nieuws

Aanstampen in plaats van voorbelasten

infra

Aanstampen in plaats van voorbelasten

Voorbelasten van nieuwe wegtrace’s vergt maanden zo niet jaren. Met een speciale voor de Britse luchtmacht ontwikkelde techniek kan de bodem plaatselijk heel gericht worden aangestampt.

Dynamische compactie is een techniek waar veel Nederlandse fundeerders wel
van gehoord hebben. Al hebben ze het zelf niet toegepast, ze kennen het in elk
geval uit de boekjes. Het komt er op neer dat een aannemer een zwaar gewicht uit
een kraan laat vallen, waardoor de bodem plaatselijk goed verdicht. Vaak moet
het een paar keer op dezelfde plek vallen voordat de kraan een stukje op kan
schuiven. In het verleden is op die manier de grond onder kleine wegen,
kruispunten of parkeerplaatsen verdicht. Maar een grote vlucht heeft de techniek
in Nederland nooit genomen. Geotechnici vonden het moeilijk restzettingswaarden
toe te kennen aan de constructie. Maar een groter bezwaar was dat de werkwijze
nogal omslachtig was en veel troep opleverde. Grond die alle kanten opspatte en
een blok dat soms wegrolde zodat het niet gemakkelijk opgepakt kon worden voor
een tweede of derde val. Maar er is sinds enige tijd een alternatief
beschikbaar, waarmee de grond veel beheerster aangestampt kan worden: rapid
impact compaction, RIC. Bij die techniek wordt een veel kleiner gewicht
gebruikt, dat in heel hoog tempo op een bodemplaat valt. In feite wordt de grond
aangestampt of geheid. Met een gewicht van maximaal 12 ton en valhoogten van
ruim een meter. Omdat er geen hoge giek nodig is kan de installatie op vrijwel
elke graafkraan gemonteerd worden.

Havenuitbreiding

Funderingsadviseur Peter Richardson brengt de RIC-machines van fabrikant BSP
in Nederland op de markt. Grote baggeraars waren al klant bij BSP, maar die
sleepten de apparaten direct mee naar het Midden-Oosten waar ze er de bodem mee
verdichtten voor de havenuitbreiding van Qatar en het eerste Palmeiland in
Dubai. Daarna konden ze de ruimte veel sneller inrichten dan het geval zou zijn
wanneer ze gekozen hadden voor het traditionele voorbelasten met overhoogtes.
Waar de apparaten zich inmiddels ophouden weet Richardson ook niet. Maar het zou
hem niets verbazen als ze op een gegeven moment zouden opduiken op de Tweede
Maasvlakte. Of op IJburg fase twee. Hoewel Richardson daar met genoegen nieuwe
apparaten voor levert. Maar het kan volgens Richardson niet lang meer duren
voordat de techniek op Nederlandse bodem wordt toegepast. Nederlandse aannemers
en ingenieursbureau’s hebben er ervaring mee en de bodem van met name
landwinningsprojecten is er geschikt voor. Richardson: “Hoe zandiger de bodem
hoe geschikter die is voor RIC. Maar veen- of kleilagen op wat grotere diepte,
zoals in Nederland veel voorkomen, zijn geen probleem. Gebouwen neerzetten op
een grond die is verdicht met RIC zou ik in het westen van het land niet doen,
maar een weg of een parkeerplaats erop aanleggen kan heel goed. IJburg en de
Maasvlakte zijn bijna geschapen voor RIC.” De RIC-machines die Richardson levert
geven aan het begin altijd een serie zachtere klappen. Daarbij ontstaat er boven
in de bodem een soort verdichte plug, die tijdens de volgende slagen naar
beneden wordt gedrukt. Zo wordt de bodem van boven naar beneden verdicht en
opgespannen. Geotechnisch onderzoek heeft volgens Richardson uitgewezen dat het
bij de traditionele manier van dynamische compactie precies andersom gaat. De
schokgolf die ontstaat na een vrije val van 15 meter van een flink gewicht is zo
groot dat de energie naar beneden schiet en pas zijn verdichtende werking heeft
na te zijn weerkaatst op een stevigere laag diep in de bodem. Richardson: “In
feite wordt de bodem dus van beneden naar boven verdicht. Dat is natuurlijk niet
wat je wilt.”

Maanlandschap

Onder de grondplaat waar het hydroblok van het RIC-apparaat op valt ontstaat
juist een verdichte kegel die in principe aan de oppervlakte het dichtst is.
Maar er kan volgens Richardson met alle parameters gespeeld worden. Valhoogten
en ritmes kunnen afgestemd worden op de bodem. Net als het patroon waarin de
machine de bodem afwerkt. Alle data worden opgeslagen en alles kan gecontroleerd
worden met GPS. In een paar weken tijd kun je volgens Richardson met een machine
een behoorlijke oppervlakte verdichten. “Daarna kun je meteen de funderingslagen
en het wegdek aanbrengen. Dat lukt je nooit met voorbelasten. Het maanlandschap
dat overblijft na de compactie moet even geëgaliseerd worden, maar daarna kun je
direct aan de slag.”

Ontwikkeld voor de luchtmacht

Rapid Impact Compaction is ontwikkeld door het Britse Ministerie van
Defensie. Dat zocht een methode om start- en landingsbanen die bij een
bombardement zijn beschadigd snel weer in gebruik te kunnen nemen. De methode
waar ze op uitkwamen bestaat uit het vullen van de bomkraters met puin,
verdichten van het materiaal met de RIC-machines en daarna een stalen plaat
eroverheen. Dan moeten bommenwerpers en jachtvliegtuigen weer kunnen landen en
opstijgen. Definitief herstel is daarna noodzakelijk, maar de grootste nood is
gelenigd. Alle belangrijke Britse luchtmachtbases hebben sinds midden jaren ’90
een RIC-machine van fabrikant BSP paraat staan. Ook de patenten zijn in handen
van net ministerie van Defensie.

Reageer op dit artikel