artikel

Holle stalen klep keert automatisch water

infra

Holle stalen kleppen keren bij een dijkdoorbraak automatisch het water. Deze ‘zelf oprichtende kering’ kan onder de afkorting ZOK in bestaande en nieuwe keringen worden ingebouwd.

Henk Hesp ontwierp de ZOK na het zien van een documentaire over de dijkdoorbraak in Wilnis. Gesprekken met de TU Delft en Arcadis leerden hem dat er geen vergelijkbaar systeem bestaat. In zijn woonplaats Abcoude ziet de uitvinder intussen waterschap AGV/Waternet dijken verbeteren langs het Gein. Het doet bij hem het vermoeden rijzen dat er behoefte is aan een automatisch systeem dat zonder al te veel onderhoud schade door dijkdoorbraken kan voorkomen.

Zijn ZOK is zo’n systeem. “De innovatie zit in het teruggrijpen naar de meest elementaire wetten van de mechanica”, zegt Hesp. Dat gebeurt in de vorm van eenvoudige stalen holle kleppen die draaien om een horizontale as onder water. De kering lost de gevolgen van een dijkdoorbraak op met de krachten die dezelfde doorbraak opwekt. Dat gaat zonder toegevoegde energie en regulering. Bestaande systemen maken daarentegen gebruik van hydrauliek en pneumatische systemen, die veel energie opnemen en veel onderhoud vragen. Al die systemen moeten ook op afstand worden gecontroleerd. Bij de ZOK hoeft dat niet vanwege de autonome werking. Alleen de mechanische delen vergen af en toe onderhoud.

De kerende eigenschap is het gevolg van de kracht die het water na een dijkdoorbraak zelf genereert in de vorm van onder- en bovendruk en stroming, zegt Hesp. “De klep wordt door de horizontale kracht uit de stroming om een scharnierpunt omhoog gedrukt. Het eerste deel door de schuin afgekante bovenkant, de rest doordat de klep steeds meer oppervlakte krijgt tegen de stroomrichting in.”

Aangezien de kleppen scharnieren om een punt onder water, stijgt de klep zo lang door totdat deze in verticale positie sluit. Door de klep te verzwaren wordt de mate van stijging en het moment van sluiting gereguleerd.

U-profiel

Bij plaatsing in een bestaande traditionele kering wordt een U-profiel op de bestaande wanden geplaatst. Slechts de zijwangen, bodemplaat en kleppen dienen gemonteerd te worden. Hiervoor kan zelfs de bestaande kraan gebruikt worden. Een nieuwbouwproject vergt een basisprofiel. Dit bestaat uit een damwandprofiel met daarop een U-profiel. Het basisprofiel moet aan beide waterkanten in de bodem worden geheid. Een reeks damwandprofielen maakt het basisprofiel bestand tegen de krachten die het moet weerstaan.

Opvullen met beton kan ook zodat er een stevige zuil of blok ontstaat. In het basisprofiel wo rdt als eerste een bodemplaat met daaronder een zwaard over de hele breedte aangebracht. Vervolgens kunnen de zijwangen en kleppen gemonteerd.

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels