nieuws

Zelfs met extra geld moet het van bouwers komen

bouwbreed 1365

Zelfs met extra geld moet het van bouwers komen

Het was als een saaie voetbalwedstrijd. Een bloedeloze nul-nul. Prinsjesdag. Extra geld voor infrastructuur en gasloos bouwen bleef uit. En al komt een nieuw kabinet daar straks wel mee, zonder innovaties van bouwers loopt Nederland vast.

Den Haag is Den Haag niet meer. Welke lobbyist je ook spreekt, vrijwel geen enkele houdt zijn handje nog op voor een grote zak met geld. Jaren geleden was dat wel anders. Bij elk probleem werd er direct gekeken naar de regenten in de Hofstad: ‘los het maar op Den Haag’.

Dat systeem werkt niet meer, lijkt iedereen te beseffen. Of je nu praat met Doekle Terpstra van Uneto-VNI of Fries Heinis van Bouwend Nederland; de doorsnee belangenbehartiger beseft dat het in tijden van weersextremen, allang geen geld meer regent.

Fries Heinis

Of in elk geval, dat je het alleen met extra centen niet gaat redden. Of het nu gaat om de Parijse klimaatambities, het verduurzamen van miljoenen Nederlandse woningen of het oplossen van toekomstige mobiliteitsdilemma’s.

Bodem infrafonds in zicht

Neem nou het Infrafonds. Sinds vorig jaar wordt dat fonds elk jaar automatisch verlengd met ongeveer 5,5 miljard euro. Maar de bodem is alweer inzicht. Tot het jaar 2031 is het meeste geld belegd.

Voor ‘nieuwe’ projecten die al jaren in de maak zijn, maar vooral ook voor het beheren en onderhouden en renoveren van bruggen, dijken, sluizen, wegen en viaducten. Die worden ouder. Maar de inzichten worden jonger. En dat betekent vaak geen goed nieuws.

Zie daar de parallel met de gezondheidskosten die ook elk jaar verder de pan uit rijzen. Hoe dichter je bij de ‘dood’ komt, hoe pijnlijker duidelijk wordt dat een brug of viaduct toch iets meer operaties moet ondergaan dan in de boeken stond.

Damwandenproblematiek en stalen bruggen

Ook dit jaar spreekt het ministerie van infrastructuur over “toegenomen kosten.” Bijvoorbeeld voor het renoveren van stalen bruggen en damwandenproblematiek.

Nee, hoe sympathiek de huidige minister van Infrastructuur en Milieu, Melanie Schultz, ook is: haar opvolger heeft tot 2031 nog ‘slechts’ 1,8 miljard euro vrij te besteden. De kans bestaat zelfs dat ook dit potje verder slinkt, blijkt uit de kersverse begroting van het Infrafonds.

“De tabellen laten zien dat er in de periode 2022 tot en met 2031 ongeveer 8,5 miljard euro beschikbaar is voor instandhouding van netwerken. De budgetbehoefte bedraagt echter 9,7 miljard euro.”

Versoberen en potjes schuiven

Zeker 1,2 miljard euro te weinig dus. Schultz kon nog wat met potjes schuiven, maar voor zeker de helft van het gat is nog geen dekking gevonden. Met Rijkswaterstaat onderzoekt het ministerie maatregelen zoals “versobering of aanpassing van de prestatiedoelen.”

In 2012 was versoberen ook al nodig. Toen besloot het ministerie onder meer de verlichting boven snelwegen eerder te dempen. En ging het mes in het beheren van groenvoorzieningen; dan maar iets minder snoeien.

Het is niet de eerste keer dat het ministerie van Infrastructuur gaten in de begroting moet dichten. En vermoedelijk zal het ook niet de laatste keer zijn. Mede daarom (er staan ook nog tal van weguitbreidingen op de verlanglijstjes) roept een Mobiliteitsalliantie het nieuwe kabinet op om het Infrafonds structureel met een miljard euro per jaar te verhogen.

Of dat gaat gebeuren is nog volstrekt onduidelijk, maar zelfs als die ‘natte droom’ van vervoerdersorganisaties, de ANWB en Bouwend Nederland uitkomt, heeft het kabinet de markt meer dan ooit nodig.

Circulair en gasloos, maar hoe dan

Zonder innovaties, schaalsprongen en samenwerkingsverbanden van lokale overheden, investeerders, Rijk en marktpartijen loopt Nederland vast. Al was het alleen maar omdat ons land wil afstevenen op een energieneutrale, CO2-neutrale, gasloze én circulaire samenleving. De grote vraag is namelijk nog steeds: hoe dan?

Doekle Terpstra

Met een klimaatminister, stelt installateur’ Doekle Terpstra. Volgens hem gaat een ’klimaatorkest’ pas swingen met een dirigent. Een klimaatminster dus. Hoewel dat tot voor kort een serieuze optie bleek, liet minister Schultz, die binnenkort aftreedt, op de derde dinsdag van september doorschemeren dat een klimaatminister geen enkele toevoegde waarde heeft.

Sterker nog: volgens haar werkt dat contraproductief. “Het klimaatbeleid gaat dwars door alles heen en kan alleen gezamenlijk worden uitgewerkt.”

Schultz: klimaatminister gaat niet helpen

Dat het volgende kabinet topprioriteit moet geven aan klimaat staat volgens Schultz wel als een paal boven water. “Daar ligt een enorme opgave met heel veel verschillende aspecten. Denk aan water, klimaat, energie en de gebouwde omgeving. Maar daarmee kun je alleen effectief zijn als dat dossier heel breed wordt opgepakt. Een aparte klimaatminister gaat je daar niet bij helpen.”

Klimaat als topprioriteit dus. Zelfs koning Willem-Alexander spendeerde daar dinsdag een alinea aan in zijn relatief korte Troonrede. “De Parijse klimaatdoelstellingen moeten worden verankerd in stevig Europees klimaatbeleid”, klonk zijn bijdrage.

De grote vraag, hoe dan?, is daarmee echter nog altijd niet beantwoord. Veel verder dan ‘het is een gezamenlijke opgave’ komen politici niet.

Minister Schultz

Ook de bouw- en installatiesector is verdeeld. Bijvoorbeeld als het gaat om gasloze nieuwbouw. Waar Terpstra van Uneto-VNI aanstuurt op een verbod, vreest Bouwend Nederland dat een dergelijke verplichting niet helpt om de “immense vraag naar woningen te realiseren.”

“Een eindplaatje zonder gas ziet iedereen. De vraag is hoe je daar op een goede manier kunt komen”, zegt Fries Heinis, directeur van Bouwend Nederland. Op het ministerie van Economische Zaken denken ze daar precies zo over.

Verbod op gas frustreert nieuwbouw

“Een verbod op gas bij nieuwbouw? Wellicht helpt dat de duurzaamheidsambities, maar niet om de nieuwbouwproductie snel omhoog te krijgen. Met name bij hoogbouw zit daar nog wel uitdaginkje.”

Zelfs het aanwijzen van grootschalige locaties door het Rijk voor nieuwbouwwoningen zonder cv-ketel en mét duurzame bronnen van energie, zien ze daar niet zitten. “Dat zou niet logisch zijn”, is daar de heersende gedachte. “De rol van gemeenten bij de energietransitie in de gebouwde omgeving wordt cruciaal.”

Den Haag is Den Haag niet meer. Of het nu gaat om het klimaat, nieuwe wegen, het verduurzamen van woningen of de productie van nieuwe woningen. Samen doen is vandaag de dag het credo. En dat begint op lokaal niveau. Wat dat betreft worden de gemeenteraadsverkiezingen, die ook al weer voor de deur staan, wellicht een stuk interessanter.

En zelfs als Rutte III met extra geld komt. De problemen zullen niet slinken. Eerder toenemen. En dat vraagt om creativiteit, samenwerking en innovatie. Ook van marktpartijen. Of misschien wel, juist van marktpartijen.

Meer verhalen over Prinsjesdag

Reacties op miljoenennota: waar blijf je nou, nieuw kabinet
Doet het nieuwe kabinet nog iets met de bouwagenda
Schultz gelooft niet in klimaatminister
Nieuwe projecten eerder in beeld 
Interview met Deltacommissaris Wim Kuijken

 

 

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels