nieuws

Keuze van route en ov-systeem IJmeer weer helemaal vrij

infra Premium

Uiterst nuchter vertelt Ben Viveen dat hij werken aan een betaalbare, tot de verbeelding sprekende IJmeerlijn van 6 kilometer of langer “leuk” vindt.

Alsof de komst van het ‘landmark’ in het water, later mogelijk te zien vanuit
de ruimte, de normaalste zaak van de wereld is. En in zijn ogen is dat ook zo.
Superbussen. Nieuw soort treinen. Andere vormen van openbaar vervoer. Of een
combinatie van concepten. Het zal Viveen een worst wezen welk soort
vervoermiddel op rails zich in de toekomst onder of over het IJmeer verplaatst.
Het verlangen van Almere naar die verbinding door het water met de meest
begeerde stad van Nederland begrijpt hij maar al te goed. Moet de grootste
groeistad van deze eeuw nog 60.000 huizen kwijt? Dan is aantakken op Mokum met
een eerste halte in IJburg niet meer dan logisch. Een simpele les uit het
verleden. “Woningbouw moet samengaan met bereikbaarheid.” Viveen heeft namens
het Rijk, Amsterdam, Almere en twee provincies de taak een nieuwe brug te slaan
tussen wens en financiële haalbaarheid. Op de foto staat de directeur van de
werkmaatschappij pal voor de plek waar de afstand tussen Almere en Amsterdam
hemelsbreed het kortst is. De skyline van de hoofdstad is in kilometers
uitgedrukt eigenlijk niet zo ver: 6. “Als ik daar sta, kan ik me de lijn en
honderden drijvende woningen erbij goed voorstellen. Je zou hem haast kunnen
visualiseren. Bij de A6-A9 markeerden de bewoners het traject met vlaggetjes.
Dat gaan we hier niet doen. Niets staat namelijk vast.” Zo snel mogelijk naar de
overkant. Dat was eerst het doel. Timing bleek echter ook belangrijk. En een
gedegen plan. Dat werd eind vorig jaar wel duidelijk, toen toenmalig minister
Eurlings van Verkeer en Waterstaat de oude plannen voor een tunnel of brug –
midden in de crisis – te duur vond. ‘Ga maar opnieuw rekenen. Het moet goedkoper
kunnen’, was de boodschap.

Markt

Viveen, gesterkt door de stuwende kracht achter de IJmeerlijn Adri
Duivesteijn, wethouder van Almere, laat zich echter niet van de wijs brengen
door kosten-batenanalyses. Koersen op bestuurlijke visie is zijn betoog.
Marktpartijen doet hij vanaf vandaag de oproep vooral creatief te zijn. Soort
vervoerssys­teem? Maakt niet uit. Tunnel of brug, verzin het maar. Het mag ook
iets anders zijn. Naar de andere kant. Hoe simpel het oorspronkelijke verhaal
ook was, 5 miljard viel niet op te hoesten. Het moest goedkoper. De wereld, de
vorm, de route, het ov-systeem voor en van de IJmeerlijn ligt daarom weer
helemaal open. Bij voorkeur moet een aannemer ook nog iets verzinnen met
energiewinning, waterzuivering of slibschoonmakerijen. “Een rechte lijn was het
idee. Nu kan er net zo goed een krul in komen. Als plannenmakers menen dat de
lijn beter rendeert met een halte bij Durgerdam mogen ze ons dat aantonen.
Hoewel ik dat niet erg waarschijnlijk acht.” Een renderend kunstwerk met
extraatjes bedenken is makkelijker gezegd dan gedaan, beseft ook Viveen. Want de
opdracht die marktpartijen krijgen, is er niet eenvoudiger op geworden. Behalve
op infrastructuur, een kunstwerk, rekent de opdrachtgever ook op plannen voor
eilanden met woningen en op maatregelen die de ecologische situatie in het zwaar
vervuilde IJmeer verbeteren. “Is het technisch mogelijk, was eerst de vraag. Nu
willen we weten of de ov-lijn financieel haalbaar is.”

OV

Viveen spreekt nadrukkelijk over openbaar vervoer. “Of dat nieuws is weet ik
niet, maar de auto is niet ons vertrekpunt. De afstand tussen Amsterdam en
Almere stelt namelijk niets voor. Een IJmeerweg kent geen noodzaak, maar als een
marktpartij daar toch geld mee denkt te verdienen, mag hij die intekenen. Onze
vraag is uitdrukkelijk, teken ov. Met meerdere opstapplaatsen is dat heel anders
dan een weg. Tig systemen zijn er voor openbaar vervoer denkbaar.” Het nieuwe
plan moet niet alleen goedkoper, bovenal moet het meer zijn dan een alternatief
voor de trein tussen Amsterdam en Almere zijn. “Deze uitvraag is breder. Gaat
niet alleen over infra. Marktpartijen moeten ook de baten verhogen. Bedenken
waar woningbouw in het water kan plaatsvinden. Waar de lijn nieuwe gebieden kan
ontsluiten. Dat het de bewoners van IJburg iets oplevert, weten we. Maar dat
genereert dagelijks geen honderdduizend passagiers.” Een voorkeur voor een brug
of tunnel heeft de opdrachtgever niet. “We vragen partijen aan beide aandacht te
besteden. Het kan ook een combinatie zijn. Tussen Denemarken en Zweden bestaat
al iets dergelijks.”

Ambities

Hogere ambities, tegen een lagere prijs. Is het niet wat veel gevraagd? “Nee.
Ik weet zeker dat er tal van manieren zijn om geld met de IJmeerlijn te
verdienen. Ik wil marktpartijen niet beïnvloeden, maar je zou bijvoorbeeld
kunnen denken aan een eiland met duizenden huizen, die je voor een lucratief
bedrag verkoopt.” Zelfs de vraag aan de markt iets te verzinnen voor de natuur
biedt kansen, meent Viveen. “We hopen dat de vraag aannemers prikkelt met een
leuk, duurzaam plan te komen. Dat een succes is bij het publiek.” De
ontwerpwedstrijd van de IJmeerlijn met drie winnaars waarvan de plannen
uiteindelijk worden gecombineerd, lijkt op de intensieve verkenning die er was
voor de nieuwe Afsluitdijk. The sky was the limit, de meest wilde concepten
passeerden de revue. Nu puntje bij paaltje komt, heeft het er alle schijn van,
dat het kunstwerk dat door sommigen als litteken in het landschap wordt
beschouwd, in eerste instantie slechts wordt versterkt. Toeters en bellen volgen
later. Een repeterend refrein? “Soms stoppen ingenieurs inderdaad energie in
plannen waarvoor ze niet betaald krijgen. Maar zij zien dit project ook als
uitdaging, die ze graag op hun referentielijstje hebben staan. Uit de
marktconsultatie met veertien partijen bleek ook dat de belangstelling er is. We
hopen op tientallen aanmeldingen. Als het er honderd zijn, zijn het er veel. Met
minder dan tien zijn wij licht teleurgesteld.” Sinds twee maanden is Viveen
projectdirecteur van de Werkmaatschappij die over de IJmeerlijn gaat. Het lot
van de door Almere o zo gewenste lijn legt hij echter voor een groot deel in
handen van aannemers. Dat het goedkoper kan, weet hij zeker. “Ik zie hier en
daar wel ruimte. Waar zeg ik niet. Dat moeten aannemers invullen. We hopen dat
zij met oplossingen komen die buiten de gebaande paden gaan. Waaraan wij niet
gedacht hebben. Ik geloof dat de verbinding er gaat komen. De vraag is alleen
wanneer. In 2020, 2030 of 2040. Wij sturen op 2020. Start bouw.”

Reageer op dit artikel