nieuws

Visies op de Marktvisie: ‘Gaat samenwerken in de bouw dan alleen maar over kosten?’

bouwbreed Premium 4114

Visies op de Marktvisie: ‘Gaat samenwerken in de bouw dan alleen maar over kosten?’

In een bloedheet zaaltje in het kasteel van Woerden kwamen woensdagmiddag een 70-tal mensen bijeen uit de achterban van Uneto-VNI om te praten over samenwerken in de sector en de Marktvisie. In een panel van opdrachtgevers, een installateur en de voorzitters van Bouwend Nederland en Uneto-VNI, viel het woord ‘samen’ als talrijke regendruppels op een snikhete rotsgrond. Ze werden verwelkomd, maar tot concrete vruchtbare gevolgen kwam het nog niet echt.

Er is sinds een aantal jaren veel goede wil in de bouwketen. Iedereen verklaart gloedvol dat samenwerken het nieuwe leidmotief moet zijn. Maar men geeft tegelijkertijd toe dat het in de praktijk weerbarstig is. Uneto-VNI wilde nu wel eens tot concrete resultaten komen en riep de achterban en andere partijen in de bouwketen op om samen tot een actie-agenda te komen die meer samenwerking inhoudt. In Woerden moest de victorie beginnen.

‘Veel partijen gedijen bij de bestaande rangorde’

Doekle Terpstra is de nieuwkomer in de branche (hij is pas een paar maanden voorzitter van Uneto-VNI) en ook van goede wil. Maar hij vindt dat samenwerking niet makkelijk is. “Ik heb gemerkt dat veel partijen gedijen bij de bestaande rangorde. Ik denk dat er de komende jaren niets gerealiseerd kan worden zonder technologie, en de positie van de installateurs zou daardoor moeten verbeteren. Maar in de praktijk gebeurt dat niet. Ik denk echter dat de velden rijp zijn om geoogst te worden. De Marktvisie is nuttig en nodig en heel belangrijk, maar we moeten er nog wel handen en voeten aan geven.”

In Kasteel Woerden werd gesproken over de vervolgstappen in de Marktvisie

‘Het is niet goed als de een blij is en de ander niet’

Maxime Verhagen van Bouwend Nederland: “Het besef dat je de bouw als één sector moet zien wint aan belang. Je moet je verdiepen in elkaars belangen. Het is niet goed als de een blij is en de ander niet. Je moet het echt samen doen. Dat moet ook vooral omdat je anders de uitdagingen niet aan kunt. We moeten verduurzamen. Er liggen concrete doelen na Parijs. We moeten innovatiever zijn. Maar dat kun je niet alleen. En als wij het niet doen dan doen Ikea en Google het wel.”

‘Zonder regels? Dat kan toch niet!’

Roger Mol van het Rijksvastgoedbedrijf stak de hand in eigen boezem: “Toen we begonnen met de Marktvisie hebben wij de luiken opengegooid. We vroegen ons af hoe de buitenwereld tegen ons aankijkt. Dat bleek niet zo’n fraai beeld op te leveren. We zijn de dialoog aangegaan en zijn pilots gaan draaien. We zijn in gesprek gegaan met fabrikanten die tegen ons zeiden dat innovatie blijft liggen als wij het blijven doen zoals we altijd deden. Toen DG Jan Hendrik Dronkers van Rijkswaterstaat in Cobouw riep dat er projecten aan zouden komen zonder regels, brak intern ook de paniek uit. “Zonder regels? Dat kan toch niet!” We wilden in feite vooral de vraag stellen: als we dat willen hoe moeten we het dan vormgeven?”

Specialist inkoop, markt en kosten van Rijkswaterstaat, Wim Holleman, reageerde op de vraag wat dit nieuwe geluid de opdrachtnemers nu heeft opgeleverd: “We hebben de relatie verbeterd”, zegt hij. “We hebben elkaar duidelijk gemaakt dat we samen moeten werken om de gezamenlijke kracht te benutten. We kregen ook vrij hard terug dat wij deskundigheid misten. Dat we te veel kennis hadden verloren. Dus we werden ook niet gespaard.”

‘We zitten vast in een stramien’

Uit de achterban van Uneto-VNI was Henk Willem van Dorp van Van Dorp Installaties er ook, eigenaar van een installatiebedrijf met 1.500 werknemers. Hij zegt dat er aan installatiekant ook wel wat mag verbeteren: “Het is belangrijk om te erkennen dat we erg vastzitten in stramienen. We moeten leren dat we meedenken met de opdrachtgever. We moeten nadenken over wat het voor hem betekent voor een periode van 10 tot 15 jaar. Wat is dan goed voor hem? En dat vraagt om een andere aanpak waar we vaak helemaal niet goed in zijn.”

‘Zo willen we het nooit meer’

Holleman van Rijkswaterstaat noemde het project rond de Velsertunnel als een voorbeeld waar beter overleg toe kan leiden. De tunnel werd in driekwart jaar helemaal gerenoveerd, omdat iedereen wilde samenwerken. Daar tegenover staat de tunnel in Maastricht. Daar ging alles fout en werd te veel risico bij de bouwer gelegd, geeft Holleman toe. “Zo willen we het nooit meer”, zegt hij. “We willen het risico beter managen.”

Van Dorp liet daarop weten dat er tal van mooie innovaties zijn, maar dat die nu in aanbestedingen geen rol van betekenis kunnen spelen omdat het risico voor iedereen te groot wordt. Holleman zei daarop: “Maar jullie wisselen ook nog wel eens van standpunt. Jullie vonden dat we te veel partijen vroegen om mee te doen aan de aanbestedingen, en toen we dat verlaagden naar maximaal vijf ging iedereen klagen dat het er meer zouden moeten zijn. Want iedereen wilde kans maken. Dus dat hebben we toen maar weer opengegooid.”

‘Onderaannemers moeten lang op hun geld wachten’

Hij vertelde ook dat een student van Nyenrode een afstudeerproject had verricht naar het betalingsgedrag van de opdrachtgever en de hoofdaannemer. De uitkomst was dat het tussen die twee wel goed ging. De opdrachtgever betaalde vaak mooi op tijd, en de hoofdaannemer kreeg zijn geld. Maar daarna ging het mis tussen de hoofdaannemer en de onderaannemers. Die moesten vaak veel te lang wachten op hun deel van het geld.

Toen stond er in de zaal een marketeer van een installatiebedrijf op en hij zei dat het panel hem tegenviel: “Het draait hier alleen maar om geld. Gaat samenwerken in de keten dan alleen maar over kosten? Dat is toch armoede?” De zaal applaudisseerde.

De bezoekers gingen in werkgroepen uiteen om de agenda voor samenwerking vast te stellen

Van Dorp: ‘Ja, we zijn erg kostengedreven’

Van Dorp reageerde: “Ja, we zijn ook erg kostengedreven. De marketing in deze sector is ook van het jaar nul. De prijs vertalen in waarde, dat kunnen we helemaal niet.”
Wat volgde was een collectief mea culpa. Iedereen knikte schuldbewust en Maxime Verhagen zegt het nog maar eens: “We zullen moeten veranderen.”

Holleman van Rijkswaterstaat: “We moeten uit onze eigen koker komen”.

Doekle Terpstra: “Ik hoor te vaak: “Zo gaat het altijd”. Men is te behoudend. We verbinden ons niet met anderen. Er is een cultuuromslag nodig. Want er is ook geen alternatief.”

Terpstra liet nog een hoopvolle boodschap achter: “We hebben in ieder geval een whatsapp-groepje opgericht waarin de voorzitters van de brancheorganisaties zitten. Het is nog klein, maar er is een begin.”


Actieagenda congres Marktvisie

De bezoekers van het Uneto-VNI-congres over Marktvisie gingen in werkgroepen uiteen en kwamen uiteindelijk samen tot de volgende agenda om beter samen te werken in de bouwketen:

1. Good practices delen en hierop verder bouwen. Een lerende gemeenschap creëren door gebruik te maken van een gezamenlijk loket, zoals bestaande kennisinstellingen.
2. Werken aan bewustwording. Dit is een actie voor brancheorganisaties onder andere door middel van een gezamenlijke branding. Van opdrachtgever tot opdrachtnemer laten we zien welke prachtige projecten de sector realiseert en hoe mooi het is om hieraan een bijdrage te leveren.
3. Eerst virtueel bouwen om samenwerking en resultaten uit te proberen.
4. Procesafspraken maken over samenwerken. Samenwerken onder alle omstandigheden bespreekbaar maken. Tot op de werkvloer.
5. Het is mensenwerk. We moeten actief werken aan houding en gedrag. Dat begint al op de opleidingen.
6. Uitgangspunt moet zijn dat de eindgebruiker centraal staat.
7. Kleinere bedrijven betrekken bij marktconsultaties, transactiekosten bespreekbaar maken en meer aandacht voor snellere betaling.

Met deze actie-agenda wil Uneto-VNI nu aan de slag. Ook de andere partijen die de Marktvisie hebben onderschreven, zoals Bouwend Nederland, Rijksvastgoedbedrijf, Rijkswaterstaat en vele andere opdrachtgevers en brancheorganisaties moeten deelnemen.

Reageer op dit artikel