artikel

Noord-Zuidlijn verdient verlichte bestuurders en bouwbedrijven

infra Premium

De Noord-Zuidlijn is een prima project en over een aantal jaren een zegen voor de stad, vindt oud wethouder Geert Dales.

Zelf valt hem, naar zijn stellige overtuiging niets te verwijten. Helaas
hebben alle andere betrokkenen (behalve de politiek verantwoordelijken) er een
zooitje van gemaakt. Hoogste tijd om een paar feiten op een rij te zetten, meent
Henk van der Horst. Teneinde zeker te zijn dat het ontwerp voor deze metrolijn
voldeed is door de gemeente Amsterdam een commissie van deskundigen ingesteld,
die ten doel had het ontwerp van de Noord-Zuid lijn te auditten. Deze
auditcommissie heeft het ontwerp grondig bekeken en er een aantal zeer kritische
rapporten over geschreven, met als conclusie dat op een aantal essentiële punten
ontwerpaanpassingen noodzakelijk waren. Met geen van de adviezen is iets gedaan,
waarna de auditcommissie in 2000 in zijn geheel is opgestapt. De gemeente
Amsterdam organiseert vervolgens een aanbesteding met een rammelend ontwerp en
hanteert één selectiecriterium voor de bouw van de Noord-Zuidlijn nl. de laagste
prijs. Over kwaliteit wordt niet gesproken. De door de bouwers ingediende
aanneemsommen waren hoger dan wat geraamd werd door Amsterdam en dus werd de
kluit belazerd, zegt Dales, terwijl de uiteindelijke kosten veel hoger uit gaan
komen dan de aanvankelijk ingediende bedragen. Het is de reflex van een
bestuurder die nog leeft in een tijd waarin, zoals hij zelf zegt: “bestuurders,
ambtenaren en politici zich er permanent van bewust moeten zijn dat zij leven in
een oorlogsgebied wanneer zij omgaan met aannemers!” Wie belazert hier nu
eigenlijk wie? Maar het had ook anders gekund. De Noord-Zuidlijn is een
gecompliceerd project, daarover is iedereen het eens. Een dergelijk project is
alleen door intensieve samenwerking tussen opdrachtgevers, ontwerpers en
bouwers, waarbij gebruik gemaakt wordt van de deskundigheid van alle partners,
tot een goed einde te brengen. Een professionele opdrachtgever zal niet alleen
voor de laagste prijs gaan, maar veel meer kijken naar de waarde die hij krijgt
voor zijn geld. Hij zal ‘gunnen op waarde’ en partijen bijvoorbeeld in een
alliantiecontract bij elkaar brengen. Een contractvorm waarbij alle partijen
zich verantwoordelijk voelen voor het eindresultaat.

Vertrouwen

Vertrouwen is hierbij het sleutelwoord. Er zijn voldoende voorbeelden waarbij
dit uiterst succesvol is gebeurd. Zoals de Waardse Alliantie (onderdeel van de
Betuwelijn) en de verbreding van de snelweg A2 tussen Amsterdam en Utrecht.
Gecompliceerde projectenwaarbij het werk is opgeleverd, binnen het budget,
binnen de tijd én met een goede kwaliteit. Gunnen op waarde is zowel geschikt
voor grote als voor kleinere projecten. Het vraagt wel een andere aanpak en
rolopvatting van opdrachtgevers en opdrachtnemers. De door PSIBouw en de
Regieraad Bouw ontwikkelde Leidraad Aanbesteden met het daaraan gekoppelde
Decision Support System biedt opdrachtgevers een hulpmiddel in het kiezen van de
gewenste bouworganisatie en aanbestedingsvorm voor hun bouwopgave.
Opdrachtgevers zullen positief verrast worden door de resultaten! In een moderne
bouwsector beseffen opdrachtgevers en opdrachtnemers dat zij elkaar nodig hebben
en gezamenlijk een bijdrage kunnen en moeten leveren aan de oplossing van
maatschappelijke problemen op het gebied van mobiliteit, wonen, energie en
water. Het opstellen van een zwarte lijst van aannemers zoals Geert Dales
voorstelt brengt dit besef niet dichterbij. We moeten uit de stijl van elkaar
zwart maken stappen en het lijkt me dus verstandiger wanneer de meer verlichte
bestuurders en bouwbedrijven werk maken van meer eigentijdse vormen van
samenwerken en samen bouwen. Het instrumentarium is er, het bewustzijn ook, nu
nog de wil en de daadkracht.

Directeur PSIBouw (Programma voor Proces- en Systeeminnovatie In de Bouw)

Reageer op dit artikel