nieuws

Lessen in ontzuiling

bouwbreed 10

Lessen in ontzuiling

Traditionele patronen staan vernieuwing van de bouw in de weg. Wie is beter in staat barrières neer te halen dan de jeugd? ARX-labs daagde studenten uit om een bouwproject eens anders aan te pakken. Resultaat: een 7 van de meester.

Een oud vakantiehuisje in de tuin van ARX-labs in Zelhem was vorige week het middelpunt van een bijzonder experiment. 45 mbo-leerlingen van AOC Oosten en het Graafschap College kregen de opdracht de vervallen constructie te verbouwen tot duurzame werkplaats.

Constructief samenwerken

Het project had wel iets weg van een chemische proefneming. Het ging er vooral om hoe de verschillende groepen op elkaar zouden reageren. De bouwploeg was geen homogeen team, maar bestond uit jongens en meisjes van 17 tot 24 jaar die op AOC Oosten een agrarische opleiding volgen en leeftijdgenoten van het Graafschap College, van de studierichtingen bouwkunde en installatie- en elektrotechniek. Zouden zij constructief kunnen samenwerken? En tot welke resultaten zou dat leiden?

De bouw heeft binnen nu en tien jaar andere mensen nodig

De Duurzame Werkplaats werd bedacht door ARX-labs, een initiatief waarmee oprichters Jan Willem van de Groep en Alfonso Wolbert de Nederlandse bouwsector willen innoveren. Het onderwijs is een onmisbare schakel in deze vernieuwingsslag, stelt Van de Groep. “De bouw heeft binnen nu en tien jaar andere mensen nodig. Met het opleiden van die mensen kunnen we niet wachten. De verandering begint nu, op school.’’

Behalve ontzuiling, stond duurzaamheid voorop bij het project. Evident voor Van de Groep was ook dat het om nieuwbouw en niet om renovatie moest gaan. “Vernieuwen van bestaande bouw is tenslotte ook de opgave waar de sector momenteel voor staat.’’

De werkdagen van acht tot vijf werden afgewisseld met workshops. Tuin- en landschaps­architect Nico Wissing vertelde over de rol die groen kan spelen om een gebouw mooier en gezonder te maken, energiedeskundige Otto Willemsen liet zien hoe huizen ook met minder gebruik van fossiele brandstoffen kunnen worden verwarmd en geventileerd en architect Alfonso Wolbert ging in op het belang van duurzaamheid in de hedendaagse bouw.

Gesloten boek

De studenten kregen vooral uitvoerend werk te doen. Er was te weinig tijd om hen ook bij het ontwerp voor de werkplaats te betrekken; dat deel van het bouwproces bleef voor hen een gesloten boek en dat zou eigenlijk anders moeten, vindt Van de Groep. “Misschien moeten we bij een volgend project de engineering toch naar de studenten toeschuiven.’’

Technische groothandel Rensa, een van de sponsors van de Duurzame Werkplaats, ontwierp een experimentele installatie die tal van functies in zich verenigt: hij ventileert, verwarmt en zorgt tevens voor warm water in badkamer en keuken. De studenten zetten deze vv-unit in elkaar en monteerden die in de werkplaats, waar ARX-labs gaat testen of deze innovatie bruikbaar is in woningen, kantoren en scholen

Voordat de studenten konden beginnen met de bouw van de werkplaats, moest het bestaande huisje grotendeels worden afgebroken. Een deel van de houten gevel kon worden gehandhaafd. Hetzelfde gold voor de dakspanten, de fundering en de vloer. Daarna konden de jonge timmerlieden aan de slag.

De gesloopte materialen werden niet klakkeloos weggegooid. “Er werd druk gediscussieerd of onderdelen konden worden hergebruikt’’, vertelt Antie Vos, opleidingsmanager Gebouwde Omgeving op het Graafschap College. ‘‘De jongeren zijn ervan doordrongen dat materiaal schaars is en dat de bouw tot de grote vervuilers behoort. Ze beseffen dat het in de bouw over een andere boeg moet. Ze vinden dat je hout niet vanuit Zuid-Amerika hierheen moet halen als in Arnhem een bedrijf zit dat accoyahout maakt dat veel duurzamer is.’’

Natuurlijke groen

De directe omgeving van de werkplaats werd met zorg behandeld. De handhaving van het natuurlijke groen komt geheel op het conto van de studenten Groen, zegt Vos. ‘‘Hun overtuiging is dat je niet alles moet platspuiten met roundup. En dat groen niet alleen buiten, maar ook binnen voor een aangenaam leefklimaat kan zorgen.”

De proef om studenten van verschillende kennisgebieden te laten samenwerken is wat Vos betreft geslaagd. “Groen en Bouwkunde bedachten samen een constructie om de gevel te vergroenen met een houten hekwerk; het hout is na tien jaar weggerot, en het groen is dan stevig genoeg om te blijven staan.’’ Als tweede aansprekend resultaat van gezamenlijk denkwerk noemt zij de alternatieve zuivering van het afvalwater. “De riolering bleek kapot, zodat in overleg werd gekozen voor de aanleg van een rietveld om het vuile water te zuiveren.’’

Interactie

De verantwoordelijkheid werd op een laag niveau neergelegd, de bouwploeg moest actief meedenken

 Ook docent installatietechniek Anton Peters is tevreden. “Problemen en mogelijke oplossingen werden samen besproken. De verantwoordelijkheid werd op een laag niveau neergelegd, de bouwploeg moest actief meedenken. Dat is een heel nieuw ding. Ik vind het een grote stap voorwaarts.”

“Er was volop interactie tussen de studenten’’, stelt Jan Willem van de Groep vast. Hij vindt het hoopgevend dat de teamleden respect hadden voor elkaars werk en opvattingen. “De huidige versnippering in de bouw werkt verlammend op vernieuwing. Dat kun je alleen doorbreken door disciplines in elkaar te schuiven. Daar kunnen we niet vroeg genoeg mee beginnen.’’

De studenten kregen niet al het werk af in de geplande vijf dagen. De voorbereidingstijd was te kort, zegt Jan Willem van de Groep. “Dat is een leermoment voor ons. Ik geef dit project een 7. Een volgende keer streven we naar een 9.’’

Duurzame werkplaats

Bedrijven uit Oost-Nederland, zoals Inventum, Rensa, Raab Karcher en Van Campen Bouwgroep, ondersteunen het project ‘Duurzame Werkplaats’ met kennis en materialen. Daarnaast vinden workshops plaats met organisatieadviseur Otto Willemsen, landschapsinrichter Nico Wissing en architect Alfonso Wolbert.

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels