nieuws

De lucht klaart weer op voor BAM

bouwbreed Premium 2686

De lucht klaart weer op voor BAM

Het grootste verlies op de Zeesluis is genomen en opdrachtgevers lijken onderhand ook in te zien dat je het risico voor complexe projecten niet alleen bij de aannemers kunt neerleggen. Bestuursvoorzitter Rob van Wingerden van BAM kon woensdag heel aardige jaarcijfers presenteren over 2018 en ziet de toekomst weer wat rooskleuriger in.  

Nee, hij is niet langer bitter dat hij niet meedoet aan het project Zuidasdok. Twee jaar terug kon Rob van Wingerden zijn ergernis vanwege het verliezen van die tender nauwelijks verbloemen. Ook toen presenteerde de ceo van Nederlands grootste aannemer de jaarcijfers op de Zuidas en had hij net te horen gekregen dat de klus naar een combinatie met Heijmans en Hochtief ging.  Daar had hij toen flink de pest over in.

“Achteraf ben ik misschien wel blij met het mislopen van het Zuidasdok”

Hij beschikt naar eigen zeggen niet over inside information over maar over wat hij hoort via de pers, vreest hij dat Zuidasdok ook weer zo’n project is waarbij de risico’s veel te veel bij de aannemers zijn neergelegd. Een enorm complex contract, met grote ontwerpverantwoordelijkheid en fikse boeteclausules voor vertragingen. “Achteraf ben ik misschien wel blij dat we het toen niet hebben gekregen. Al waren de tenderkosten natuurlijk belachelijk hoog. Om dezelfde reden sta ik nog steeds vierkant achter het besluit van november jongstleden om uit de tender voor ViA15 te stappen.”

Van Wingerden en BAM hebben met de Zeesluis IJmuiden hun portie voorlopig wel gehad. Nadat ze in 2017  zo’n 74  miljoen euro verlies boekten op dit project vanwege een ontwerpfout kwam daar vorig jaar nog eens 32 miljoen bij. Partner VolkerWessels schreef een vergelijkbaar verlies in de boeken, waarop de banken de financiering staakten. Konden de aannemers ook nog eens al het werkkapitaal voorschieten. Maar volgens Van Wingerden zijn er nu bijna uit met de banken is de verwachting dat het project binnenkort niet meer zo zwaar op de cashflow drukt.

Orderportefeuille goed gevuld

Rob van Wingerden zag de toekomst woensdag redelijk optimistisch tegemoet. Het verlies onderaan de streep van 2017 is vorig jaar omgezet in een winst voor belasting van 2,1%. Dat valt net binnen de doelstelling van de strategie die drie jaar terug werd geformuleerd met een winst tussen de 2 en 4%. Het zal duidelijk zijn dat hij liever nog een stukje opschuift richting die 4%. Ook de solvabiliteit moet nog omhoog. Richting de 25% in plaats van op de 18,5% nu. Maar hij wil ook de aandeelhouders te vriend houden en verhoogde het dividend van 10 naar 14 cent per aandeel. Hopelijk wordt BAM dan ook weer aantrekkelijker voor grote institutionele aandeelhouders. Hij verwacht dat de solvabiliteit komend jaar een stuk groeit.

De orderportefeuille was eind vorig jaar met 12,7 miljard bijna voor twee jaar gevuld. Zelfs de olie- en gassector begint voorzichtig weer aan te trekken. Hoewel Van Wingerden niet kan nalaten te benadrukken dat omzet nooit het doel is. “Het gaat om de marge.”

“We hadden die sluisdeuren echt nu nodig”

Maar ook in dat opzicht zijn de verwachtingen voor dit jaar goed. Hij gaat er vanuit dat de verliezen op de zeesluis zijn genomen. En het is zelfs niet uitgesloten dat de overheid nog een steentje bijdraagt wat de pijn iets verzacht. Eind vorig jaar maakte de minister van Infrastructuur bekend 68 miljoen euro extra uit te trekken voor het project, hoewel ze niet helemaal duidelijk maakte waar dat geld precies voor bedoeld is. Dat de recent naar buiten gekomen  ruzie over de Koreaanse sluisdeuren de projectfinanciering nog heel sterk gaat beïnvloeden verwacht Van Wingerden niet. “Wij hebben nog geen tegenclaim gezien. En er is evenmin beslag gelegd op de deuren.”

Of OpenIJ behalve de bankgarantie van 7,2 miljoen euro die het eind vorig jaar inde, zelf nog de resterende 15 miljoen van de oorspronkelijke claim op de Koreaanse staalbouwer wil verhalen, laat hij niet los. “We hebben behoorlijk bij moeten springen, zeker toen de onderaannemer van Geosung failliet ging. En ze hebben met een flinke vertraging opgeleverd.” Dat die deuren voorlopig alleen maar in de weg liggen in de Alaska-haven en in IJmuiden ontkent hij. “Eén van de deuren moest juist voor de start van het afzinken van het tweede caisson  worden ingevaren, zodat hij daar kan worden afgebouwd. We hadden ze echt nu nodig.”

Nieuw realiteitsbesef rond grote projecten

Afijn. Er is dus dat nieuwe realiteitsbesef rondom grote projecten. Bij BAM zelf, maar ook bij de grote concurrenten en bij grote opdrachtgevers als Rijkswaterstaat. Hij heeft binnenkort een afspraak met de minister om te praten.  Samen met onder andere Bouwend Nederland. “Dan gaan we naar nieuwe samenwerkingsvormen kijken. Andere tendermodellen. Waarbij risico’s eerlijker worden verdeeld.  Misschien moeten bij grote projecten het ontwerp en de uitvoering wel worden geknipt. Misschien zijn er grote risicopotten nodig.”

Hij is ook voorstander van marktconsultaties zoals Rijkswaterstaat die steeds vaker houdt. “Precompetitief overleg voeren over complexe projecten. Dat kan het proces versoepelen. Vroeger in een proces gunnen en dan samen verder ontwikkelen kan soms ook een optie zijn.”

Publiek Privaat samenwerken staat wat hem betreft niet ter discussie. “Integendeel, het maakt dat je naar de lange termijn kijkt en dus aan het begin bereid bent een grotere investering te doen, omdat je weet dat dat via de lagere life-cycle costs, op de lange termijn voordeliger uitpakt. De tendervergoedingen moeten natuurlijk wel omhoog. Op de grote projecten krijgen we nu vaak maar een kwart van de tenderkosten vergoed. Dat betekent dat je op sommige projecten die je niet krijgt, zo maar 10 miljoen euro verliest. Ik vind een percentage van 80% realistischer. En zal daar bij de minister binnenkort ook voor pleiten.”

Onderhoudscontract Schiphol misschien wel model voor nieuwe manier van samenwerken

Een project dat misschien wel model staat is het recent gegunde onderhoudsproject dat Schiphol sloot met BAM, Heijmans en VolkerWessels. Daar is enorm sterk ingezet op de samenwerking met de aannemers. Dat zou vaker mogen gebeuren.

Er zijn meer projecten waar Van Wingerdens bouwershart sneller van gaat slaan. Misschien niet eens zozeer vanwege het tenderproces of de samenwerking maar vanwege de schoonheid van het bouwen. De werkhaven bijvoorbeeld die BAM realiseert op Antarctica. Met een waanzinnige werkvoorbereiding om maar niet zonder spullen te komen zitten. Want het duurt zeker twee weken voordat je een onderdeel dat je vergeten bent ter plekke hebt. Of Coal Drops Yard bij Kings Cross in London  waar BAM inmiddels al voor ongeveer een miljard aan projecten heeft gerealiseerd waarmee de verloederde omgeving een enorme oppepper heeft gekregen.

De Zalmhaventoren in Rotterdam vindt Van Wingerden juist weer zo’n prachtig voorbeeld van prefabricage. Dit is echt industrieël bouwen. Van een woontoren van 215 meter hoog!.” Een persoonlijke favoriet is ook het futuristische museum in Dubai met dubbelgekromde gevel-elementen waarvan er letterlijk geen een identiek is. “Niet te maken zonder digitalisering.” Ook dat is één van de stokpaardjes van Van Wingerden.

Willen we dat alleen nog buitenlandse partijen durven in te schrijven op grote waterwerken?

Vooruit. Hij noemt nog één project. Toch weer die sluis bij IJmuiden. “Vergis je niet he. Er is daar een flatgebouw van vijfentwintig meter hoog, vijfentwintig meter diep en 70 meter lang afgezonken in de bodem. Op een centimeter nauwkeurig. Dat is echt waanzinnig. Een prestatie van wereldklasse. Je wilt toch niet dat dat soort essentiële infrastructuur, zo verbonden met die Nederlandse geschiedenis met het water, straks alleen nog maar door buitenlandse bouwers gemaakt kan worden? Omdat Nederlandse partijen afhaken omdat het risico ze te groot is?” Kijk dat soort dingen gaat hij nou binnenkort bespreken met de minister.  Wanneer precies, dat houdt hij nog even voor zich.

Het Museum of the Future dat BAM momenteel bouwt in Dubai.

Reageer op dit artikel