artikel

Standaard nodig voor systeemarchitectuur

infra

Standaard nodig voor systeemarchitectuur

Grote infrabeheerders staan aan de vooravond van omvangrijke vernieuwingsprogramma’s. Die systemen zijn aan vervanging toe en dat gaat met een systeemsprong, want de techniek staat niet stil. Vooraf zouden afspraken gemaakt moeten worden over de systeemarchitectuur, vinden Peter Dourlein en Harry van der Veen.

Dat er eenduidig met elkaar gecommuniceerd moet worden, staat als een paal boven water. De wijze waarop is nog niet helder. De focus ligt nu vooral op de kapitaaluitgaven, ofwel de investering en realisatie rondom de vervanging van bijvoorbeeld een energienetwerk of de uitrol van het Europese spoorveiligheidssysteem ERTMS staat centraal. Minder aandacht is er dan voor de operationele uitgaven, het feit hoe dergelijke systemen tientallen jaren goed moeten functioneren. Partijen moeten daarvoor een grote inspanning leveren. Voor iedere euro aan investeringskosten geven we in Nederland tenminste hetzelfde uit aan beheer en onderhoud gedurende de levensduur. Dit zijn dikwijls gescheiden geldstromen. Hier valt veel te winnen, maar helaas ook veel te verliezen.

Voorbeeld. De komende jaren moet de spoorbranche aan de slag met ERTMS. In het verleden zijn er afspraken gemaakt tussen de branche en leveranciers, maar er ligt vendor lock-inop de loer; afhankelijk zijn van een leverancier. Er zijn diverse leveranciers die onder de vlag van ERTMS werken aan systemen die onvoldoende op elkaar aansluiten. Zie het als de videobandenstrijd in de jaren tachtig, waarbij fabrikanten met elkaar het gevecht aangingen voor een nieuwe videodienstenstandaard. Die werd uiteindelijk gewonnen door VHS. Deze slag heeft wel jaren geduurd en de trotse eigenaren van bijvoorbeeld een Betamax of Video 2000 hadden achteraf gezien het ‘verkeerde’ systeem gekozen.

Terug naar het heden. Wij vinden het buitengewoon belangrijk dat er vooraf eenduidige afspraken komen over systeemarchitectuur. Dan ontstaan er namelijk geen interpretatieverschillen. Zonder deze heldere afspraken blijft er een grijs gebied bestaan in de verantwoordelijkheidsverdeling. Bovendien is de overdracht naar een beheerorganisatie duur en bestaat de kans dat systemen vastlopen. Een voorbeeld hiervan is de invoering van de nieuwste generatie tunneltechnische installaties. Het was buitengewoon complex om de systemen van de diverse leveranciers aan elkaar te koppelen zonder vooraf gedefinieerde systeemarchitectuur. De oplossing duurde jaren, al die tijd mocht er niemand door de tunnel en explodeerden onderhoudskosten. Voor publiek bezit, zoals de energienetwerken, het spoorsysteem en verkeersmanagementsysteem, kán het gewoonweg niet om achteraf te concluderen dat we voor de helft voor Betamax hebben gekozen en dat toch moeten ombouwen naar VHS. Het is een nachtmerrie voor de belastingbetaler dat iedere investeringseuro leidt tot twee of meer beheereuro’s.

Voor ERTMS geldt dat de Betuweroute en de hsl-corridors inmiddels voldoen aan de Europese standaard. Maar doordat de ERTMS-systemen in verschillende ontwikkelstadia zijn opgeleverd, konden lange tijd treinen op de Betuweroute alleen daar met ERTMS rijden en niet op het hsl-traject. Voor 2020 moeten nog minimaal twee andere corridors van ERTMS worden voorzien en vervolgens de rest van Nederland. Daar ligt nu de kans om architectuur en beheer slim in te richten om toekomstige ontwikkelstadia snel en efficiënt in te voeren.

Wij pleiten ervoor dat alle partijen bij elkaar komen om na te denken over een eenduidige standaard voor systeemarchitectuur. Het is ons een oprechte zorg! Het zal niet makkelijk zijn om alle partijen om de tafel te krijgen, maar als het nu niet gebeurt gaat er veel belastinggeld verloren.

Duurkoop

Een ander punt van zorg is dat de partijen nu vooral gericht zijn op de bouw. Het is echter ook belangrijk om het beheer en onderhoud te optimaliseren. Ook al betekent dat een hogere investering in de realisatie. Geen grondige analyse van beheerprestaties en -kosten kan van goedkoop erg makkelijk duurkoop maken. En dat het goed kan, bewijst de telecomsector. Zo is in de telecomsector (communiceren is immers hun broodwinning) het OSI-model ontwikkeld. In deze branche is op basis van deze standaard vooraf goed nagedacht over hoe processen op elkaar kunnen worden afgestemd en hoe de verantwoordelijkheidsverdeling is georganiseerd. Het gevolg hiervan is dat beheer- en onderhoudsprocessen eenduidig zijn, het een open markt creëert en vendor lock-in voorkomt. OSI wordt gebruikt door alle operators, producenten en ontwikkelaars en het is dé standaard.

Voor de invoering van ERTMS heeft de overheid nu 2 miljard euro gereserveerd. Als we niet oppassen, zal dat heel goed kunnen oplopen tot 4 of meer miljard euro voor hetzelfde resultaat en dat is zonde van het belastinggeld. Dat geld kunnen we beter uitgeven aan de volgende generatie spoorsystemen.

Peter Dourlein, Harry van der Veen, respectievelijk senior adviseur asset management en mobiliteit bij Arcadis

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels