nieuws

Complexiteit van circulaire projecten

bouwbreed 43

Complexiteit van circulaire projecten

Het woord duurzaamheid is vervangen door circulair in beleidsstukken en nog weten weinig mensen wat het precies betekent.

Op een borrel voor de circulaire herontwikkeling van een bedrijventerrein benadrukt een ambtenaar, met enige frustratie, dat circulaire projecten veel aandacht krijgen. In de gemeente waar hij werkt komen veel circulaire projecten langzaam van de grond. Ze beginnen kleinschalig en zijn lastig opschaalbaar, waardoor het uitdagend is om daadkrachtig te werk te gaan. Maar het kán wel. Dat zit zo.

Circulaire projecten zijn bijna per definitie complex. Karen Christensen stelde in 1985 al dat complexiteit in ruimtelijke planning wordt veroorzaakt door twee onzekerheden: ten eerste kan er onduidelijkheid bestaan over de aard van het probleem en de oplossingsrelaties die hierbij horen. Uiteenlopende definities die worden gegeven aan problemen, concepten en oplossingen maken dit lastig, zeker wanneer stakeholders verschillende belangen hebben. Ten tweede kan onzekerheid bestaan over de al dan niet aanwezige kennis om het probleem op te lossen. Circulaire projecten zijn vaak complex omdat op beide vlakken onzekerheden bestaan. Enerzijds ontbreekt bij circulaire projecten specifieke kennis over bijvoorbeeld de stromen van grondstoffen, water, energie en data en anderzijds is het leggen van probleem-oplossingsrelaties lastig omdat er sprake is van belangentegenstellingen en interpretatieverschillen.

De klassieke valkuil

Circulaire projecten worden vaak eenzijdig behandeld waarbij de focus ligt op de beschikbare informatie. In provinciale energie-akkoorden staat vaak opgetekend dat men achterloopt op de ambities omdat implementatie wordt vertraagd door lokale protesten. De complexiteit van dergelijke projecten wordt vaak langdurig gereduceerd door eenzijdig informatie te analyseren. Met deze analyse wordt een ruimtelijke interventie voorgesteld en pas bij de implementatie komen belangentegenstellingen aan het licht waarbij eindgebruikers biogas ‘eng’ vinden, boeren hun bedrijfsvoering niet willen aanpassen en politici iedere vorm van ‘gas’ niet-circulair vinden. Belangentegenstellingen dus, die te laat zijn behandeld.

In circulaire projecten moeten de onzekerheden van Christensen (1985) dus parallel en niet sequentieel behandeld worden. Los van kleinschalige bottom-up-projecten worden circulaire ambities beleidsmatig te vaak top down, en voornamelijk technocratisch doorgevoerd. In het circulariteitsconcept schuilt tevens een sterk geloof in technologische innovatie om systeemveranderingen te bewerkstelligen. Al deze kenmerken resulteren in een handelingspraktijk waarbij circulaire projecten eenzijdig worden behandeld als kennisprobleem. Er zijn concrete tools beschikbaar om juist de belangentegenstellingen en interpretatieverschillen vroegtijdig te herkennen. Hiermee wordt het implementatiesucces van circulaire projecten verhoogd en blijven frustraties van burgers en professionals beperkt.

Koen Raats, projectconsultant bij

Balance – Advies, Projecten, Interim

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels