugdringing van de overheidstekorten en de vraaguitval van de particuliere sector, gevoegd bij het bestaande overaanbod op zowel de woning- als de vastgoedmarkt, zal de bouwsector in deze regio parten blijven spelen. Als positieve factor voor de bouwindustrie noemt Euroconstruct tenslotte de hogere eisen die aan de energie-efficiency van de gebouwde omgeving worden gesteld.

Reageer op dit artikel