nieuws

Stress-test hoosbuien: “Uiterlijk 2019 alle knelpunten boven water”

bouwbreed 1426

Stress-test hoosbuien: “Uiterlijk 2019 alle knelpunten boven water”

Uiterlijk 2019 doen alle gemeenten een stress-test voor extreme hoosbuien. Binnen één uur valt 50 mm regen. Via het 3D-model komen dan de belangrijkste knelpunten letterlijk boven water. Doel is te testen hoe klimaat-bestendig gemeenten zijn, vergelijkbaar zoals de banken op een financiële crisis worden getest. Die nieuwe maatregel maakte Deltacommissaris Wim Kuijken bekend bij de presentatie van het Deltaprogramma 2018 op Prinsjesdag.

Een stresstest, dat is toch nieuw beleid?
“Dat klopt. Maar het klimaat wacht niet en mijn rol als Deltacommissaris werkt toch enigszins a-politiek. Wachten op een nieuw kabinet is niet nodig. We gaan het gewoon doen en werken aan een uniforme test. Overigens hebben Zwolle, Dordrecht Breda, Amsterdam en Rotterdam al een test doorlopen.”

Hoe ziet zo’n stress-test eruit?
“Alles werkt per gemeente en 3D. Zo kun je binnen een uur 50 mm regen laten vallen en per postcodegebied zien waar de knelpunten ontstaan met de ondergelopen delen. Duidelijker kan bijna niet. Vergis je niet: Aan de hand van die knelpunten zou elke gemeente zijn ruimte ordeningsbeleid opnieuw onder de loep moeten nemen. De test hoort bij het afwegen van nieuwe beslissingen voor nieuwe huizen of wegen. Waar wil je echt niet bouwen en waar lopen parkeergarages en kelders onder en waar zou je aan de slag moeten met riolering, een extra waterberging of groene daken. Zo praktisch kun je de uitwerking invullen. Overigens werken we ook aan een variant voor extreme hitte. Daar zijn de verzorgingshuizen een punt van aandacht.”

Stress-test klinkt als bankencrisis?
“Dat klopt. We willen meten hoe gemeentes zijn voorbereid op extreem weer. Net zoals banken regelmatig worden getest of ze bestand zijn tegen een financiële crisis. Het idee is de test elke zes jaar te herhalen.”

Is er genoeg geld voor maatregelen?
“Het merendeel kan komen uit de rioolheffing en waterschapsbelasting. Bij de formateur ligt een verzoek voor jaarlijks 230 miljoen euro extra om nieuwe maatregelen uit te kunnen voeren die voortkomen uit de stress-testen. Dat zou dan vooral om regionale of bovenlokale ingrepen gaan. Dat zijn geen structurele budgetten, maar voor de komende vijf jaar of zoiets.”

Is de test verplicht?
“Nee, het is geen dijkennormering waar doden kunnen vallen als de veiligheid niet op orde is. Dat dwingen we af. Maar toch is de bedoeling dat alle 388 gemeenten uiterlijk 2019 een stress-test hebben gedaan. Je hebt toch iets uit te leggen aan de inwoners als het misgaat bij een enorme hoosbui. Boze bewoners werken al genoeg als stok achter de deur. Kijk naar buiten. Het weer wordt steeds extremer. Gelukkig hier niet zo erg als in St-Maarten, maar ook in Brabant en Den Haag was het onlangs mis. Ik hoef maar weinig mensen meer te overtuigen dat maatregelen nodig zijn.”

Zijn we wel op tijd?
“We zijn in Nederland heel goed in preventief vechten tegen het water. Zestig procent loopt onder water als er geen dijken zouden zijn. Bijna elke maatregel die we nemen is financieel rendabel. Uit VN-cijfers blijkt namelijk dat preventief maatregelen nemen een factor 7 goedkoper is dan het opruimen van de ellende. Orkaan Harvey heeft ruim180 miljard euro gekost aan herstel en wederopbouw.”

Dat is toch van een andere orde als in Nederland?
“Ik ben altijd groot voorstander van meten. Als we de ruimtelijke inrichting niet aanpassen aan extreem weer zal in Nederland tot 2050 zo’n 70 miljard euro aan schade ontstaan. Die afweging is financieel simpel te onderbouwen. De economie van Nederland kan zich niet veroorloven om 10 jaar plat te liggen. We hebben met het Deltaprogramma eerst preventief de dijken verhoogd en ruimte gemaakt voor de rivieren. Nu is het tijd voor een nieuwe stap om gemeenten klimaatbestendig en toekomst robuust te maken. Het is de derde variant van de Deltaplannen die samen het Deltaprogramma vormen.”

Zou een aparte klimaatminister een goed idee zijn?
“Dat is aan de politiek. Maar laat ik er dit over zeggen: We hebben een aparte minister gehad voor achterstandswijken en een aparte minister gehad voor gezinszaken. Beide waren ze niet zo succesvol. We hebben in Nederland juist gekozen voor een aparte Deltacommissaris met eigen beleid en eigen budget.”

Softe aanpak

“Toegegeven, mijn manier van leiding geven is soft en gaat uit van veel polderen, maar is wel uiterst effectief en resultaatgericht. Bij de stress-test hebben de waterschappen het voortouw genomen en is in goed overleg de DG-water van het ministerie even buitenspel gezet. Toch hebben we binnen een jaar concreet resultaat bereikt waar weer iedereen bij is betrokken.”

Hoe komt dat?
“Water ligt een stuk minder politiek gevoelig dan bijvoorbeeld de energie-transitie. Het waterbeleid heeft afgelopen jaren nooit te maken gehad met bezuinigingen en ligt op een constant niveau van 1,2 miljard euro per jaar. Toen ik in 2010 begon waren er nog wel wat klimaat-sceptici. Die zijn nu zeldzaam. Het klimaat is het weer van de afgelopen 30 jaar naast elkaar gelegd en daarin zijn duidelijke trends waarneembaar. Het KNMI kan dat met feiten aantonen. De vraag voor resteert welke maatregelen je wilt treffen voordat extreem weer optreedt.”

Bekijk hier de video in 1,5 minuten.

 

Zeven ambities:

  1. Kwetsbaarheid in beeld brengen
  2. Uitvoeringsagenda opstellen
  3. Meekoppelkansen benutten
  4. Stimuleren en faciliteren
  5. Reguleren en borgen
  6. Risicodialoog voeren en strategie opstellen
  7. Handelen bij calamiteiten

Bron: Deltaplan Ruimtelijke adaptatie 2018

 

 

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels