nieuws

‘Veilige handschoenen kunnen ook hinderlijk zijn’

bouwbreed

‘Veilige handschoenen kunnen ook hinderlijk zijn’

De aanschaf en beschikbaarstelling van persoonlijke beschermingsmiddelen (pbm’s) door bouwwerkgevers vereist maatwerk, volgt uit de uitspraak van het gerechtshof Den Bosch in de zogenaamde handschoenen-zaak. De vraag is of zij daar klaar voor zijn. “Pbm’s zijn nog vaak een sluitstuk van arbobeleid.”

De kwestie:

Eind januari 2009 raakt een bouwvakker bij sloopwerkzaamheden in een woning gewond aan zijn vinger. Een losgeschoten tegelpunt dringt door zijn handschoen en bezorgt hem een bloedende snijwond. De schade lijkt op het eerste gezicht mee te vallen, een pleister is voldoende om het werk voort te kunnen zetten. De volgende dag blijkt zijn vinger echter flink ontstoken. Een gang naar het ziekenhuis volgt, maar ondanks meerdere behandelingen verergert de situatie. Door de infectie ontstaat dystrofie door zijn hele lichaam, met ernstige invaliditeit als gevolg. De man, die volledig arbeidsongeschikt raakt, stelt uiteindelijk zijn werkgever aansprakelijk. Want, zo beweert hij, de verstrekte werkhandschoenen waren onvoldoende snijbestendig. En daarmee heeft het sloopbedrijf niet aan zijn wettelijke zorgplicht voldaan.

Het verweer:

De verstrekte werkhandschoenen waren onvoldoende snijbestendig

De slooponderneming wijst voor de rechter alle aansprakelijkheid van de hand. De beschikbaar gestelde werkhandschoenen waren juist specifieke bestemd voor bouw- en sloopwerkzaamheden en bovendien voorzien van veiligheidsklasse 2. Handschoenen met een nog hogere snij- en perforatiebestendigheid zouden vanwege verminderde grip alleen maar meer gevaar opleveren. En die grip is juist nodig bij het werken met een mechanische breekhamer, net als beweegbaarheid. Het bedrijf vraagt zich af of er überhaupt een handschoen bestaat die volledig beschermt tegen doorsnijding of perforatie door een scherpe tegelsplinter. Verder wijst het erop dat handschoenen van veiligheidsklasse 3 of hoger zo maar drie keer zo duur zijn. De aanschaf ervan zou jaarlijks duizenden euro’s extra kosten.

De uitspraak:

De aanschaf van betere handschoenen zou jaarlijks duizenden euro’s extra kosten

In zijn arrest komt het gerechtshof tot het oordeel dat het slopersbedrijf handschoenen ter beschikking had kunnen – en dus ook moeten – stellen die meer bescherming boden. De handschoen die de onderneming verstrekte scoorde 2 uit 5 op snijweerstand en 1 op 4 op penetratieweerstand. Op de markt waren handschoenen met een hoger beschermingsniveau en toch voldoende grip en vingergevoeligheid verkrijgbaar. De rechter vindt verder dat de werkgever onvoldoende heeft aangetoond dat zij de extra investering in, wellicht wat, duurdere handschoenen niet zou kunnen dragen. Dat het bedrijf niet had kunnen voorzien dat de snijwond dystrofie zou veroorzaken, is volgens het hof niet van belang. Het letsel is een gevolg van het ongeval en kan dus aan de werkgever worden toegerekend.

Deskundige 1:

Het letsel kan aan de werkgever worden toegerekend

Beleidsadviseur Evelyn Tjoe Nij van Arbouw wil niet op de stoel van de rechter zitten, maar kan wel begrijpen wel dat het sloopbedrijf op de vingers is getikt. De handschoenen die het beschikbaar stelde, hadden een snijbestendigheid klasse 1 of 2, terwijl klasse 3 of hoger voor de hand zou hebben gelegen gezien de soort werkzaamheden. Dat had de onderneming in de Handschoenenwijzer kunnen checken, die Arbouw al jaren uitgeeft: een online tool die aangeeft welke handschoen geschikt is voor welk type werk. Handschoenen worden bovendien al geruime tijd voorzien van pictogrammen en getallen die aangeven in welke mate ze bestendig zijn tegen schuren, snijden, scheuren en perforatie.

Er wordt vaak maar wat aangeschaft

Desondanks moet ook Tjoe Nij, die nauw betrokken was bij de totstandkoming van de Handschoenenwijzer, constateren dat werkgevers bij de aanschaf van persoonlijke beschermingsmiddelen vaak “maar wat doen”. “Dat geldt voor werkhandschoenen, maar bijvoorbeeld ook voor mondkapjes. Er wordt maar wat aangeschaft. Vaak Amerikaantjes, een wat grove soort werkhandschoenen. Bedrijven denken dat ze goed bezig zijn, maar dat is niet zo. Persoonlijke beschermingsmiddelen zijn toch nog vaak het sluitstuk van arbo-beleid.”

Deskundige 2: 

Statistisch adviseur Johan Timmerman van Arbouw bevestigt het beeld dat Tjoe Nij schetst. “In de praktijk zie je dat bedrijven veelal maar een beperkt aantal handschoenen beschikbaar stellen. Een dikke en een dunne, in twee maten. Dat is ook een kwestie van kosten. Als je van elke maat zes of zeven verschillende handschoenen moet kopen, loopt dat snel in de papieren.”

Handschoenen zijn een beschermingsmiddel, maar niet altijd even praktisch

Bouwvakkers staan volgens Timmerman zelf ook niet altijd te springen om de meest veilige handschoenen. “Handschoenen zijn een beschermingsmiddel, maar niet altijd even praktisch. Bij bepaalde werkzaamheden in de bouw komt vakmanschap kijken. Bouwvakkers hebben feeling nodig bij wat ze doen en maken. Een handschoen met een hogere snijweerstand is over het algemeen wat dikker. Als je fijner werk doet, kan dat hinderlijk zijn.”

Timmerman ziet in de bouw het gebruik van handschoenen overigens wel toenemen. “De helft van de bouwvakkers draagt vandaag de dag handschoenen tijdens het werk. Tien jaar geleden was dat echt veel minder. Het gebruik van persoonlijke beschermingsmiddelen is de laatste jaren gestegen, mede door de toegenomen aandacht voor veilig werken, maar misschien ook wel door de extra controles en hogere boetes.”

Overtredingen op helft bouwlocaties

In 2012 hield de Arbeidsinspectie voor het laatst een grootschalig onderzoek naar het gebruik van persoonlijke beschermingsmiddelen in de bouw. Op de helft van de ruim 660 bouwlocaties die werden bezocht, werden overtredingen geconstateerd. 16 procent van de overtredingen betrof het niet beschikbaar stellen van helmen, handschoenen, gehoorbescherming en veiligheidsgordels. In 11 procent van de gevallen waren de persoonlijke beschermingsmiddelen niet deugdelijk dan wel niet geschikt voor de betreffende werkzaamheden.
 

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels