nieuws

‘Groningse gebouwen moeten kunnen zwiepen’

bouwbreed

‘Groningse gebouwen moeten kunnen zwiepen’

Gebouwen in Groningen moeten bij een aardbeving kunnen meebewegen. Die boodschap komt van constructiebureau ABT-Wassenaar Seismisch Advies uit Velp. En misschien wel belangrijker: “De nieuwe NPR aardbevingsbestendig bouwen heeft juist ook zijn weerslag op de gebouwen aan de buitenranden.”

Cock Peterse en Han Krijgsman werken allebei bij ABT-Wassenaar. De ene is bouwkundig onderlegd, de ander seismisch. ABT verricht onderzoek naar scholen, ziekenhuizen, maar ook naar het Forum in Groningen in relatie tot aardbevingen. Ze halen hun kennis onder meer uit Nieuw-Zeeland.

“Natuurlijke aardbevingen zoals in Nieuw-Zeeland en de rest van de wereld zijn heel anders dan die in Groningen”, begint Krijgsman. “De intensiteit daarvan is veel groter, er komt meer energie vrij, meestal beginnen ze ook dieper en verder weg. Hier in Groningen treden de aardbevingen dicht onder de oppervlakte op 3 kilometer diepte op, tegenover 10 tot 15 kilometer elders.”

Grote impact

Dit gegeven heeft een grote impact op de manier waarop gebouwen reageren op trillingen en maakt de versterkingsopgave lastig. Je redt het niet alleen met Europese rekenregels of inzichten uit Nieuw-Zeeland. “Een aardbeving met een magnitude van 3 heeft in Groningen een hele andere impact.”

Magnitude 3 aardbeving in Groningen andere impact

Krijgsman vervolgt: “In het signaal van de aardbeving zitten frequenties die uiteindelijk bij een gebouw aankomen. De grond zal bewegen, het gebouw daarboven reageert en komt in eigen trillingen terecht. Noem het een omgekeerde slinger. Stoot het gebouw aan en het gaat trillen. Omdat een gebouw massa heeft, roept het krachten op. Hoe meer massa, hoe meer kracht. Dat noemen we aardbevingsbelasting, maar eigenlijk is het andersom. Het gebouw bepaalt hoeveel belasting het naar zich toe trekt, afhankelijk van die eigen trilling.”

Nieuwe inzichten

Al doende leert men. Precies zo gaat het met de NPR aardbevingsbestendig bouwen en verbouwen. Inzichten wijzigden. De definitieve versie is ten opzichte van de conceptversie op een aantal punten gewijzigd. Zo zijn de hoogten van te verwachten trillingen in de komende decennia naar beneden bijgesteld. De gemiddelde Groninger voelt zich door de NAM belazerd, maar of dat terecht is, is de vraag.

Krijgsman wil kwijt dat het belang en het effect van die zogenoemde pga-kaart van het KNMI door velen wordt overschat. “Ja, de piekgrondversnelling is van belang, maar de berekening van het responsspectrum ook. Ook die is gewijzigd en ingewikkelder geworden. Het gevolg kan zijn dat de opgave voor sommige gebouwen, juist ook aan de buitenranden van het gebied, met de definitieve NPR juist zwaarder is geworden. Als je puur op de pga-kaart afgaat, ga je de boot in. Je kunt niet zonder meer zeggen dat de versterkingsopgave kleiner is geworden.”

Lokaal onderzoek

Per locatie zul je het hele spectrum moeten bekijken, stellen de twee. Omdat het afhangt van de trillingstijd, de capaciteit van een gebouw en de afstand en het traject van een aardbevingsignaal. “In Loppersum komt het signaal van alle kanten. Verder van het epicentrum af, komt de trilling uit één richting, vanuit het gasveld. De vraag is dan; wat kwam het signaal tegen. Veen, water of zand? De bovenste dertig meter is heel bepalend. Eigenlijk vraagt dat elke keer weer om lokaal onderzoek. Niet alleen omdat we onvoldoende weten over de ondergrond. We weten ook te weinig over de capaciteiten van bestaande gebouwen.”

Bovenste 30 meter bepalend bij veen, water of zand

Elk voordeel heeft zijn nadeel. Nadelig is de definitieve NPR voor de opdrachtgever die al berekeningen liet maken op basis van de oude. Berekeningen moeten mogelijk over. “Daar krijgen we steeds meer vragen over”, zegt Krijgsman.

Zwiepen

Resteert er één vraag. Hoe moet je gebouwen versterken? De NPR biedt oplossingen in staal, beton en hout. Licht bouwen heeft zo zijn voordelen, weten de twee, maar hout heeft als nadeel dat het nauwelijks mee kan veren als je er wanden van maakt. “Aardbevingsbestendig bouwen betekent dat een gebouw na de zwaarste aardbeving moet worden gesloopt. Je wilt dus vervorming stimuleren, anders knapt de constructie.”

Gebouwen die licht zijn of kunnen meebewegen, die zwiepen als bomen. Zo ziet de toekomstige gebouwde omgeving er in Groningen uit. Wanneer? Dat is de grote vraag.

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels