nieuws

‘Pps is geen hocus pocus’

infra

‘Pps is geen hocus pocus’

In Noorwegen staan bergen zij aan zij, stromen vele rivieren en snijden fjorden diep in het land. Wegenbouw leidt daarom tot vaak indrukwekkende projecten waar tunnels en bruggen zich aaneenrijgen. Eind augustus werd in het zuiden van Noorwegen zo’n meesterwerk opgeleverd: een 38 kilometer lang nieuw deel van de E18, vier banen breed, zeven tunnels, 61 bruggen en 11 ongelijkvloerse kruisingen. Bouwtijd: drie jaar, gemiddeld 1,05 kilometer nieuwe weg per maand.

Iets verderop is onlangs begonnen met een ander nieuw traject van de E18: 11
kilometer lang, vierbaans, vier tunnels, 21 bruggen en twee ongelijkvloerse
kruisingen. Verwachte bouwtijd: ook drie jaar, 0,33 kilometer per maand. Het
schrille contrast in bouwtijd heeft de discussie over publiek-private
samenwerking (pps) in Noorwegen nieuw leven ingeblazen. Het traject van 38
kilometer is een pps-project. Agder OPS, eigendom van drie bedrijven, zorgde
voor financiering, ontwerp en aanleg en heeft het traject 25 jaar in onderhoud.
Het stuk van 11 kilometer is traditioneel aanbesteed. In Noorwegen zijn
pps-projecten voor infrastructuur schaars. Het Agder-trac door de provincies
Vest Agder en Aust Agder – was het derde en voorlopig laatste. Op internetfora
jubelen weggebruikers over het enorme bouwtempo, kranten zijn lovend en de
oppositie in het parlement maant tot meer publiek-private samenwerking.
Tevergeefs. Half september vonden de parlementsverkiezingen plaats. De
roodgroene coalitie kreeg opnieuw een meerderheid. En die loopt niet warm voor
private wegenbouw.

Toverformule

Ppsis geen hocus pocus, stelde minister van Transport Liv Signe Navarsete de
laatste weken tijdens diverse gelegenheden. Het bouwtempo van Agder OPS wordt
namelijk op het moment ook bij traditioneel aanbestede projecten geëvenaard.
Belangrijker, de drie pps-projecten hebben niet aangetoond goedkoper te zijn dan
de door de overheid gefinancierde. Pps is geen toverformule voor gratis wegen.
Het is kopen op afbetaling, met de kosten die daarbij horen. Dat heeft een rijk
land als Noorwegen niet nodig, meent de minister. Lars Gunnar Nag, woordvoerder
van Agder OPS, maakt liever een andere vergelijking. Het is als een auto kopen:
in het ene geval krijg je 25 jaar garantie op de wagen, in het andere geval
niet, en de prijs is dezelfde. Want daar zit het grote voordeel voor overheden
volgens Nag: overheid en bedrijfsleven spreken een bedrag af voor een project en
alle tegenvallers en onderhoud zijn voor de bedrijven. Dat heeft het Duitse
Bilfinger Berger, de grootste deelnemer in Agder OPS, geweten. Het kreeg te
maken met een tegenvaller van 90 miljoen euro. Volgens diverse berichten in de
Noorse media omdat de Duitsers de topografie en geografie van het gebied niet
goed hadden ingeschat. De bouwwereld staat niet bekend als Sinterklaas, dus
voegt Nag desgevraagd toe: vaak is het zo dat als je veel risico neemt er ook
een kans is om meer te verdienen.

Oorzaken

Voor het hoge bouwtempo wijst Nag op twee oorzaken. De wijze van financieren
speelt een belangrijke rol. Traditioneel bepaalt het budget het tempo van
werken. Met pps bepaalt het werktempo het budget. Rijksdiensten hebben een
jaarbudget en als een project sneller gaat dan gedacht, houdt het toch op, want
dan is voor dat jaar de pot leeg. Bij pps zorgen bedrijven voor financiering van
het gehele project en als het werk sneller gaat dan gedacht, is er geld om door
te gaan. Bovendien heeft de contractant de vrijheid het werk zo in te richten
als hij wil. Als het goed uitkomt om op 20 tot 25 plekken tegelijk te werken,
doet hij dat. Nag noemt het Agder-project succesvol. De weg is op tijd
afgeleverd en de kwaliteit is hoog. Maar of zijn project de nieuwe regering
verleidt vaker op deze wijze zaken te doen, betwijfelt hij. Nag, toch hoopvol:
de komende weken komt er duidelijkheid. De grootste pps-tegenstander binnen de
coalitie is kleiner teruggekomen na de verkiezingen. En veruit de grootste
regeringspartij heeft tijdens de algemene vergadering uitgesproken toch te
willen kijken naar alternatieve aanbestedingen. Dat laatste is ook waar de
minister van Transport deze weken op tamboereert. We nemen onze beste
pps-ervaringen mee in nieuwe contractvormen. Maar in door het bedrijfsleven
gefinancierde projecten ziet zij geen brood meer. Haar ministerie van Transport
en Communicatie verwijst in een reactie naar een document dat juni dit jaar in
het parlement werd besproken en waarin de regering voorstelt geen nieuwe
pps-projecten te starten. Pps is niet goedkoper, dus is er geen grond om verder
mee te gaan. Noorwegen houdt jaarlijks bergen geld over dankzij grote
olie-inkomsten en kan de aanleg van wegen makkelijk zelf financieren. Een
kwestie van meer geld beschikbaar stellen, zegt minister Navarsete in de media,
en zorgen voor een continue stroom richting projecten in uitvoering. Dat is
goedkoper dan als overheid achteraf private leningen aflossen, rekent zij, en
voorkomt grote financiële verplichtingen over periodes van vele jaren die zelfs
de vrijheid van handelen van toekomstige regeringen inperken. Toch gaat het
pps-idee niet geheel overboord, bleek tijdens een conferentie over wegenbouw
deze maand. Navarsete zei dat haar rijksdienst contracten ontwikkelt voor de
aanbesteding van lange trajecten, inclusief langdurig onderhoud. In feite
pps-contracten, maar dan zonder prijsverhogende private leningen die bedrijven
nu afsluiten en waarbij de overheid uiteindelijk voor de rente opdraait.

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels