nieuws

‘Het is hier bestuurlijk smullen’

bouwbreed 5

‘Het is hier bestuurlijk smullen’

Lansingerland ging door enorme afschrijvingen op de grondexploitatie bijna failliet, maar ziet na harde onderhandelingen met marktpartijen weer licht. Alleen door te bouwen komt zijn gemeente uit de financiële problemen, weet wethouder Albert Abee.

Toen CDA-er Albert Abee twee jaar geleden aantrad als wethouder Grondzaken & Financiën hing Lansingerland aan de nagels boven de afgrond. Wegens een schuldpositie van bijna 300 miljoen euro stond de glastuinbouwgemeente onder toezicht van de provincie. Een artikel 12-status – faillissement – leek onvermijdelijk. Dat was vrijwel geheel te wijten aan afschrijvingen op de grondexploitatie. Voor de crisis had de ‘3B’-fusiegemeente (Berkel en Rodenrijs, Bergschenhoek en Bleiswijk) op grote schaal gronden aangekocht voor de Vinex-bouwopgave. Volgens afspraken zou Lansingerland na de fusie in 2007 groeien van 48.000 naar bijna 70.000 inwoners in 2020. Maar toen de kredietcrisis uitbrak viel de bouwproductie sterk terug en bleef de gemeente zitten met honderden hectaren bouwgrond. Plus een enorme schuld die als een molensteen om de nek hangt. Want alle grond is aangekocht met geleend geld. “Aan mij dus de taak om de gruwelijke tekorten op de grondexploitatie terug te brengen en de bouwproductie op gang te krijgen”, lacht de wethouder op zijn kamer in het nieuwe stadhuis. “Of dat leuk is? Nou, je komt niet naar Lansingerland om op de winkel te passen, dit is bestuurlijk smullen. Slechter dan het was kon niet.”

De wethouder heeft net een controversieel voorstel door de gemeenteraad geloodst: Lansingerland gaat weer grond aankopen. Maar dit keer met de juridische garantie dat die snel weer wordt verkocht. Het betreft grond in uitbreidi ngswijk Westpolder. Voor de gemeente dreigde hier een verlies van 43 miljoen euro, maar dat wordt teruggebracht naar 8,5 miljoen. Abee: “Na zeer intensieve gesprekken – en dan druk ik me eufe mistisch uit – zijn we tot een nieuwe deal gekomen over een contract uit 2003. Dat was mogelijk dankzij een constructieve houding van de marktpartijen, die bereid waren tot ee n oplossing te komen.” De deal houdt in dat de ontwikkelingscombinatie de grond voor een veel lager bedrag verkoopt dan contractueel vastgelegd. Bovendien moet ze uiterlijk 2022 de laatste grond weer hebben afgenomen voor de bouw van totaal 1200 woningen in de populaire wijk Westpolder. Gezien de uitzichtloze situatie van de gemeente had de ontwikkelaar weinig keus. “Er was een onwerkbare situatie ontstaan: wij moesten tekorten wegwerken, terwijl marktpartijen steeds konden wijzen op oude, voor ons zeer ongunstige afspraken.”

Die kwamen er kortweg op neer dat alle kosten van de ontwikkelaar boven de streep feitelijk voor rekening kwamen van de gemeente. Zelfs vertragingskosten en oncontroleerbare bouwplaatskosten. Gevolg: te lage afdrachten aan de gemeente. “Rampzalig natuurlijk, we moesten met de handen op de rug gebonden afwachten wat ontwikkelaars gingen doen.”

Abee is er trots op dat oude voorwaarden van tafel gingen zonder rechtszaken. Dat was niet alleen te danken aan druk op de marktpartijen – de dreiging van een onwillige gemeente. “We hebben potentiële winstmogelijkheden geanalyseerd en voor de ontwikkelaars de mogelijkheid ingebouwd meer winst te realiseren, als ze sneller of slimmer bouwen.” De extreem lage rentestand helpt een handje bij herfinancieringen, de aantrekkende economie uiteraard ook. Zeker in een populaire wijk als Westpolder is de vraag naar huizen groot. Woningprojecten zijn er vaak drie tot vier keer overtekend.

In de wijk Parkzoom (253 woningen) is dezelfde tactiek toegepast. Nieuwe grondprijsonderhandelingen hebben hier het tekort teruggebracht 6 naar 1 miljoen euro. Abee heeft alle vertrouwen dat hiermee financiële stabiliteit voor de toekomst is bereikt, want er wordt volop gebouwd. Iedere twee weken slaat hij wel een eerste paal. En daarmee wordt telkens iets afgeknabbeld van de imm ense schuld van nog altijd 270 miljoen euro. De verwachting is dat er de komende jaren gemiddeld zo’n vijfhonderd huizen worden gebouwd. Zelfs een strook achter het stadhuis, in het dieptepunt van de crisis ingezaaid met olifantsgras voor productie van biobrandstof, wordt weer opgestart. In 2019 moet hier de eerste paal de grond in voor ‘de wijk van de toekomst’ – de Wilderszijde (2500 woningen). Met duurzame huizen en wellicht experimentele woningtypen. Abee: “Als thematisch werken succes oplevert, doen we dat. We moeten van die grond af.” De hoop is dat het ook gaat stormlopen op bedrijventerrein Oudeland na de verlenging van de A16 en op Bleizo Business Park, waar een NS-station met een lightrail- en busverbinding in aanbouw is.

Tijdgeest

Bli jft de vraag hoe het de afgelopen decennia zo vreselijk heeft kunnen misgaan. Hoogmoed? “Nee, de geplande uitbreiding is de drie fusiegemeenten destijds opgelegd, dat wilden ze niet zelf.” Abee vindt het vooral opvallend dat destijds in de contracten nooit is vastgelegd wat er moest gebeuren als er tegenwind zou komen. Het was “de tijdgeest”, is zijn analyse. “Naïef natuurlijk, achteraf had er een aparte projectorganisatie moeten worden opgericht, maar daar waren de dorpen te klein voor. Nu moest bij wijze van spreken de ambtenaar die over fietsenstallingen bij scholen ging ook met professionele marktpartijen onderhandelen over miljoenenprojecten. Dan schaak je als beginner tegen een grootmeester”, zegt Abee. “Maar we zijn inmid dels onder het provinciaal toezicht uit, de weg omhoog is ingeslagen.”

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels