nieuws

BIM als aanjager van het integrale werken

bouwbreed 81

BIM als aanjager van het integrale werken

Arjen Adriaanse is Hoogleraar Bouwprocesintegratie & ICT aan de Universiteit Twente en slotspreker van de BIM Praktijkdag 2016.

Hier geeft hij het gezelschap een kijkje in de toekomst van BIM. Een wereld waar 3D-printers, big data en het ‘Internet of Things’ een rol gaan spelen, “Maar,” benadrukt Adriaanse: “uiteindelijk draait het bij BIM ook om integraler (samen)werken en de vakkennis van de mensen.”

Je kunt nog zo mooi denken over BIM, maar feit blijft dat alle partijen in de sector het ook moeten oppakken, weet Arjen Adriaanse. “De basisvraag die ieder bedrijf zich moet stellen is: ‘moeten we anders gaan werken, willen we BIM ten volle gaan benutten?’ Als we blijven werken zoals we altijd deden, wat is dan het grote voordeel? BIM kan uitstekend fungeren als aanjager van meer integrale manieren van werken en samenwerken, maar er zijn nog wel wat drempels te nemen.”

Fragmentatie

En die drempels zitten zeker niet alleen in technische BIM-aspecten, vertelt Adriaanse, maar bovenal in het gefragmenteerde bouwproces en de lastige opgave om het denken en doen van mensen en partijen te veranderen. “Ik zie de bouw als een archipel met vele eilanden. De fasen programmeren, ontwerpen, realiseren en beheren & onderhouden zijn allemaal eilandjes in de bouw. Binnen elk van die fasen heb je allerlei partijen met eigen belangen en eigen werkwijzen. Daarnaast werken we meestal projectmatig in de bouw. Ieder project is vaak weer een eiland. Deze opdeling in eilanden (fasen, partijen, projecten, red.) leidt tot suboptimalisaties. De eilanden zorgen ervoor dat het moeilijk is om de informatievoorziening integraal te verbeteren, maar verklaren tegelijk in belangrijke mate waarom er zoveel faalkosten zijn.”

Gefragmenteerd werken is lastig te verenigen met een geïntegreerd concept als BIM, schetst Adriaanse. “Een oplossing is om in te zetten op situaties waarin meer geïntegreerd wordt gewerkt en wordt samengewerkt, waarbij verschillende van de geschetste eilanden meer structureel met elkaar worden verbonden.”

Neem bijvoorbeeld het werken met integrale contracten, waardoor je als opdrachtnemer betrokken kunt zijn bij meerdere fasen, zoals ontwerp, realisatie en beheer & onderhoud. Adriaanse: “Hierdoor loont het om in de ontwerpfase bij het ontwerp al anders na te gaat denken over de realisatie- en beheer- & onderhoudsfase. Je hebt er immers baat bij om volgende fasen zo optimaal mogelijk in te richten. Hier kan BIM een fantastisch hulpmiddel zijn.”

Verder valt te denken aan ketensamenwerking. “Dit hoeft niet projectoverstijgend te zijn, maar het helpt wel. Als je die stap zet, kun je de voordelen en risico’s beter verdelen over betrokken partijen. Er komt dan een meer gezamenlijk belang. Als je die ervaring vervolgens gaat vertalen naar volgende projecten waarin je opnieuw samenwerkt, kun je gezamenlijk nog veel verder komen. Een ander voorbeeld van integraler werken is het werken met modulaire bouwsystemen, waarbij gewerkt wordt met modules die op verschillende manieren samengevoegd kunnen worden tot één werkend geheel. De modules worden in allerlei projecten gebruikt en je werkt dan projectongebonden samen met vaste partners. Deze meer geïntegreerde werkwijzen kan je fantastisch bundelen met BIM. Maar in de praktijk is dit vaak nog een lastig verhaal. Ik denk wel dat BIM een aanjager kan zijn voor deze andere manieren van werken: BIM maakt meer geïntegreerd (samen)werken interessanter.”

Maturity Scan

BIM kan de samenwerking tussen partijen ondersteunen. Adriaanse ziet als struikelblok voor BIM de zwakke schakel in de keten. Want hoe ga je daar mee om? “Sommige partijen zijn ver met de implementatie van BIM, maar andere partijen moeten er nog mee beginnen. De vraag is dan: hoe ga je in de keten om met die verschillende stadia van volwassenheid.”

Reden voor Adriaanse om vanuit zijn leerstoel aan de Universiteit Twente, in samenwerking met de Bouw Informatie Raad en de NEVI een BIM Maturity Scan te ontwikkelen. “Dit geeft antwoord op de vraag: ‘hoe ver zijn we nu echt?’ We lichten momenteel deelsectoren door. Maar je kunt ook je eigen bedrijf doorlichten met de scan of andere partijen waar mee wordt samengewerkt. Met de scan kom je er direct achter in hoeverre een partij een risico vormt in het BIM-proces. Vervolgens kan je kijken hoe je hier mee omgaat: Je kunt bijvoorbeeld het risico accepteren, je kunt een partij gaan helpen of je kunt de BIM-ambities verlagen.”

Allemaal maatregelen om het project zo optimaal mogelijk te beheersen. “Wat we overigens zien met de scan is dat er in alle deelsectoren nog belangrijke stappen gezet kunnen worden, maar ook dat er grote verschillen zijn binnen en tussen deelsectoren.”

Legio mogelijkheden

In de dagelijkse BIM-praktijk blijkt dat een groot deel van de sector vooral bezig is met 3D-modelleren. Adriaanse: “Maar als je naar het BIM-concept kijk, hoeft dat helemaal niet. Ik heb het bij BIM ook altijd over Bouwwerk informatie Management en niet over Bouw Informatie Model, omdat de gedachte anders vaak al snel naar het 3D-model uitgaat. Een van de volgende slagen is dat je over projecten heen kijkt. Dat je de BIM-gegevens van bijvoorbeeld tien lopende projecten hebt en de inkoop en de logistiek daarmee op elkaar kunt afstemmen van al die projecten tegelijk. Op die manier ga je projecten minder als afzonderlijke eilanden benaderen.”

Daarnaast kun je allerlei informatiebronnen die je hebt met elkaar laten integreren, ook real-time data die je genereert met sensoren. “Handig voor de beheer- & onderhoudsfase waarin je bijvoorbeeld in BIM de melding krijgt dat de actuele conditie van een object in de buurt komt van een kritische waarde. Je kan dan in BIM zien wat de garantie is die je op het object hebt en krijgt de bijbehorende documentatie te zien. Er zit dan een bundel aan informatie aan vast. Mogelijk kan je dan ook gelijk het bewuste onderdeel printen met de 3D-printer. Je kan BIM ook als gebouwpaspoort inzetten. Dat je makkelijk kunt zien wat voor elementen er gebruikt zijn in een gebouw en wat er gerecycled en hergebruikt kan worden in ander gebouwen. En misschien wil je (real-time) gegevens van bouwwerken ook wel weer gebruiken in de ontwerpfase van nieuwe projecten om zo betere levenscyclusbeslissingen te nemen.”

BIM-ontwikkeling kan drager zijn voor allerlei technologische ontwikkelingen

De mogelijkheden zijn legio, vertelt Adriaanse. “We doen vanuit mijn leerstoel allerlei onderzoeken op dit gebied. Je ziet dat de BIM-ontwikkeling een drager kan zijn voor allerlei technologische ontwikkelingen die gaande zijn, zoals 3D printen, big (BIM) data en het ‘Internet of Things’.”

Mensenwerk

Gezien de computerising en informatisering van de maatschappij (en de bouw) en de steeds verdere integratie van informatiebronnen, is Adriaanse groot pleitbezorger van Project Informatie Managers. “Op het moment dat informatie steeds belangrijker wordt en al de informatiebronnen met elkaar moeten integreren in een bouwproject is een Project Informatie Manager een uitkomst. Het is een snel opkomende rol. Want hoe krijgen we de BIM-informatievoorziening in een bouwproject anders nog uitgedacht en geïmplementeerd?”

We zetten nu feitelijk de eerste belangrijke stappen op BIM-gebied

“We zetten nu feitelijk de eerste belangrijke stappen op BIM-gebied”, besluit Adriaanse. “Er komen nieuwe technologieën aan en het is nog een lange weg naar volwassenheid. We roepen nu allemaal tegen elkaar wat een geweldige voordelen we gaan krijgen, maar dat moeten we deels eerst nog verder met elkaar ontdekken. We zullen kritisch moeten blijven. BIM is geen doel op zich. Je moet ook uitkijken voor een ‘BIM-utopia’. Stapje voor stapje stappen nemen, evalueren en weer een volgende stap zetten, is het devies.”

De praktijk zal leren hoe snel we gaan. “Hierbij moeten we ons realiseren dat we te maken hebben met een groot veranderproces, waarbij vele mensen en partijen hun denken en doen moeten aanpassen. Wat je straks niet moet hebben is dat een ICT-whizzkid op de stoel van een onze vakspecialisten gaat zitten. Het blijft draaien om gedegen vakkennis, nu en in de toekomst.”

Over Adriaanse

Prof.dr.ir. Arjen Adriaanse is slotspreker op de BIM Praktijkdag. Adriaanse is hoogleraar Bouwprocesintegratie & ICT aan de Universiteit Twente. Hij is daarnaast Hoofd Adviesgroep Informatiemanagement en BIM Programma Directeur bij Arcadis Nederland.

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels