nieuws

Halve eeuw actief bij bouwbedrijf: ‘Ik ben niet van ­vroeger-was-alles-beter’

bouwbreed 3022

Halve eeuw actief bij bouwbedrijf: ‘Ik ben niet van ­vroeger-was-alles-beter’
“Toen ik begon, hadden we tweehonderd vaste medewerkers. We deden alles zelf.” Foto: Mechteld Jansen

Werken in de bouw? Op 15-jarige leeftijd moest Gerard van Belzen (65) er niet aan dénken – ‘veel te ruig’. Deze ­zomer viert de calculator zijn gouden jubileum bij bouwbedrijf De Delta in Middelburg. “Vroeger regelde je alles bij een bak koffie, nu zit je al snel in een juridisch traject.’

Zijn eerste tekening? Gerard van Belzen kan zich die nog goed herinneren: de dakrandbeugel voor drie torenflats in Middelburg. Als 15-jarige was hij net begonnen op de tekenkamer bij bouwbedrijf De Delta, De tekening maakte hij met potlood – inkt was nog te hoog gegrepen. Wat hij precies had getekend? Geen flauw benul. Lachend: “Daar kwam ik pas maanden later ­achter.’’

‘Traantje gelaten’

Hoogbouw raakte weer uit de mode. Met als gevolg dat twee van de drie woontorens moesten worden ‘gescalpeerd’ ‒ de bovenste zes woonlagen werden afgetopt. Een huzarenstukje: De Delta transformeerde de gebouwen tot flats met drie verdiepingen. Nog niet zo lang geleden moesten ook de restanten van de hoge flats eraan geloven. Met ­dynamiet gingen ze tegen de vlakte. Van Belzen was erbij. “Er klonk een enorme knal. Ik heb toen wel even een traantje gelaten.’’

De Delta

Bouwbedrijf De Delta is begonnen vlak na watersnoodramp van 1953. Het Groninger bouwbedrijf Jansen en Broek richtte destijds een nevenvestiging op in Zeeland, waar veel boerderijen en woningen moesten worden herbouwd. Door de economische malaise raakte het bedrijf begin jaren zeventig in de problemen. Voor de directie was dit ­aan­leiding aansluiting te zoeken bij Verenigde Bedrijven Nederhorst. Geen gelukkige keuze ‒ Nederhorst ging in 1975 ­failliet. De restanten werden ondergebracht bij OGEM, dat jaren later zelf ook ten onder ging. Dochter De Delta bleef dit lot bespaard. Via een management buy out kon het inmiddels weer op krachten gekomen bouwbedrijf weer zelf­standig verder.

Liefst een halve eeuw werkt Van ­Belzen ‒ 65 jaar, bril, glimlach ‒ inmiddels bij De Delta. Het jubileum bleef niet ­onopgemerkt. Begin van de zomer was er een drukbezochte feestavond; collega’s brachten hem er onder begeleiding van een showorkest naartoe. Een mooi moment om terug te kijken op zijn belevenissen en de ontwikkeling van de bouw (in Zeeland) in de afgelopen vijf decennia.

Scheepstimmerman

Scheepstimmerman, dat wilde Van ­Belzen worden toen hij veertien jaar oud was. “Ik zat op de lts. We gingen een keer op excursie naar de leerschool van De Schelde in Vlissingen. Daar zag ik allemaal oudere mannen met gutsen scheepsmodellen maken. Dat wilde ik ook ‒ ik werk graag met mijn handen.’’

Het liep anders. Vlak voor zijn examen vertelde zijn leraar bouwkunde dat De Delta een leerling-tekenaar zocht. Was dat niets voor hem? “Ik dacht: wat móet ik daar? Mijn vader ‒ hij was arbeider ‒ dacht daar ­anders over. Hij zei: ‘Doen! Dan kom je op kantoor, dat is vele malen beter.’ Braaf als ik toen was heb ik gesolliciteerd. Mijn vriendinnetje – nu mijn vrouw ‒ heeft mij daar nog bij geholpen. Zij deed de ulo en wist hoe je zo’n brief moest schrijven. Een paar ­dagen daarna kreeg ik bericht: ik was aangenomen.’’

Gemakkelijk was het niet

Gemakkelijk had De Delta het niet toen Van Belzen er in 1969 begon. Door de economische malaise raakte het ­bedrijf in zwaar weer (zie kader). Maar op de tekenkamer viel daar weinig van te merken. Hij was druk met productie­tekeningen, vooral van hoogbouw – De Delta had in die jaren nog een eigen ­betonfabriek.

De crises begin jaren tachtig en de meest recente crisis maakten meer ­indruk op Van Belzen. “In 1981 belandde een kwart van het personeel op straat, onder wie mijn naaste collega op de tekenkamer. Dat hakte erin, we ­hadden als personeel een hechte band. Twaalf jaar geleden ‒ ik was inmiddels calculator ‒ was het nog intenser. Als calculator zie je wat er binnenkomt. ­Bovendien: ik was 55. Ik dacht: als ik nu op straat beland, wordt het problematisch. Maar we hebben het gered, mede doordat we het kaderpersoneel hebben weten vast te houden.’’

Uit nood

Calculator werd Van Belzen min of meer uit nood. Op de tekenkamer was door de digitalisering steeds minder werk. Spijt van de switch heeft hij nooit gehad. Hij vindt het een mooi vak. Vooral omdat ieder project weer anders is. “Zolang je dat ziet, blijft het leuk.’’

Ook voor calculators is er veel veranderd, vertelt hij. “Vroeger rekende je op grote vellen papier alles door: van de fundering tot de nok. De administratie controleerde vervolgens of je alles goed had uitgerekend, en of je niets was vergeten ‒ iets vergeten is funest voor een calculator. Tegenwoordig is er veel ge­automatiseerd. Je krijgt een tekening en een bestek, en dan kun je aan de slag. Anders is het bij projectontwikkeling. Dan moet je op basis van een schets en gegevens uit de databank binnen een paar dagen een goede raming maken. Dat vraagt veel ervaring.’’

‘Ik ben niet van vroeger was alles beter’

Voor heel Zeeland heeft Van Belzen ­woningen en andere gebouwen getekend en uitgerekend, van huizen en kantoren tot scholen en gezondheidscentra. Vooral hoog-, systeem- en houtskeletbouw ‒ De Delta heeft naar eigen zeggen de houtskeletbouw in Zeeland ­geïntroduceerd. Werken die er wat hem betreft uitspringen: het recreatie­gebouw van camping Oranjezon in Vrouwenpolder (strak, modern hout­skelet), het markante hoofdkantoor van nutsbedrijf Delta in Middelburg en de luxe villa’s in Kamperland.

Is er volgens de jubilaris veel veranderd in de bouw? “Vroeger was alles ­beter, daar ben ik niet zo van. Ik vind wel dat de bouw harder is geworden. Vroeger kwam je er met een bak koffie altijd wel uit; nu zit je voor je het weet in een juridisch traject.’’

Veranderende werkwijze

Dat laatste vindt Van Belzen niet zo vreemd. Hij refereert aan de sterk veranderde werkwijze. “Toen ik begon, hadden we tweehonderd vaste medewerkers. We deden alles zelf. Inmiddels zijn er nog zo’n vijftig mensen in dienst. We werken steeds meer met onderaannemers en zzp’ers. Die zzp’ers zijn echte specialisten. Ze kunnen een badkamer betegelen, maar bouw je een zwembad, dan heb je weinig aan ze, dan moet je het zelf ­oplossen. Je bent als bouwer nu vooral coördinator en organisator. De risico’s worden buiten het bedrijf ­gelegd. ’’

Analoog aan die veranderde werkwijze is ook de cultuur binnen de onderneming veranderd. Er is minder cohesie. Van Belzen (zelf jarenlang keeper op het hoogste amateurniveau – hij was ooit de minst gepasseerde doelman van Nederland en speelde zelfs nog tegen Cruyff): “Vroeger hadden we bij De Delta twee volleybalteams en zelfs een interne zaalvoetbalcompetitie. Dat is allemaal wat minder. Best jammer, vind ik. Al begrijp ik het wel. Iedereen heeft het druk, mensen zijn verzadigd.’’

Collega’s zijn familie

De personeelsvereniging is nieuw ­leven ingeblazen, dat doet hem deugd. Hij beschouwt zijn collega’s als familie. “Als je iets verkeerds zegt over De Delta, heb je problemen met mij. Het is een stuk van mijn leven.’’

Van baas veranderen of zelfstandig als calculator aan de slag gaan: Van ­Belzen heeft het nooit overwogen. “Ik had dan misschien iets meer kunnen verdienen of mij iets breder kunnen ontwikkelen. Maar ik ben tevreden. ­Tevredenheid is voor mij een belangrijk woord.’’

Laatste werkdag

Zoals het er nu uitziet, wordt 17 september 2020 zijn laatste werkdag. Van Belzen is dan 66 jaar. Wat hem betreft blijft hij daarna nog een poosje. Hij vindt werken leuk en gaat veruit de meeste dagen fluitend naar zijn werk. Tegelijkertijd begrijpt hij heel goed dat dit voor de collega’s op de bouwplaats anders is. “Met min drie of boven de dertig graden op de steiger staan, dat is geen pretje. Voor deze collega’s heb ik veel respect. Dat zij volgens het nieuwe pensioenakkoord straks drie jaar eerder mogen stoppen… Ze verdienen het.’’

Heeft Van Belzen nog grote plannen voor na zijn pensioen? “We hebben een kleine caravan gekocht, om straks door Frankrijk te gaan trekken. Maar verder? Ik geniet van het leven. Ik heb inmiddels al veel mensen om me heen zien wegvallen. Daarom kijken we niet zover vooruit. Als ik iets wil, doe ik dat morgen.’’

Reageer op dit artikel