nieuws

‘Versnipperd duurzaam bouwen kan leiden tot desinvesteringen’

bouwbreed 4

‘Versnipperd duurzaam bouwen kan leiden tot desinvesteringen’

Is het dom om woning voor woning energieneutraal te maken? Of moet je op wijkniveau denken? Nienke Maas van TNO neemt het woord dom niet in de mond, maar waarschuwt wel voor een ‘eilandjesenergietransitie’. “Voor je het weet heb je drie verschillende netwerken.”

Stedin maakt zich zorgen over het nul-op-de-meter maken van woningen. Het doel is goed, maar de weg ernaar toe moet slimmer, vindt de netbeheerder. Stedin vreest voor desinvesteringen in de huidige infrastructuur voor elektriciteit. En waarom zou je ieder huis van zonnecellen moeten voorzien? Misschien is dat wel helemaal niet nodig.

Nienke Maas houdt zich bij TNO al langer bezig met energieneutrale wijken. “Hoeveel Nederland daarvan heeft? Bij mijn weten één; de Stad van de Zon in Heerhugowaard. En er zijn er nog een paar in aantocht.”

Hoe meer hoe beter denkt Maas. Ze probeert innovatie en energietransitie in stedelijk gebied slim vorm te geven. “Maar de praktijk is weerbarstig.”

Ze is betrokken bij verschillende projecten, waaronder ééntje in Rotterdam. “We willen daar verkokering tussen de verschillende domeinen; mobiliteit, gezondheid, energie en de gebouwde omgeving voorkomen. Je moet gezamenlijk slim kiezen wat je doet. En rekening houden met de gevolgen voor het netwerk.”

NOM Dom?

Stedin staat op een soortgelijk standpunt. Het is leuk dat je woningen energieneutraal maakt, maar let alstublieft wel op het netwerk, is haar oproep. Maas begrijpt de zorg. “Of het dom is om individuele woning energieneutraal te maken? Of kun je dat beter op wijkniveau doen? De wijk als energiesysteem?  

“Dom zou ik het niet willen noemen. Alle berekeningen tonen aan dat we alle zeilen bij moeten zetten als we de klimaatdoelstellingen van Parijs willen halen. Je kunt niet zeggen: laat dat huis maar zitten, want ik kies voor windmolens op zee. Heel veel verschillende dingen tegelijk zijn nodig.”

Hoe begrijpelijk het appél van Stedin ook is. Een duurzame energietransitie in samenhang aanvliegen (bv op wijk- of stadsniveau), maakt de kwestie ingewikkelder, ziet Maas in Rotterdam.

“Verschillende partijen zitten samen aan tafel. Allen hebben ze een eigen agenda. Corporaties willen woningen aanpakken, de gemeenten wil iets aan de CO foodprint en iets met warmtenetten tenzij dat echt niet anders kan. De netbeheerder moet een keuze maken voor de vervanging van gasnetwerken en het waterschap vraagt zich af of misschien ook het riool moet verzwaard. Maar het geld van een netbeheerder stop je niet zomaar in de isolatie van woningen. Toch lijkt het noodzakelijk om discussie over de duurzame energietransitie op deze manier te voeren. Voor je het weet heb je straks drie verschillende netwerken liggen.”

In Rotterdam is men er nog niet over uit en blijft het vooralsnog bij praten. Gebrek aan geld zitten concrete resultaten in de weg. “Corporaties zijn teruggeworpen op hun basistaak, moeten zorgen voor goedkope woningbouw en mogen hun geld niet zomaar stoppen in de verduurzaming als dat niet per se nodig is. Zinloze exercitie? Nee. Nu gebeurt er ook veel te weinig en investeren we te veel in verkeerde projecten.”

Maatwerk

Leuk hoor, die gulden middenweg, maar wat heeft de wethouder eraan? Wat moet hij doen met een wijk van vijftig of honderd oude woningen? Per woning energieneutraal maken of moet hij ze op wijkniveau vergroenen?

“Dat hangt af van het type woningen en het aantal. Woningen uit de jaren zeventig zijn geschikt, maar de gevel van een jaren dertig woning vervang je niet zomaar. Het concept nom bestaat verder uit veel zonnepanelen, een warmtepomp en isoleren. Vijftig woningen levert geen problemen op voor het elektriciteitsnetwerk, maar je kunt niet de helft van Zoetermeer op die manier doen zonder dat het grote gevolgen heeft voor het netwerk. Het is ook lastig dat het energieneutraal maken van een woning nog niet helemaal uit kan.”

TNO maakt gebiedsscans voor verschillende wijken in Nederland. “Zo krijgen we meer inzicht en weten we beter wat je waar het beste kunt doen en waar we het beste kunnen beginnen.” Nochtans staat de teller voor energieneutrale wijken nauwelijks op één. Hoewel. “In Culemborg ligt een wijk. En er zijn ecowijken met een grote nadruk op duurzaamheid in het algemeen. Maar helemaal energieneutraal is volgens mij geen enkele wijk. Zelfs de Stad van de Zon in Heerhugowaard niet.”

Wat staat de komst van de energieneutrale wijk in de weg? De overheid is aan zet, meent Maas. “Het is tijd voor een consistent beleid als het gaat om kosten en baten van energiebesparing. Het blijft toch vreemd dat grote industrieën minder energiebelasting betalen dan consumenten.”

Voer het Energieakkoord versneld uit. Stel een visie op over de infrastructuur van duurzame energie die ook toekomstbestendig is. Zo denkt Maas.

Waar moeten bouwbedrijven hun geld op inzetten? “Op de renovatie van bestaande woningen en de industrialisatie daarvan. Makkelijk is de puzzel in elk geval niet”, besluit de onderzoeker. De transitie van kolen naar gas was wat dat betreft veel eenvoudiger. “De overheid zei toen ook gewoon; en dit gaat er gebeuren. En iedereen werd gewoon aangesloten op gas. Mensen zagen daar allemaal het voordeel van in. Kolen waren vies.”

Cobouw Café Zoetermeer

Hoe wordt Zoetermeer hipper en groener? Nienke Maas is vanavond (31 mei) één van de gasten van het Cobouw Café in Zoetermeer in de Dutch Innovation Factory. De talkshow begint om 19:30. Wilt u er bij zijn? Meld u hier aan! Hier staat ook meer informatie over de gasten en het programma. Cobouw Café Zoetermeer wordt mede mogelijk gemaakt door de gemeente Zoetermeer en Onze Zoetermeerse Bouw sociëteit.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels