video

Interview: ‘Hijsopstelling was gedoemd om te vallen’

bouwbreed

Interview: ‘Hijsopstelling was gedoemd om te vallen’

Bij het hijsen van het nieuwe brugdek voor de Julianabrug in Alphen aan den Rijn vielen op maandag 3 augustus twee mobiele kranen om. Samen met de pontons waarop zij stonden, de hijslast en twee duwboten vormden zij een beweeglijk systeem. Cobouw vroeg aan hoogleraar Andrei Metrikine of het ongeval is veroorzaakt door de dynamica van de opstelling.

Andrei Metrikine bezet als hoogleraar de leerstoel Dynamics of Solids and Structures aan de faculteit Civiele Techniek en Geowetenschappen van de TU Delft. Hij heeft de video van Dick Smirren op YouTube en een aantal foto’s bestudeerd.

Video van Dick Smirren: kraanongeluk in Alphen aan den Rijn 

Metrikine is onafhankelijk, heeft part noch deel aan de lopende onderzoeken. Hij heeft nog geen analyse van de opstelling kunnen maken, want daarvoor ontbreken de nodige gegevens. Ondanks herhaalde verzoeken van de media aan de gemeente Alphen aan den Rijn is het hijsplan nog altijd niet openbaar.

Maar Metrikine heeft wel een mening. “Toen ik de video zag, dacht ik eerst aan de dynamica. Later kwam ik tot de conclusie dat het ligt aan de capaciteit van het ponton waarop de kleine kraan stond. De rolhoek van dat ponton (de hoek tussen het dek van het ponton en het oppervlak van het water, red.) loopt op tot zo’n 10 graden. Pas dan begint de dynamica een rol te spelen, dat is te zien omstreeks de 40ste seconde van de video. Door de kinetische energie van de bewegende last is dan de grens van de stabiliteit van het systeem gepasseerd. De dynamische bewegingen maakten het probleem erger. Als het ponton onder de kleine kraan niet zo was gaan hellen, dan zou het systeem rond de 40-ste seconde nog steeds stabiel geweest zijn.”

 

Andrei Metrikine.

Metrikine, die in 2014 door de studenten is uitgeroepen tot de beste docent van de faculteit, is ook hoofd van de sectie Offshore Engineering. “In de offshore zeggen wij ‘stoppen’ bij een rolhoek van 1 of 2 graden. Volgens de statische mechanica was de hoek van het ponton waarop de kleine kraan stond te groot. In elk geval veel groter dan wij in de offshore aanvaardbaar vinden.”

Onstabiel

“Op mij maakt de opstelling op het eerste gezicht volgens de statische mechanica een onstabiele indruk”, voegt Metrikine toe. Dat verandert niet als Cobouw hem vertelt, dat heavy-liftspecialist Richard Krabbendam een analyse heeft gemaakt op basis van verzamelde gegevens, waaruit blijkt dat de hijsopstelling stabiel genoeg geweest zou zijn, hoewel tegen een kritische grens aan.

Metrikine: “In elk geval is te veel risico genomen. Zelfs zonder de dynamische bewegingen zou het systeem gefaald hebben. Het ongeval zou ook hebben plaatsgevonden als de last langzaam was verplaatst. Maar het ging echt mis toen de machinist van de kleine kraan probeerde de beweging van de last te stoppen. Het ponton had toen al een te grote rolhoek.”

Metrikine vermoedt dat het zwaartepunt van het deelsysteem van de kleine kraan, last en ponton niet in het midden lag. “Zo’n opstelling is gedoemd om te vallen.” Volgens de hoogleraar was het een extra risico om te hijsen met twee verschillende kranen. “Ze hadden een inclinometer (hoekmeter, red.) moeten hebben, die boven een bepaalde hoek het proces moet stilleggen.” Voor zover bekend had de grote kraan zo’n voorziening, maar de kleine niet.

Maar waarom begint de hijslast vanaf ongeveer de 20ste seconde in de video van Dick Smirren te draaien en geleidelijk te bewegen, met toenemende snelheid? Cor van Unen van de Vereniging Verticaal Transport (VVT) vindt het realistisch dat de zelfpositionering van delen en elke corrigerende actie effecten op het hele systeem hebben gehad. Richard Krabbendam stelt dat de opstelling in zijn geheel als een dynamisch systeem moet worden gezien.

Was de opstelling als een klok die ging lopen na het loslaten van het gewicht? Als een motor die na de start niet meer viel te stoppen, ook niet met corrigerende acties? Metrikine beantwoordt de laatste vraag met “ja”.

Maar tenslotte, de oorzaak van het ongeval kan ook mechanisch zijn (zoals een haperend onderdeel) of een reeks van menselijke fouten.

Het onderzoek van de Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV) zal het over enige tijd uitwijzen.

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels