nieuws

Voormalige ijzergieterij in Tilburg verbouwd tot lofts en studio’s

bouwbreed

Voormalige ijzergieterij in Tilburg verbouwd tot lofts en studio’s

De voormalige ijzergieterij aan de Piushaven in Tilburg uit 1899 krijgt een vierde leven. Nadat het industriële gebouw ook lange tijd dienst deed als kerk en supermarkt, wordt het nu geschikt gemaakt als woonbestemming. Er komen achttien lofts en twee commerciële studio’s in het gebouw.

Een woonbestemming voor de oude ijzergieterij was niet direct vanzelfsprekend. Tot een paar jaar geleden lag niet alleen het gebouw er troosteloos en verloederd bij, maar het hele gebied. Verschillende opties passeerden de revue voor de transformatie van de ijzergieterij, van botenloods tot fitnesscentrum. “Niet exploitabel te krijgen”, zegt directeur Rik Krens van Krens Ten Brinke, ontwikkelaar van het gebouw. Maar er kwam een kentering. Het verwaarloosde stukje stad bij de Piushaven heeft zich inmiddels ontwikkeld tot geliefde woonlocatie. 

Verbouwing begonnen

Wie op de bouwplaats staat, moet even slikken. De verbouwing, die eind oktober is begonnen en ongeveer een jaar duurt, begon met rigoureus slopen. De vloeren en het grootste deel van de dakconstructie zijn verdwenen. Wat resteert zijn vrijwel alleen de karakteristieke kop- en zijgevels. “Zachte heelmeesters maken stinkende wonden. Zo is het bij dit gebouw ook. Als je de kapconstructie handhaaft, krijg je problemen met geluid en brandveiligheid”, zegt directeur Nico van Gisbergen van aannemersbedrijf J.A. van Gisbergen, die de verbouwing voor zijn rekening neemt.
“Niet dat het onmogelijk was, maar het levert geen extra kwaliteit op”, meent architect Frans van Roy, verantwoordelijk voor het ontwerp. “Het dak is eraf gegaan, maar dat is niet meer dan een deksel. De structuur staat er nog.” Kenmerkend is volgens hem het maatsysteem van de oorspronkelijke ijzergieterij: een rechthoekige plattegrond van 22 bij 42 meter met tien beuken in de lengterichting en drie beuken in de breedte. Tussen de hoge middenbeuk en de twee lage zijbeuken zijn bij de verbouwing van ijzergieterij naar kerk in 1921 getoogde openingen aangebracht die rusten op steunpilaren. 
Van Gisbergen: “Het mooiste hebben we gehandhaafd: de gevels en de bogen. De kolommen vormen het nieuwe hart. Nagenoeg elke woning krijgt een boog. Het gebouw krijgt straks precies dezelfde uitstraling en detaillering als vroeger.” De oorspronkelijke penanten en overige gemetselde gevelvlakken in de langgevels worden opnieuw op gemetseld. De kopgevels worden schoongemaakt en opnieuw gevoegd. “We hebben stenen uit de sloop gespaard voor het herstel van de kopgevels. De zijgevels krijgen nieuwe stenen”, vertelt Van Roy.
Overigens krijgen de verdwenen spanten uit de ijzergieterij ook een nieuwe functie, maar dan wel in een ander gebouw. Krens: “We hebben er een staalconstructie onder gemaakt. Dat gebouw gaan we aanbieden als markthal. Het zou bijvoorbeeld als kiosk kunnen dienen in de Spoorzone in Tilburg. We komen er begin 2016 mee op de markt.”
De opvallende dakopbouw aan de zuidelijke kopgevel is gebleven. Deze toont de geschiedenis van het gebouw. “Die dakopbouw heeft een iconische waarde”, meent Van Roy. De ijzergieterij had een ontluchtingskap, de kerk een klokkentoren en bij de supermarkt fungeerde de dakopbouw als reclamezuil. In het nieuwe plan krijgt de dakopbouw opnieuw een functie.

Niet rechthoekig

Van Roy moest in het plan rekening houden met de niet al te precieze maatvoering. “Bij inmeting bleek het pand niet rechthoekig. Er zit een hoekverdraaiing in. Er moest daarom een maatcorrectie plaatsvinden. Dat maatverschil is opgevangen in de constructieve voorzetwanden bij de eindgevels.”
Voor aannemer Van Gisbergen zit de grootste uitdaging vooral in het uitwerken van oplossingen voor problemen die op voorhand nog niet altijd duidelijk zijn. De keuze van de fundering bijvoorbeeld. Buiten het gebouw zijn dat avegaarpalen, binnen stalen pulspalen om de bestaande fundering te ondersteunen.  “Dit is veel leuker om te bouwen dan nieuwbouw. Je moet creatief zijn.”
Nu de voormalige ijzergieterij geheel is gestript, wordt begonnen met de opbouw. In het verse beton wordt de bewapening geplaatst.

Rond 1900 verrees de ijzer- en metaalgieterij in de glorietijd van de textielindustrie aan de Piushaven. Het gebouw had twintig jaar een industriële bestemming. De veertig jaar daarna deed het gebouw dienst als parochiekerk. Vanwege de snel groeiende bevolking was er behoefte aan nieuwe kerken. Het leegstaande fabrieksgebouw, aanvankelijk bedoeld als ‘noodkerk’, leende zich daar prima voor. Na jaren leegstand bliezen Tilburgse ondernemers het pand nieuw leven in door er een supermarkt in te vestigen tussen 1979 en 2011. In 2013 namen Krens Ten Brinke en de gemeente Tilburg het initiatief tot de transformatie tot woonbestemming.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels