artikel

‘Wegmetingen rond spoorovergang horen niet bij ProRail’

infra 10

‘Wegmetingen rond spoorovergang horen niet bij ProRail’

Sinds jaar en dag is ProRail verantwoordelijk voor de metingen aan de wegen die het spoor kruisen. Wat mij erg verbaast is dat de opdrachtgever voor deze metingen ProRail is en niet de wegbeheerder. Dit vind ik vanuit veiligheidsperspectief onwenselijk.

ProRail heeft namelijk geen goed inzicht welke risico’s  – veroorzaakt door het lokale wegverkeer – zich voordoen op een overweg, omdat ze het gebruik door het wegverkeer niet kent. Dat mag ook niet van ProRail verwacht worden, daar zij verantwoordelijk is voor het faciliteren van het spoorverkeer. Ik pleit ervoor dat het ministerie van I&M, de toezichthouder op de Rijksdienst voor het Wegverkeer (RWD) deze verantwoordelijkheid weghaalt bij ProRail en bijvoorbeeld neerlegt bij de RDW.

Gevaarlijke situatie

Terug naar de overwegen. Sommige hebben zo’n hoogteverloop van de weg dat er een bobbel gepasseerd moet worden met het spoor als hoogste punt. Deze categorie krijgt daarom de naam ‘dieplader overweg’, omdat een vrachtwagen met grote as-afstand deze niet zomaar kan passeren. Vrachtwagenchauffers beschikken over een lijst met welke overwegen in deze categorie vallen en kunnen op die manier deze overwegen mijden. Het is tevens met borden langs de weg aangegeven. Er is namelijk een risico dat de truck vastloopt op de overweg; het midden van het laadgedeelte raakt de grond op het hoogste punt. De vrachtwagen komt vast te zitten op het spoor en er ontstaat een zeer gevaarlijke situatie. De dieplader kan alleen van de overweg worden geduwd of getakeld.

Verzakkingen

Dit soort gevaarlijke situaties willen we natuurlijk voorkomen. Daarom worden alle overwegen in deze categorie regelmatig gecontroleerd. Het profiel van de weg wordt dan op verschillende punten ter plekke gemeten en via een berekeningstoepassing bekijken betrokkenen of de overweg nog geschikt is voor dit type dieplader. Periodiek moeten dit soort wegen worden opgehoogd om de verzakkingen tegen te gaan. Hoe vaak zo’n ophoging nodig is, wordt bepaald door de hoeveelheid en soort wegverkeer.

Diepladergevoeligheid

ProRail is momenteel verantwoordelijk voor het inmeten van deze wegen, terwijl zij geen zicht heeft op het gebruik van de weg. Zij kan dus niet vaststellen wat een passende meetfrequentie zou moeten zijn. Erger nog; het is denkbaar dat de wegen rondom een overweg zo ver zakken, dat deze overweg eigenlijk in de categorie diepladeroverweg zou moeten vallen en dus gemeden zou moeten worden door bepaalde vrachtwagens. Helaas, deze overwegen worden niet met grote regelmaat gecontroleerd en dus zal waarschijnlijk de “diepladergevoeligheid” pas opvallen als een dieplader vast staat op deze overweg … rijkelijk laat.

Grote gevolgen

Maar het probleem is veel breder en geldt niet alleen voor dieplader overwegen en wegverzakking. Als de wegbeheerder (dit kan bijvoorbeeld een gemeente, provincie of waterschap zijn) besluit tot een aanpassing in de ruimtelijke ordening heeft dat grote gevolgen voor de overweg. Van deze gevolgen heeft ProRail geen weet en vaak wordt de spoorbeheerder ook niet op de hoogte gesteld.

Storingsgedrag

Stel dat op een braakliggend terrein een distributiecentrum wordt gebouwd. De toegangsweg leidt over de plaatselijke overweg die daar al tientallen jaren ligt. Het toegenomen vrachtverkeer leidt tot veel meer passerende trucks op de overweg met als gevolg kapotgereden spoorbomen, opstoppingen op de overweg, hinder voor weg en treinverkeer en mogelijk letsel of erger. Dit is geen fictieve situatie, maar herhaaldelijk voorgekomen in Nederland! ProRail ziet dan in haar hinderstatistieken deze overweg ineens afwijkend storingsgedrag vertonen, maar moet zelf op onderzoek uit om uit te vinden wat de oorzaak is.

Met de gemeente als verantwoordelijke voor dit weggedeelte had men deze kwestie integraal kunnen aanpakken en in overleg met ProRail kunnen zoeken naar de best passende oplossing. Nu ligt de verantwoordelijkheid bij een partij die over onvoldoende informatie beschikt om het geheel te overzien: ProRail.

Structurele oplossing

Naar aanleiding van een ongeluk op een overweg bij Dalfsen heeft de Onderzoeksraad voor Veiligheid de wegbeheerders aanbevolen meer verantwoordelijkheid te nemen voor wat er rondom “hun” overwegen gebeurt. Mijn voorstel is in lijn met deze aanbeveling en biedt een structurele beleidsmatige oplossing.

Overheveling

Bij de overheveling van de verantwoordelijkheid van ProRail naar de RDW kan een significant deel van deze situaties worden opgelost door bijvoorbeeld de Vereniging Nederlandse Gemeenten te betrekken bij het uitvoeren van deze metingen. Zij zouden hier een centrale coördinerende rol in kunnen spelen en relevante zaken met ProRail kunnen afstemmen om goede integrale oplossingen te vinden .

ProRail blijft uiteraard verantwoordelijk voor het correct functioneren van de overweginstallatie. Op deze manier komt er een scheiding in verantwoordelijkheden die overeenkomt met de invloed die partijen hebben. Verantwoordelijk zijn voor iets waar je geen invloed of zelfs zicht op hebt, is namelijk een recept voor problemen.



Bas van Duijn, senior adviseur Asset Management bij Arcadis.

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels