nieuws

‘Contracteren is te veel een juridisch feestje’

bouwbreed

‘Contracteren is te veel een juridisch feestje’

Opdrachtgevers denken te vaak slecht na over de manier van contracteren van bouwprojecten. “De keus voor een contractvorm heeft grote consequenties voor afspraken naar de omgeving en beheerders. Wie daar niet bij stilstaat, vraagt om problemen.”

Contractenexpert Jeroen Moonen van Twynstra Gudde moet constateren dat de aanpak van bouwprojecten nog regelmatig ad hoc is en dat consequenties van keuzes zelden duidelijk zijn. Vanuit zijn eigen advieswerk stelde hij vast dat planmatig werken de uitzondering op de regel is. Door contracteren in acht logische stappen te ontrafelen is er al een wereld te winnen, waarbij tijdgebrek zijn boek heeft beperkt tot de gunning van het project. “Ergens moet je een streep trekken. Maar over contractmanagement en claimafhandeling kun je zo nóg een boek volschrijven.”

Ik wilde per se geen juridisch boek maken, juist een praktisch boek

De afgelopen drie jaar heeft hij met enkele tussenpozen gewerkt aan het boek, dat bomvol staat van de stappenplannen, aandachtspunten en ‘to do’-lijstjes.

Het is hem een doorn in het oog dat contracteren van bouwprojecten vooral een juridisch feestje is geworden. Het is in zijn ogen een belangrijk onderdeel van de huidige problematiek. “Maar ik wilde per se geen juridisch boek maken, maar juist een praktisch boek.”

Grote missers

Het boek is geschikt als leidraad bij de aanpak en afweging van contracten en voorkomt grote missers in de voorbereiding- en tenderfase.“Wie in de voorfase de omgeving en omwonenden van alles belooft om draagvlak te creëren, komt vaak uit bij een klassiek bestek. Maar besef dat en denk voor die tijd al na over hoe je wil contracteren”, geeft Moonen een praktisch voorbeeld.
“Als je graag werkt met het UAV-gc, dan impliceert dat ook een andere rol van de bouwer ten opzichte van de omgeving. Dat is prima als je dat maar in het achterhoofd houdt bij de communicatie naar diezelfde omgeving. Verkeerde verwachtingen zijn een grote bron van problemen.”

Hij maakte zelf mee dat de beheerder kort voor aanbesteding vroeg waar zijn plek in de bouwkeet was, als directievoerder bij de uitvoering van een d&c-contract van een waterschap. “Dan is er toch echt iets fundamenteel misgegaan in de afstemming in de voorfase. En het vervelende is dat je dat zo laat in het proces nog maar moeilijk kunt goedmaken.”

Zwak voor waterprojecten

Na een jarenlange praktijk als advocaat in het contractrecht, rolde Moonen in 2005 de wereld in van complexe en innovatieve tendervraagstukken. Daarbij heeft hij een zwak voor waterprojecten ontwikkeld. “Waterveiligheid is een intrigerend en relevant thema”, zegt Moonen. Hij is iets minder gecharmeerd van wegenprojecten, het “asfalt smeren”.

De hoge tijdsdruk pakt bijna altijd funest uit voor innovatie

Het is hem opgevallen dat de druk op de uitvoeringsfase bizar hoog wordt opgevoerd ten opzichte van de voorbereidingsfase. “De voorbereiding en tenderfase kost bijna altijd meer tijd dan voorzien, terwijl de spoed dan vooral wordt gelegd bij de relatief korte uitvoeringsfase. Daar horen zeker bij complexe projecten grote vraagtekens bij.”

De hoge tijdsdruk pakt bijna altijd ook funest uit voor innovatie. “Het besef lijkt bij opdrachtgevers niet door te dringen dat je daardoor automatisch uitkomt bij ‘proven technology’ en absolute zekerheid over methodes en materialen. Ruimte om te experimenteren is er zelden, maar dan klagen we wel met z’n allen over het uitblijven van innovaties.”

Keerzijde

Ondanks de praktische insteek van het boek, ontbreken concrete voorbeelden van projecten. “Een bewuste keus. Want elke case is een versimpeling van de werkelijkheid en doet geen recht aan de complexiteit. Er kleeft eigenlijk altijd een keerzijde aan elk goed of juist fout gelopen project.”

Moonen kan er tientallen noemen, maar is voorzichtig. “Neem nu een goed gelopen project als Nederrijn, een van de onderdelen van Ruimte voor de Rivier. Het opnemen van een deel van de planstudie in combinatie met Best Value Procurement is a-typisch. Bovendien waren zowel de opdrachtgever als opdrachtnemer vooraf vastbesloten een succes te maken van de pilot, waardoor het projectmanagement de ruimte kreeg van het ‘hoofdkantoor’. Ook daar was tegenslag, maar die werd opgelost door samen te werken. Helaas werkt zo’n truc maar een keer.”

Lessen op het gebied van samenwerken en het organiseren daarvan krijgen in elk hoofdstuk een prominente rol toebedeeld. De woorden evenwicht, sturing en overzicht komen onevenredig vaak voor in een poging de weerbarstige bouwpraktijk in behapbare brokken op te delen. “Dit boek lees je niet in een keer. Dat hoeft ook niet. Cherry-picking is toegestaan, passend bij elk specifieke bouwproject.”

Contracteren en aanbesteden in bouw en infrastructuur

Schrijver: Jeroen Moonen
Uitgever: Spectrum
Prijs: € 24,99
ISBN 9789000347223

Stappenplan contractering

Bron: Contracteren en aanbesteden

Samenwerking onder de loep

Bron: Contracteren en aanbesteden

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels