nieuws

Knauw nationale vertrouwen in dijken

infra

Knauw nationale vertrouwen in dijken

Al weken was het warm en kurkdroog, en toch stond precies zeven jaar geleden het Utrechtse plaatsje Wilnis plotseling onder water. Nederland maakte kennis met een nieuw fenomeen: eeuwenoude veendijken die door uitdroging scheuren en doorbreken.

In de vroege ochtend van 26 augustus 2003 schoof de dijk letterlijk weg en
stroomde de ringvaart langs de diepgelegen polder Groot-Mijdrecht leeg. Huizen
liepen onder, woonarken en plezierbootjes lagen op hun kant op het droge.
Honderden mensen moesten worden geëvacueerd, hulpdiensten en cameraploegen
stortten zich massaal op het dorpje in de gemeente De Ronde Venen. Wilnis had
zichzelf op de kaart gezet. Terwijl toegesnelde aannemers met kleistortingen de
Ringvaart tijdelijk afdamden, in afwachting van het slaan van permanente stalen
damwanden, vroegen deskundigen zich af hoe het mogelijk was dat 60 meter dijk
zomaar een meter of tien werd weggesleurd. Vier maanden later bevestigden
ingenieurs van GeoDelft op basis van een reconstructie hun eerste vermoedens. De
veendijk had door maandenlange droogte gewicht en volume verloren waardoor de
weerstand tegen de opwaartse grondwaterdruk wegviel. Bijkomend feit was dat het
water via een scheur in de kade in contact kwam met grondwater. Dat welde op
doordat beschoeiingsplanken hier een ondoorlatende kleilaag hadden geperforeerd.
De dijk was daardoor “opgetild en als een schip weggedreven”, luidde de
omschrijving van een van de onderzoekers.

Open zenuw

Van verwijtbaar handelen was volgens GeoDelft geen sprake. De dijk was enkele
maanden eerder nog verstevigd. Controle op uitdroging behoorde niet tot de
voorschriften. Simpelweg omdat dijkverschuiving door uitdroging een volstrekt
onbekend bezwijkmechanisme was. Toch begon het hoogheemraadschap Amstel, Gooi en
Vecht ook elders met dijkinspecties en -versterkingen: wat in Wilnis was
gebeurd, kon elders ook voorkomen. Dat De Ronde Venen inmiddels met claims
wapperde, zal daarbij ongetwijfeld een rol hebben gespeeld. De gemeente taxeerde
de schade op 6 miljoen euro. In de rechtszaken die volgden, kreeg de gemeente in
hoger beroep gelijk, maar daartegen ging het waterschap in cassatie. De Hoge
Raad doet eind 2011 uitspraak. Dat de ramp in Wilnis een open zenuw heeft
geraakt bij de achter de dijken levende Nederlanders, is zeven jaar later nog
evident. Als er in hete zomermaanden een scheurtje aan het licht komt ergens in
de duizenden kilometers veendijk is Nederland in rep en roer. Verontrustende
rapporten over veendijken, die “door oxidatie langzaam vergaan”, knagen aan het
nationale vertrouwen in de dijken. De nieuwe stabiliteitsberekeningen en
aanbevelingen voor alle Nederlandse veendijken zijn naar verwachting in 2012
afgerond. Tot dan blijft het nagelbijten in zomertijd.

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels