artikel

Balanceeract boven de Waal

infra Premium 449

Balanceeract boven de Waal
Thea van den Heuvel

In een spectaculaire operatie zijn de vier tuien van de Waalbrug bij Ewijk vervangen. Dat vergde het uiterste van de veertig jaar oude constructie. Elke beweging van materiaal en materieel werd vooraf op een goudschaaltje gewogen.

Hij hangt weer aan vier tuien. Dat maakt vooral voor de aannemer het werken op de brug een stuk makkelijker. Een verreiker bij de ene pyloon die bij de andere nodig is, hoeft nu niet meer 20 kilometer om te rijden om de hoofdoverspanning te ontzien. Het autoverkeer kan er voorlopig nog niet op, maar voor dit soort bouwbewegingen is de draagcapaciteit van de veertig jaar oude tuibrug in elk geval weer voldoende.

Doorbuiging van grote afstand zichtbaar

De vervaarlijke doorbuigingen tot wel 70 centimeter behoren volgens toezichthouder Erik Vanhoutvin definitief tot het verleden. Vooral aan de reling liet die doorbuiging zich goed aflezen. Het leidde tot verontruste vragen van fietsers en voetgangers die tijdens de renovatie wél onbelemmerd van de brug gebruik mochten maken.

Geen wonder, vindt Vanhoutvin, “want je kon de doorbuiging van grote afstand zien. Ook vanaf het water of de dijk. Tot twee keer toe zat er een flinke deuk in de stalen kokerligger, die in één keer 270 meter overspant. Telkens als één van de twee lange tuien was doorgesneden om hem te vervangen. Gelukkig verdween die vervorming ook weer zodra de nieuwe tui op zijn plek zat en was aangespannen. Bij het vervangen van de korte tuien was de doorbuiging beide keren minder opvallend, maar met zo’n 30 centimeter nog altijd niet kinderachtig.”

Gelukkig hield de brug zich volgens omgevingsmanager Marijn Rutten van Rijkswaterstaat wel netjes aan de modellen. Want Rijkswaterstaat, de aannemer en de ingenieurscombinatie hielden alles continu met meetapparatuur in de gaten. De 70 centimeter doorbuiging was vooraf voorspeld. Evenals het feit dat die weer zou verdwijnen na het aanspannen van de tuien. En dat vindt Rutten bijzonder. “Dat een veertig jaar oud bouwwerk zich precies gedraagt zoals je met hagelnieuwe modellen voorspelt, betekent dat er veertig jaar terug goed is gebouwd èn gedocumenteerd en dat de modellen natuurgetrouw zijn. Dat is een geruststellend gevoel.”

Kort geding

Vooraf was niet iedereen daar gerust op. Rijkswaterstaat spande in de zomer van 2014 zelfs een kort geding aan tegen aannemer CVB om hem te manen te starten met de tuivervanging. De berekeningen voor de korte tuien waren klaar en die voor de lange tuien zouden snel worden afgerond.

Tijdverlies

Er was volgens Rijkswaterstaat geen enkele reden nog langer te dralen. Nadat de rechter Rijkswaterstaat gelijk gaf, ging die schoorvoetend aan de slag.

Dat leverde een paar maanden tijdverlies op. Tijdens de uitvoering bleek dat ook de zadelbalken versterkt moesten worden en de ankerblokken zo’n beetje compleet aan vernieuwing toe waren. Waardoor er nog meer vertraging ontstond. Vervanging van de tuien bleek ook nog eens zo’n vier maanden per tui te kosten, terwij l er gehoopt was op twee maanden.

Hoewel met de tuivervanging de spannendste fase achter de rug is, blijft het nog steeds een gevoelige balanceeract die zich daar voltrekt hoog boven het water van de Waal. Want die 50 meter hoge pylonen worden nu verstijfd door er 6 centimeter dikke stalen platen op te lassen. Daarvoor zijn steigers rondom de pylonen opgebouwd omtrokken met zeilen om het laswerk en conserveringswerk zo goed mogelijk onder geconditioneerde omstandigheden te kunnen uitvoeren. De steigerdoeken vormen inmiddels zo’n groot oppervlak dat bij windkracht 6 of hoger de pyloon de extra windbelasting niet kan dragen. De pylonen staan namelijk scharnierend op het brugdek en niet verankerd op de pijler. De bouwzeilen zijn daarom niet uitgevoerd als krimpfolie, maar geplaatst in een railsysteem, zodat ze sneller kunnen worden neergelaten. “Hoewel snel met een korreltje zout moet worden genomen”, nuanceert Vanhoutvin. “Het afzeilen vergt nog altijd zo’n 12 uur. Dus het is zaak de weersvoorspellingen goed in de gaten te houden. Bij de eerste pyloon, die tussen februari en april werd versterkt, moesten de zeilen twee keer worden neergelaten. “We gaan nu naar de zomer toe, dus met een beetje goede wil kan de tweede pyloon versterkt en geconserveerd worden, zonder dat er hoeft te worden afgezeild. Dat betekent immers gauw een paar dagen oponthoud, want ook het opzeilen kost weer zo’n 12 uur.”

Extra schoren

De tenten waarbinnen de overlaging met hogesterktebeton gaan plaatsvinden, houden het gelukkig langer uit. Die hoeven pas bij windkracht 11 van de brug af, hoewel er boven 8 al niet meer in gewerkt kan worden vanwege extra schoren.

De werkzaamheden in die tent gaan eind van de maand van start, vertelt ontwerpmanager Ralf van Leeuwen van CVB. Het brugdek wordt volgens inmiddels vertrouwd procedé overlaagd. “We hebben daarvoor wel een speciale machine laten bouwen waarmee het beton heel gecontroleerd wordt verdeeld met wormwielen en daarna wordt verdicht met trilnaalden. Er komen dus veel minder handjes aan te pas dan bij eerdere overlagingen. Het proces is verder geïndustrialiseerd.” De eerste proefstorts hebben plaatsgevonden. Boven op de 8 centimeter hsb komt uiteindelijk ook nog dubbellaags zoab.

Of de opvallende renovatie breed toepasbare lessen heeft opgeleverd, durven Van Leeuwen en Rutten niet te zeggen. De oude Waalbrug is wel een heel unieke verschijning in het Nederlandse bruggenlandschap. Overspanningen met maar vier tuien zijn er verder eigenlijk niet. De herverdeling van de krachten als er een tui wordt vervangen, is bij de andere bruggen immers veel gemakkelijker. Er hoeft niet op het randje te worden gewerkt van wat de constructie kan hebben.

Parallelle strengen

Mochten er in de toekomst nog vervanging nodig zijn, dan is dat volgens Van Leeuwen ook niet zo’n probleem. “De nieuwe tuien zijn door Freyssinet aangebracht volgens het parallelle-strengensysteem. De tuien bestaan dus niet uit geslagen kabels, maar uit meer dan 192 repsectievelijk 115 strengen die parallel lopen door een beschermende mantel. Ze zijn stuk voor stuk aangespannen en kunnen als het nodig is ook individueel vervangen worden. Maar we gaan er even van uit dat we er voorlopig niet meer aan hoeven te komen .”

Projectgegevens

Aannemer: Combinatie Versterken Bruggen (Strukton , Ballast Nedam)
Projectmanagement: Royal HaskoningDHV, Arupen Greisch
Tuivervanging: Freyssinet
Reparaties brugdek: Takke Breukelen
Staalconservering: GSB
Staalversterkingen: Victor Buyck SteelConstruction
Uitvoering: 2014 – 2017
Aanneemsom: 68 miljoen

Reageer op dit artikel