artikel

Deltaprogramma nadert keerpunt

infra

Deltaprogramma nadert keerpunt

Steeds meer wordt duidelijk dat het Deltaprogramma gebrekkig anticipeert op de problemen op het gebied van waterveiligheid, zoetwatervoorziening en milieu en probeert de negatieve effecten van de Deltawerken een beetje terug te draaien in plaats van een stap voorwaarts te zetten. Wanneer dit besef eenmaal breed doordringt, wordt een belangrijk keerpunt bereikt.

Men durft blijkbaar niet te kiezen voor grote structurele systeemmaatregelen en zo komt het dat het bij voorrang afsluiten van de Nieuwe Waterweg nog altijd onbespreekbaar is. De herijking van de landelijke zoetwaterverdeling blijft daarmee volledig achterwege.

De voorheen in het zuidwesten alom aanwezige dreigende zeegatdynamiek veroorzaakte de Watersnoodramp. Door de Deltawerken werd deze dynamiek maar deels beperkt. De open gebleven Nieuwe Waterweg en Westerschelde vormen intussen het grootste gevaar voor laag Nederland.

Het Deltaprogramma gaat nog altijd niet voor voltooiing van de kustlijnverkorting.

Ook kustafslag noodzaakt tot bescherming. De hiervoor ingezette zandsuppleties werken tegen de natuurlijke processen in en vragen daardoor in toenemende mate om gigantische hoeveelheden zand. Drijvende golfdempers daarentegen reduceren de vernietigende kracht van hoge golven en bevorderen de natuurlijke kustaanwas. Ondanks de aantoonbare kwetsbaarheid van zandsuppleties, kiest het Deltaprogramma bij de ’Beslissing Zand’ niet voor een effectieve zandige strategie.

Uit veiligheidsoverwegingen en voor de wateropgaven dient het omslagpunt zee en rivieren verplaatst te worden van de Randstad naar de Grevelingen. Met de hiervoor benodigde waterloopkundige maatregelen ontstaat tevens een grote en onmisbare nationale noodberging. Het Deltaprogramma slaat nogmaals de plank mis door de waterproblemen in de Randstad niet structureel op te lossen en te kiezen voor een marginale en risicovolle noodberging Volkerak-Zoommeer.

Zolang de Nieuwe Waterweg niet gesloten is, blijft de zoetwatervoorziening zeer problematisch. Pas nadat het gigantische zoetwaterverlies stopt, kan met tegendruk de verzilting teruggedrongen worden.

Zoet water dient te liggen waar het nodig is. Heel Nederland mag niet afhankelijk worden van het IJsselmeer. De herijking van de landelijke zoetwaterverdeling (2009-2015) heeft niet plaatsgevonden. In een tijd van mondiale waterschaarste laat het Deltaprogramma de zoetwatervoorraden slinken, inlaatpunten worden verlegd en het merendeel van het zoete water stroomt blijvend ongebruikt in zee. De landelijke overheid is hiermee veruit de grootste waterverspiller.

Omdat de afvoerverdeling van de grote rivieren, zoals die is vastgelegd na de Deltawerken, nog altijd als uitgangspunt door het Deltaprogramma wordt gehanteerd en men daarbij zelfs verzilting stimuleert, zijn tal van zoetwatermaatregelen nodig om het voorzieningenniveau op peil te houden,

Hoofdpijndossier

Met een estuarium is de landinwaartse invloed van de zee terug te dringen en worden gelijktijdig de ecologische relaties tussen zee en rivieren hersteld. Echter, het Deltaprogramma kiest niet voor haar eigen natuurdoel en haalt het hoofdpijndossier De Kier weer uit de kast. Dat gaat zeker niet werken.

Het samenvoegen van de regionale deelplannen leidde niet tot het gewenste integrale totaalplan voor een klimaatbestendig Nederland. Daadkracht is nodig om tot structurele systeemmaatregelen te komen. Wanneer men hierbij aanvullend voortbouwt op de aanwezige infrastructuur en samenwerkt met de natuurlijke processen is dit goedkoper en duurzamer dan het huidige beleid. Vorig jaar gaven we aan we dat het Deltaprogramma 2014 risicovol en miljardenverslindend is. De jaarlijkse voortgangsrapportage wordt keer op keer op Prinsjesdag door de Tweede Kamer als een hamerstuk behandeld. Dat neemt niet weg dat het bestaande beleid dient te wijken voor een integrale visie. Zodra onderzoek en feiten aantonen dat de gelopen koers in de verkeerde richting gaat, valt het brede draagvlak dat het Deltaprogramma zich aanmeet als een kaartenhuis ineen.

Financiële meltdown

De reeds gemaakte kosten zijn maar een schijntje, vergeleken bij de culminerende kosten die de huidige plannen teweeg brengen en zullen geheel in het niet vallen bij de financiële meltdown als gevolg van een mogelijke watersnoodramp. De kritiek op het Deltaprogramma neemt dan ook zienderogen toe en het keerpunt van het huidige beleid nadert onherroepelijk. Met waterveiligheid valt nu eenmaal niet te marchanderen.

De afbeeldingen tonen de kustlijnverkortingen van de Deltawerken en die van het estuarium. Door waterloopkundige maatregelen verplaatst het omslagpunt zee en rivieren zich van de Randstad naar de Grevelingen en vormen de voormalige zeegaten een nationale noodberging. Doorstroming zal de milieuproblemen oplossen en de zoutgrens terugdringen.A

Wil Borm, Adviesgroep Borm & Huijgens

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels