nieuws

Tauw-ceo Annemieke Nijhof vertrekt: ‘De bouw is te veel een projectensector’

bouwbreed Premium 2658

Tauw-ceo Annemieke Nijhof vertrekt: ‘De bouw is te veel een projectensector’

Zeker, ze hàd nog langer CEO bij Tauw kunnen blijven. Maar ze is geen plucheplakker, dus zet Annemieke Nijhof al op haar 52ste een punt achter haar baan als bestuursvoorzitter bij het ingenieursbureau. Hoe kijkt ze terug? En, wat nu? “Misschien word ik wel kleuterjuf.”

Vooruit is niet altijd rechtdoor. Een mooi aforisme, vindt Annemieke Nijhof – groene jurk, kort kapsel, designerbril. Maar zelfs toen ze al min of meer had besloten te stoppen als hoogste baas bij Tauw, vond ze dat nog ‘best eng’. ‘Verdrietig’ was ze er soms van. “De top is ook verslavend. Ik heb altijd gedacht: daar ben ik ongevoelig voor. Maar de vraag: word ik nu minder belangrijk?, heeft wel gespeeld. Net als: mag dat wel, stoppen als CEO op je 52ste? Moet ik mijn talenten niet langer inzetten voor de maatschappij?”

Er is geen weg terug meer. Op 1 november treedt Nijhof af als bestuursvoorzitter bij het internationale advies- en ingenieursbureau. Ze wil een betere balans privé-werk. Meer tijd voor kinderen, echtgenoot, ouders en vrienden. “Als je ouder wordt, word je steeds meer geconfronteerd met de eindigheid van het leven. Dat zet je aan het denken.”

Haar baan als bestuursvoorzitter slokt gewoon veel tijd op. Ze gaat ervoor. Een versnelling lager of besturen op afstand: daar is ze niet van. “Ik vind het hartstikke leuk om te doen. Het levert me ook veel energie op, maar gaat wel ten koste van de balans.”

Bovendien past het bij haar definitie van goed leiderschap om ruimte te maken voor anderen. Ze kreeg die ruimte in haar eigen carrière ook. Dus initieerde ze binnen Tauw twee jaar geleden een leiderschapsprogramma. Met in het achterhoofd de gedachte: als er mensen bij zitten die er klaar voor zijn, moet ik er ook klaar voor zijn. In Henrike Branderhorst en Ralph van Roessel, het duo dat haar opvolgt, heeft ze die gevonden. Zij ‘erven’ een kerngezonde onderneming – Tauw stevent dit jaar af op het beste resultaat in zijn bijna 90-jarige geschiedenis. Nogal een verschil met zeven jaar geleden, toen Nijhof, na veertien jaar topambtenaar en een kortstondig avontuur bij Grontmij, het roer in handen kreeg.

Tauw zat in de rode cijfers. Vooral in Nederland, goed voor 70 procent van de omzet, hakte de crisis erin

Een stabiel bedrijf. Dat verwachtte Nijhof aan te treffen toen ze begin 2012 haar comeback maakte. Een verkeerde inschatting. Tauw zat in de rode cijfers. Vooral in Nederland, goed voor 70 procent van de omzet, hakte de crisis erin. “Onze marges waren flinterdun,” blikt Nijhof terug. “Dat zijn ze overigens nog steeds. De maatschappelijke waardering voor ingenieurs, is veel te laag. Als wij Hay salarisonderzoek laten doen, zitten we steevast in het slechtste kwadrant van de markt. Onbegrijpelijk, maar heel hardnekkig.”

Ook de toenemende concurrentie en inkoopkracht zaten Tauw behoorlijk dwars. De situatie was zo penibel dat er fors moest worden ingegrepen.

Nijhof nam het stokje versneld over en stelde een onderzoek in. Ze vond de regionale participatiemaatschappij Wadinko bereid een belang in Tauw te nemen en besloot afscheid te nemen van tachtig werknemers.

Opvallende carrière

Het besluit om op haar 52ste te stoppen als bestuursvoorzitter bij Tauw is niet de eerste opvallende stap in de loopbaan van Annemieke Nijhof. Ze begon bij Tauw, waar ze als projectleider Bodem al op 28-jarige leeftijd leiding gaf aan 35 medewerkers. Daarna switchte ze naar de Rijksoverheid, waar ze onder meer werkte als plaatsvervangend directeur Externe Veiligheid, raadsadviseur van premier Balkenende en als directeur-generaal Water bij het ministerie van Infrastructuur en Milieu. In die laatste functie stapte ze in 2011 op uit protest tegen de toenemende politieke invloed van de PVV – de partij werd dat jaar gedoogpartner van het kabinet-Rutte I. Ze werd vervolgens lid van de raad van bestuur van Grontmij.
Nijhof was daar nog geen vier dagen in dienst of het ging mis. Tijdens de aandeelhoudersvergadering werden verscheidene commissarissen de laan uitgestuurd. Ook de toenmalige CEO vertrok. Ze kreeg te maken met een Franse collega die het niet zo met haar op had. Na drie maanden – net lang genoeg om de Fransman eruit te werken – hield ze het voor gezien. Op verzoek van Bram de Borst, haar voorganger die haar al eerder had gepolst, keerde ze februari 2012 terug bij Tauw.

Een van de lastigste besluiten uit haar carrière, vertelt ze. “Ik heb daar wakker van gelegen. Je maakt dan echt gebruik van je macht. Collega’s verliezen hun baan, jij blijft zitten. Het is moeilijk om dat tegenover jezelf te rechtvaardigen, ook omdat je op dat moment niet zeker weet of het werkt.”
De banken gingen akkoord, maar brachten Tauw wel onder bij bijzonder beheer, de ziekenboeg. Daar ‘revalideerde’ het bedrijf tot 2015. Want in 2014 volgde een nieuwe dip, die Nijhof noopte tot een tweede ingreep. In onder meer de huisvesting en overhead ging stevig het mes, net als in de staf. En er kwam meer focus. “We zijn gaan kijken: wie zijn we nu eigenlijk?, waar zit onze toegevoegde waarde? In welk werk of in welke vraagstukken spelen wij nu Champions League en waar zijn we eigenlijk zaterdagamateurs en kun je dat beter overlaten aan partijen die daar beter in zijn?”

Deze ingrepen brachten Tauw er weer bovenop. Daarbij gesteund door het economisch herstel en de toenemende aandacht voor milieu en klimaat. Dat laatste heeft Tauw volgens Nijhof mede gemaakt tot waar het nu staat. “Wij zijn de soft engineers. De kwaliteit van de leefomgeving staat bij ons centraal. Ons hart is groen. Daar willen we ook op gevraagd worden. Wegen en kunstwerken bouwen: we kunnen het wel, maar daar zitten wij niet in de Champions League.”

Tauw is weer on track. Een goed moment om Nijhof te vragen naar haar nevenactiviteiten – ze is naast CEO onder meer lid van de Taskforce Bouwagenda, lid van de Raad voor de Leefomgeving en Infrastructuur en trekker van de tafel mobiliteit van het Klimaatakkoord.

De bouw – en dat geldt ook voor Tauw – is nog te veel een projectensector

Eerst de Bouwagenda. Hoe kijkt Nijhof daartegenaan? Is er nog voldoende momentum voor deze ambitieuze plannen nu het weer beter gaat? Nijhof is optimistisch. Maar er valt nog wel wat te verbeteren, vindt ze. De bouw – en dat geldt ook voor Tauw – is volgens haar nog te veel een projectensector. “We gaan van project naar project, waardoor we investeringen in innovaties vaak ook in hetzelfde project moeten terugverdienen. Willen we doorbraken kunnen maken, dan moeten we van projecten naar een programma’s. Zodat we wat we aan innovatie doen in project één, ook in de daaropvolgende projecten kunnen toepassen.”

Ook op het gebied van duurzaamheid gaan de plannen haar niet altijd snel genoeg. Duurzaamheid moet in het hart van het ontwerp zitten, vindt ze. “Ben je eerst bezig met een kunstwerk en ga je daarna nog eens kijken: kan ik misschien nog iets duurzaam inkopen?, dan haal je misschien 5 procent duurzaamheidswinst. Of zeg je vooraf: ik wil dat mijn brug of viaduct door de manier waarop ik het ontwerp CO2 gaat besparen?”

‘Zet dat ding uit als je hem niet nodig hebt! Installeer een startstop-onderbreker!’

Te vaak zijn duurzaamheid en circulariteit nog sluitposten, meent Nijhof. “We geven in de gww ongeveer 70 miljard euro per jaar uit. Dan moeten we daar toch iets in kunnen bereiken?” Ze geeft een voorbeeld: de logistiek, het heen en weer rijden met bouwmateriaal en personeel. Of het stationair laten draaien van werktuigen, heftrucks en ander bouwequipment. “Moet je kijken wat een fijnstof en CO2-emissie dat veroorzaakt. Zet dat ding uit als je hem niet nodig hebt! Installeer een startstop-onderbreker!”

Verandering vraagt tijd, weet ze. Én leiderschap. Plus moed. Durf koers te zetten, ook al is de route nog niet helemaal in kaart gebracht. Wat dat betreft juicht ze initiatieven als de Bouwagenda en het Klimaatberaad toe.

“Voor een deel krijg je de toekomst waar je voor kiest. Als ik in 2012 voor de reorganisatie van Tauw zeven jaar vooruit had moeten kijken en alles zeker had moeten weten, dan weet ik helemaal niet of ik eraan was begonnen. Dit is een klimaatcrisis die we niet ervaren als iets wat acuut is. Daarom moeten we niet overhaast tientallen miljarden euro’s gaan besteden, maar we moeten voorkomen dat we paralyzed by analysis raken, want we gaan nooit alles weten.”

‘Kleuters zijn nog hele mensen; mensen die met spullen gaan smijten als ze kwaad zijn’

En haar eigen koers? Weet Nijhof al wat ze zelf na 1 november gaat doen? Een ding is zeker: ze gaat weer werken. Omdat het salaris van een ingenieur nu eenmaal niet dusdanig is dat ze al op haar 52ste kàn stoppen. Maar bovenal omdat ze iets zinvols wil blijven doen, iets wat betekenis heeft. Docent scheikunde of biologie op een middelbare school lijkt haar wel wat. Of kleuterjuf.

“Heel veel mensen zijn heel goed met hun hoofd, maar een beetje de verbinding met zichzelf, hun ziel, hun lijf, hun emotie kwijtgeraakt. Kleuters zijn nog hele mensen; mensen die met spullen gaan smijten als ze kwaad zijn. Het lijkt me fantastisch om met zo’n groep te werken!”

Reageer op dit artikel