artikel

Behoefte aan lef, moed en leiderschap

infra Premium

Behoefte aan lef, moed en leiderschap

Beste Maxime,
Met verbazing heb ik je column gelezen over ‘starre nul-op-de-meter idealisten’ die een bedreiging zouden vormen voor de energiebesparing in de gebouwde omgeving. Niet dat ik me aangesproken voel, integendeel, maar zo’n tendentieus betoog verdient op zijn minst een weerwoord.

Jouw bewering is dat een overmatige focus op energieneutrale (ver)bouw (ik heb een hekel aan het begrip ‘nul-op-de-meter’) ten koste gaat van andere vormen van energiebesparing, waardoor er niets meer gebeurt. Mijn bewering (en ervaring) is het tegenovergestelde.

We schalen nu zo’n vier jaar het concept van energieneutrale woningen op en er zijn nu zo’n 500 bestaande woningen gerealiseerd, vooral huurwoningen. Dat is nog geen 0,01 procent van de totale woningvoorraad. De afgelopen decennia zijn er echter honderdduizenden woningen energiezuinig gemaakt via labelsprongen. Met andere woorden, energiebesparing via labelstappen is de norm, terwijl energieneutraliteit via één grote sprong nog slechts een niche is. Juist omdat er nog zo veel weerstand is op zo veel niveaus, zijn energieneutrale woningen nog niet doorgebroken. Jouw bewering klopt dus niet.

Ook jouw financiële argumentatie slaat de plank mis. Iedereen die de innovatiecurve van Rogers kent, weet hoe dit soort radicale innovaties verlopen. De eerste prototypes zijn duur en tijdrovend en worden geadopteerd door een kleine groep koplopers, de volgende voorbeelden zijn significant goedkoper en worden door een grotere groep omarmd, totdat de prijs spectaculair daalt en  een doorbraak volgt en de radicale innovatie gemeengoed wordt.

De eerste energieneutrale woningen kostten weken aan verbouwingen en meer dan 100.000 euro, inmiddels kan het al voor ongeveer 50.000 euro en in een paar dagen. En over pakweg vijf jaar kan het voor ongeveer 20.000 euro in één dag (voor een groot deel van de bestaande woningen). 
Het meest schrijnend vind ik echter, dat elke vorm van urgentie bij jou ontbreekt, Maxime. Het woord klimaatverandering valt niet één keer, toch vreemd na het ambitieuze klimaatakkoord in Parijs. En Nederland heeft nog maar voor tien jaar gas. We moeten dus onze woningvoorraad zo snel mogelijk los koppelen van de gas-infrastructuur. Als we alles op alles zetten kunnen we dat in twintig jaar realiseren. Als we dat doen vanuit ‘realiteitszin’, zoals jij voorstelt, duurt het nog minstens vijftig jaar. Dan zijn we veel duurder uit en kan het wel eens te laat zijn. We hebben dus lef, moed en leiderschap nodig, Maxime, realiteitszin is er genoeg.

Zo werken transities dus, Maxime. Het begint klein en duur, maar kan zich door opschaling snel vermenigvuldigen en goedkoop worden. Hoe snel, hangt af van mensen die aan de bepalende knoppen draaien. En jij bent in de positie om zo’n transitie te versnellen. Of te vertragen, zoals jij nu lijkt te doen. De keus is aan jou. 

Jan Rotmans
Hoogleraar transitiekunde

Reageer op dit artikel