nieuws

Breedplaatprof Simon Wijte: “Deze systeemfout hebben we echt jaren over het hoofd gezien”

bouwbreed 5126

Breedplaatprof Simon Wijte: “Deze systeemfout hebben we echt jaren over het hoofd gezien”
foto: Suzanne van de Kerk

De nieuwe inzichten en rekenregels over de breedplaatvloeren werpen volgens onderzoeker prof. Simon Wijte maar beperkt nieuw licht op de instorting in Eindhoven, waar de hele affaire mee begon. De boosdoener blijft nog altijd de voeg waarvan de wapening niet in staat was de krachten over te dragen van de ene plaat naar de andere.

“Het was een kritische constructie van de parkeergarage in Eindhoven. Zo is dat ook verwoord in het rapport dat wij in opdracht van BAM opstelden en dat we in september 2017 naar buiten brachten. Er is veel meer mis gegaan: het betonstorten bij lage temperaturen, het vroege schrikken van de vloeren, het negeren van scheuren rond de kolommen, een constructie die al waarschuwde door zijn vervormingen. Het staat er allemaal in.

Dwarskracht was ook kritisch, maar daar bezweek de garage niet op

Als de parkeergarage in februari 2017 al was bezweken, waren we waarschijnlijk op een andere oorzaak uit gekomen. Dan was hij vermoedelijk op dwarskracht bezweken. De dwarskrachtweerstand van de vloer was bij de lage betonsterkte namelijk ook kritisch. Maar de garage bezweek pas eind mei na een warme dag. Bij die omstandigheden nam de kromming bij het kritische detail toe terwijl de dwarskracht in de kritische doorsneden sneden juist afnam.

Zoals we nu inschatten heeft de geringe aanhechting tussen stortbeton en breedplaat wel degelijk een rol gespeeld. Maar waren de koppelstaven langer geweest, dan was de constructie overeind blijven staan. En als de tralieliggers dieper in het beton verankerd waren, was er ook weinig aan de hand geweest, want dan hadden die de krachten overgedragen. Vandaar dat we die twee factoren hebben toegevoegd aan de nieuwe rekenregels. Het is niet langer zo dat elk gebouw met een schuifspanning over de voeg lager dan 0,40 N/mm2 zonder meer veilig is. De gebouwen die we toen bij de blauwe categorie indeelden en tijdelijk waren geparkeerd, moeten nu alsnog worden beoordeeld.” Anderzijds kan het ook zo zijn dat met de huidige inzichten een vloer met hoge schuifspanningen door de wijze van detailleren juist wel voldoende veilig is.

BAM had zelf al veel onderzoek gedaan toen wij werden ingeschakeld

“Wij werden ongeveer een week na de instorting door BAM ingeschakeld. De aannemer had toen zelf al heel veel eigen mensen en constructeurs aan het werk gezet en er was al een rapport met een aantal mogelijke oorzaken voor het ontstaan van de schade.  Daarin werd gewezen in de richting van de zwakke voeg., maar ook richting mogelijke gebreken in de fundering en andere mogelijke oorzaken. Maar er lag ook een rapport dat mogelijke gebreken in de fundering in kaart bracht en zo waren er nog veel meer. Die onderzoeken hebben wij allemaal bestudeerd en uiteindelijk meegenomen in onze beschouwing. Maar we hebben zelf de conclusie getrokken en hebben nergens bewust naartoe gewerkt.”

Beeld uit het rapport van de Onderzoeksraad voor Veiligheid

We besloten een praktijkproef uit te voeren en wilden daarvoor aanvankelijk een stuk zagen uit het deel van de parkeergarage dat overeind was blijven staan. Toen we erachter kwamen dat daar een ander schrikplan was gevolgd en ook bij andere omstandigheden was gestort besloten we nieuwe proefstukken te laten maken door de oorspronkelijke producent Multibeton. Dat levert weliswaar niet exact de situatie van Eindhoven op, maar dit was de best mogelijke benadering van de praktijksituatie en bracht een pijnlijke conclusie aan het licht van een systeemfout. Iets dat we met zijn allen al die jaren over het hoofd hebben gezien.”

Aanhechting is een grillige factor die sterk afhangt van de mortel

Afgelopen anderhalf jaar is er tijd geweest om meer onderzoeken uit te voeren. Mijn collega Dick Hordijk bereikte in het laboratorium hele hoge aanhechting met een mortel die hij op een niet opgeruwde breedplaat van zelfverdichtend beton stortte. Maar in andere gevallen was er juist ook weer helemaal geen hechting. Het bleek sterk afhankelijk van de mortel. Uiteindelijk zijn we, na analyse van een groot aantal experimenten, op tot nieuwe inzichten in de relevante bezwijkmechanismen gekomen en konden we die omzetten in rekenregels.

Bij de meeste producenten worden de tralieliggers  op het wapeningsnet geplaatst. Die liggen vaak, omwille van de dekking vanwege de vereiste brandveiligheid vaak vrij hoog in de breedplaat. Waren in Eindhoven de platen 90 mm dik geweest in plaats van 70 mm, dan was de schade zeer waarschijnlijk niet ontstaan. Dan waren de tralieliggers niet uitgetrokken. Maar er was nu erg weinig verankeringsdiepte en de tralieliggers werden er, net als in het laboratorium, vrij snel uitgetrokken.

Er staat de branche echt weer een enorme operatie voor de boeg

Dat afgelopen jaar vooral projecten van BubbleDeck werden onderzocht en versterkt heeft vooral te maken met het feit dat de firma vooral betrokken was bij moeilijke projecten met grote overspanningen, atria, afdracht in twee richtingen en dergelijke. Maar het onderzoek zal nu veel meer projecten en leveranciers betreffen. Dat beseffen ze bij het Betonhuis ook. Daar hebben ze intensief meegewerkt.  Er staat de branche echt een flinke operatie voor de boeg. Wij hebben het nooit over de bollenplaatkwestie gehad, maar het altijd breder getrokken en gewezen dat er sprake is van een systeemfout bij de toepassing van breedplaatvloeren. In die opvatting zijn we na  anderhalf jaar onderzoek alleen maar gesterkt.”

 

“Ik kan nog altijd iedereen recht in de ogen kijken”

Wijte’s positie was afgelopen tijd regelmatig punt van discussie, onder andere in de Tweede Kamer. Het verwijt luidde dat hij teveel petten tegelijk op had in de breedplaatdiscussie. Hij voerde niet alleen het onderzoek uit naar de oorzaak van de ingestorte parkeergarage in Eindhoven voor de BAM, hij adviseerde samen met TNO de klankbordgroep die zich namens de minister boog over bredere maatregelen. Daarnaast is hij voorzitter van de normcommissie TGB Betononstructies. Zelf zegt hij daarover dat hij de verschillende posities altijd goed heeft kunnen scheiden. Ik ben altijd overal open over geweest en kan iedereen nog altijd recht in het gezicht aankijken. Al het onderzoekswerk dat we gedaan hebben is controleerbaar. “Als het nodig was voor een zuivere besluitvorming legde ik het voorzitterschap van een commissie tijdelijk even neer. Achteraf kun je je afvragen of het handig was om mij ook als onderzoeker te vragen. maar verplaats je terug naar 2017. We zaten met een levensgroot, reëel probleem en er was een dringend behoefte aan meer kennis en duidelijkheid. En met Hageman en TNO hadden we op dat moment een kennisvoorsprong op veel partijen.” Naar aanleiding van de discussie over Wijte’s onafhankelijkheid heeft de minister eind vorig jaar bureau Horvat toegevoegd aan de klankbordgroep. Oud-hoogleraren Han Vrijling en Jan Vambersky voerden namens bureau Horvat voor de Onderzoeksraad voor Veiligheid een deel van het onderzoek uit naar de instorting in Eindhoven. Naast Hageman, TNO en Horvat zitten onder andere ook de Vereniging Bouw en Woningtoezicht, VNconstructeurs, het Betonhuis en Bouwend Nederland in de klankbordgroep. Via Bouwend Nederland zit ook een vertegenwoordiger van BAM Bouw en Techniek aan tafel.

 

Reageer op dit artikel