nieuws

EIB boort Klimaatakkoord de grond in: ‘Ik wil geen nederlagenstrategie’

bouwbreed 3219

EIB boort Klimaatakkoord de grond in: ‘Ik wil geen nederlagenstrategie’

Nog geen week ligt het nieuwe Klimaatakkoord er, en het wordt al in de grond geboord. Niet door zomaar een partij, maar door het EIB. De kosten voor het verduurzamen van de gebouwde omgeving vallen fors hoger uit dan is aangenomen, stelt het instituut. “Het Klimaatakkoord is niet realistisch.”

Volledig verrast. Dat was directeur Taco van Hoek toen de doorrekening van het concept Klimaatakkoord van het Planbureau voor de Leefomgeving maanden geleden naar buiten kwam. Het PBL schetste een compleet ander beeld dan het EIB zelf voor ogen had.

Dus besloot het instituut de doorrekening eens goed onder de loep te nemen, met een zeer kritische uitkomst tot gevolg. “Als wij de plannen zouden doorrekenen, zou er een compleet ander beeld uitkomen”, zei Van Hoek tijdens de presentatie van hun eigen onderzoek.

Kritiek

Het is niet de eerste keer dat EIB-directeur Taco van Hoek kritisch is op de klimaatplannen van het kabinet. Al eerder zei Van Hoek dat Nederland niet ‘als een blinde alle woningen energieneutraal moet maken’. Ook stelt de directeur dat het zaak is dat we ons niet alleen richten op Nederland, maar ook op de ‘internationale dimensie’. “Internationaal kun je veel meer zaken regelen die effect hebben. De kosteneffectiviteit in de gebouwde omgeving is helemaal niet zo groot. Zet vooral door op de grote klappers zaken die echt wat bijdragen, zoals het sluiten van kolencentrales en kies een wat pragmatischer koers voor de gebouwde omgeving.”

Het PBL gaat ervan uit dat de maatregelen uit het Klimaatakkoord voor de gebouwde omgeving tot 2030 tussen de 6,8 miljard en de 13,5 miljard gaan kosten. Maar die berekening is volgens het EIB niet haalbaar. In een interview verklaart hij zijn conclusie.

Wat heeft het PBL dan verkeerd gedaan?
“Het PBL hanteert onrealistische uitgangspunten. Er wordt uitgegaan van een bovengrens: een ambitieus scenario waarbij het doel van 3,4 megaton CO2-reductie volledig wordt gehaald. En een ondergrens: waarbij dat niet wordt gehaald. De ondergrens is al een optimistisch scenario voor de toekomst, maar de bovengrens halen we nooit tegen de kosten die zijn uitgerekend, de kans dat we daarop uitkomen is nul.”

Wat zijn die onrealistische uitgangspunten dan?
“Een van de belangrijkste is de inschatting van de bouwkosten. Het PBL gaat in het gunstige scenario ervan uit dat die bouwkosten ten opzichte van 2017 dalen met 25 procent. Het is volstrekt ondenkbaar dat we dat halen. Er is namelijk ook nog zoiets als normale loonstijging en hogere maatschappelijke eisen die kosten veroorzaken bij de bouw. Er moet dan ook al een flinke efficiencywinst worden gemaakt om de totale kosten uiteindelijk niet toe te laten nemen. Tussen 1996 en 2018 was er jaarlijks een gemiddelde kostenstijging van 0,5 procent.”

En wat nog meer?
“PBL gaat uit van een verdubbeling van de wereldmarktprijzen van gas en olie. Dat leidt tot veel hogere opbrengsten van duurzaamheidsinvesteringen. Ook rekenen ze met een consument die opbrengsten over een periode van dertig jaar inrekent en nauwelijks risicopremies hanteert. Zo worden de opbrengsten van duurzaamheidsinvesteringen nog eens verder opgerekt.”

Hoeveel gaat de energietransitie volgens u dan kosten?
“Wij hebben de doorrekening zelf niet gedaan. Maar we hebben wel al eens eerder berekend dat het 235 miljard kost als je de volledige woningvoorraad klimaatneutraal wil maken. Wil je de doorrekening op een juiste manier maken, moet je realistische bouwkostenstijgingen hanteren, constante energieprijzen en een realistisch beeld hebben hoe de consument met de transitie omgaat.”

Het Klimaatakkoord is dus niet realistisch, zegt u. Moet het aangepast worden?
“Dat moet de politiek zelf bepalen. Ik vind alleen dat er een helder en solide beeld moet zijn wat het Klimaatakkoord werkelijk gaat kosten. Als je uitgaat van de huidige doorrekening voor de kosten, dan zullen we zien dat er elk jaar weer extra geld bijgezet moeten worden. Dat kan ook betekenen dat de plannen gaan stagneren. Het is de zaak dat onder ogen te zien, om te voorkomen dat we in een nederlagenstrategie komen.”

Stapt u met dit rapport naar het kabinet?
“Nee, het is beschikbaar en we hebben voor dit moment onze taak gedaan. We hebben de afgelopen tijd veelvuldig overleg gevoerd met PBL.”

Hoe reageerde PBL?
“De vertegenwoordiger van het PBL gaf aan de verschillen in conclusies niet zo groot te achten. Wij hebben daar een ander beeld bij. Als je uitgaat van solide financiele uitgangspunten dan kom je tot een wezenlijk ander beeld.”

Wat heb je als bouwbedrijf aan deze conclusies?
“Het is van belang voor bouwers dat er een realistischer beeld wordt geschapen. Bedrijven moeten weten waar ze zich op kunnen instellen, wat voor budget er beschikbaar komt. Aannemers staan over het algemeen vrij positief tegenover de energietransitie, wat logisch is, want zij kunnen eraan verdienen. Maar de budgetten om het werk fatsoenlijk te kunnen uitvoeren, moeten er dan ook zijn.”

Nu we dit weten, moet je als bouwer dan wel aan de slag willen met de energietransitie?
“Jazeker. Ook al kost het veel meer dan nu wordt gedacht, er gaat hoe dan ook veel gebeuren op dit terrein. Maar er hangt voor de maatschappij wel een serieuze rekening aan vast.”

Wat is uw advies aan het kabinet?
“Het is verstandig om te blijven inzetten op maatregelen die goed werken. Maak bijvoorbeeld nog niet alle woningen gasvrij. Gebruik voor een deel van de woningen een hybride ketel en maak het andere deel gasloos. Dan kun je al veel besparen. De CO-2 uitstoot gaat dan iets minder omlaag, maar het is veel kosteneffectiever dan andere oplossingen.”

Reageer op dit artikel