nieuws

Schoon schip maken

bouwbreed 91

Schoon schip maken

Systemen analyseren om grondstoffenstromen en energie bloot te leggen en om te buigen. Die ambitie heeft Eva Gladek met Metabolic, dat niet alleen adviseert, maar ook projecten realiseert en technologie ontwikkelt. “Als er maar haast wordt gemaakt met de verduurzaming.”

H et werkterrein is alomvattend. Het loopt uiteen van de voedselketen en biodiversiteit tot grondstoffenwinning en stedenbouw. “Er is inderdaad maar weinig waar we niet over nadenken met Metabolic”, erkent oprichter Eva Gladek. “Maar met een systeemanalyse kun je op al die terreinen tot verrassende inzichten komen. We zoomen uit, kijken wat voor grondstoffenstromen er plaatsvinden en zoomen dan weer in om te kijken waar we die stromen kunnen koppelen. Zodat een sector, regio of bedrijf minder afval produceert en circulair werkt. Dat doen we niet een beetje op gevoel, maar aan de hand van big-data die we gedegen analyseren.”

Zo simpel als het klinkt, zo ingewikkeld was de realisatie

 Het bekendste product van die vastberaden aanpak is broedplaats De Ceuvel in Amsterdam-Noord. Het zwaar vervuilde terrein van een oude scheepswerf werd niet tegen hoge kosten gesaneerd, maar beplant met struiken en gewassen die met hun wortels de vervuiling afbreken. Dat kost tijd, tientallen jaren, en al die tijd mag de bodem niet betreden of omgewoeld worden. Geeft niks, want de bebouwing bestaat voorlopig uit oude woonarken die op het droge zijn gelegd. De ateliers, kleine bedrijven en horeca die in de arken zijn gevestigd, worden ontsloten met een loopvlonder. “Zo simpel als het klinkt, zo ingewikkeld was de realisatie”, blikt Gladek terug op het project dat bij de oplevering in 2014 internationaal de aandacht trok. ‘‘We hebben de boten eerst op het water verbouwd en daarna op het land gelegd. Heel onhandig, maar zo voldeden we wel aan de wetgeving. Zo waren er nog honderden slimmigheden die we moesten uithalen om het project gerealiseerd te krijgen.”

Metabolic heeft zijn eigen boot bijvoorbeeld in twee stukken moeten zagen. Er was al een stedenbouwkundig plan toen het bedrijf tegen een afgedankte boot aanliep, die veel te groot was. “We moesten wel. Hoe experimenteel het er allemaal ook uitziet, de regels werden streng gehandhaafd. Slechts op een paar punten, zoals de afvalwaterbehandeling, zijn er met veel moeite uitzonderingen voor ons gemaakt.”

Drijvende woonwijk

Het volgende project dient zich inmiddels aan: Schoonschip. Direct om de hoek in de wijk Buiksloterham moet een drijvende woonwijk komen. Die gaat een flinke stap verder dan De Ceuvel. Gladek vermoedt dat het zelfs het duurzaamste woonproject wordt van Europa. Alle woningen zijn op zijn minst energieneutraal, maar de meeste gaan energie leveren die met behulp van een smart grid efficiënt wordt benut. Een bijzonder watersysteem maakt het mogelijk grondstoffen, biogas en warmte terug te winnen uit het afvalwater. Het project, dat in collectief particulier opdrachtgeverschap wordt ontwikkeld, kent nog veel meer noviteiten.

Een indringende les is er ook, al moet de bouw nog van start. Gladek: “We wilden de deelnemers zoveel mogelijk vrijheid geven om hun eigen duurzame oplossingen te kiezen. Maar keuzes voor systemen hangen nauw met elkaar samen en een CPO-project is van zichzelf al complex genoeg. Dat werkte vertragend en doen we dus niet meer. Bij een volgend project maken wij op voorhand scherpere keuzes voor de technieken die wel en niet worden toegepast.”

De kans dat zo’n volgend project zich weer in Amsterdam-Noord afspeelt is klein, want het werkterrein van Metabolic beperkt zich allang niet meer tot de hoofdstad, zelfs niet tot Nederland. In Spanje en Taiwan voeren Gladek en consorten nu systeemanalyses uit en die gaan uiteraard weer vergezeld van voorstellen voor icoonprojecten waar een voorbeeldwerking vanuit moet gaan. “En als het nodig is trekken wij die projecten weer zelf.”

De startupfase is Metabolic volgens de oprichtster na vier jaar wel voorbij. “Partijen weten ons inmiddels te vinden en we verkeren in de positie dat we nee kunnen zeggen. We verdoen onze tijd niet aan partijen die we de hele tijd moeten overtuige n dat ze ambitieuzer moeten zijn. Soms betekent het dat we op zoek gaan naar een hoger beslissingsniveau, soms zullen we bedanken voor de eer. Want we willen impact hebben. We zoeken voortdurend de plek waar we onze hefboom kunnen zetten om het systeem te laten kantelen om de wereld te verduurzamen.”

Metabolic

Alleen doorwrochte rapporten opstellen gaat Eva Gladek niet ver genoeg. Tot haar frustratie merkte de in Amerika opgeleide microbioloog en industrieel ecoloog dat er met de adviezen die ze met een vorig bureau gaf, vaak maar weinig gebeurde. Daarom besloot ze verder te gaan en de voorstellen die ze na de analyses deden, dan ook maar zelf te realiseren. En als daarvoor nieuwe technologie nodig is, zoals opslag van zonnestroom of een smartgridregeling, dan ontwikkelen ze die zelf met Spectral Utilities of een ander dochterbedrijf. Metabolic telt zo’n twintig medewerkers.

www.cobouw.nl/metabolic

Reageer op dit artikel