nieuws

Aardbevingsbestendig bouwen uit het boekje

bouwbreed Premium

Aardbevingsbestendig bouwen uit het boekje

De speurtocht van tien maanden naar een aardbevingsveilig Groninger Forum verliep soepel. De samenwerking tussen alle partijen was uit het boekje. Iedereen hielp mee om het 45 meter hoge gebouw met een parkeerkelder van vijf lagen eronder zo stevig mogelijk te maken. Bouwvakkers zijn weer aan de slag. De oplevering is in zicht – twee jaar later dan gepland: november 2018.

De gekozen oplossingsrichting voor een aardbevingsveilig Forum is het versterken van de constructie. De vertraging in de bouw wordt ook veroorzaakt door het slopen en terugbouwen van gesloopte onderdelen. Daarnaast is het bouwen van de kernen intensiever geworden en zal er per verdieping meer tijd nodig zijn dan voorheen.

Oplossing

We hadden keuze tussen ‘onzichtbare’ versterking of maatregelen die invloed hadden op de uitstraling

Belangrijkste oplossing is dat de krachten van een van de zwaarste aardbevingen in Groningen via de beide betonkernen van het kolossale gebouw naar de 27 meter lange diepwanden worden afgeleid – zowel horizontaal als verticaal. Zo’n beetje de helft van de beganegrondvloer van de bovenbouw is daarvoor gesloopt. Een deel van de wapening blijft behouden en wordt straks opgenomen in de nieuwe constructie. Extra sterk beton moet ervoor zorgen dat de kernen blijven staan als een beving van ruwweg 5,7 op de schaal van Richter zich doet gelden. 

“We hadden de angst of we in het oorspronkelijke, goed doordachte ontwerp wel alle aardbevingsmaatregelen die we wilden, kwijt zouden kunnen”, vertelt Jos Rona van BAM, die samen met Peter Groeneveld namens de gemeente Groningen de projectdirectie voert. “We hadden bij wijze van spreken de keuze tussen een ‘onzichtbare’ versterking van de constructie of maatregelen die invloed hadden op de uitstraling van het ontwerp.”

Prullenmand

Wij hebben hier aardbevingen met relatief korte trillingen met een beperkte uitslag

Twee van de vier mogelijke oplossingen voor de aardbevingsproblematiek verdwenen om uiteenlopende redenen snel in de prullenmand. Eén daarvan was om het Groninger Forum compleet in staal uit te voeren. De andere oplossing was om een flexibele tussenlaag aan te leggen, de zogeheten weak story.

Met Italiaanse adviseurs, die door de NAM werden ingezet, is nogmaals onderzocht of het Groninger Forum ook op rubberen schokdempers zou kunnen staan. De zogeheten Base Isolation leek de meest voor de hand liggende oplossing, maar had tegelijkertijd haar beperking. Realisatie zou ten koste van een kelderlaag gaan, terwijl de toegang naar de parkeergarage en Forum heel anders zou moeten worden ingericht. Bovendien zou de bovenbouw van de onderbouw losgekoppeld  moeten worden. “Base isolation zou een oplossing kunnen zijn, maar daar moet het gebouw dan van meet af aan op ontworpen worden”, aldus Rona.

Rekenmodellen

Als je wilt gaan bouwen dan moet je op een gegeven moment ergens vanuit gaan

Met BAM Advies & Engineering en ABT hebben de Nieuw-Zeelandse bevingsexpertbureaus Aurecon en Holmes al hun rekenmodellen omgebouwd naar de Nederlandse situatie. “Wij hebben hier aardbevingen met relatief korte trillingen met een beperkte uitslag, terwijl ze in Nieuw-Zeeland langdurige bevingen met een veel grotere uitslag hebben. Het gebouw moet deze bevingen kunnen doorstaan.”

Tijdens de speurtocht kampten bouwer en opdrachtgever ook nog met ‘zwevende’ normen. De in februari 2015 gelanceerde NPR-richtlijn die in overleg met NAM als basis is gekozen voor de aanpassingen was nog in ontwikkeling. Hetzelfde gold voor de aardbevingscontouren  die de NAM rond Loppersum tekende en ook de stad Groningen bereikten. Het Groninger Forum zou binnen die contouren vallen, maar de kans was dat diezelfde contouren, op basis van nieuwe berekeningen, ook weer zouden kunnen veranderen. “Mogelijk concluderen wij over een aantal jaren dat wij nu te veel investeren, maar als je wilt gaan bouwen dan moet je op een gegeven moment ergens vanuit gaan. Zoals wij het nu inschatten hebben wij gekozen om aan de veilige kant van de normering te gaan zitten. Belangrijk is dat het risico voor bezoekers en medewerkers van het Groninger Forum zo klein mogelijk is.”

Risico’s

Van grof naar fijn zijn alle partijen tijdens het ontwerpproces door het gebouw gegaan

Van grof naar fijn zijn alle betrokken partijen tijdens het ontwerpproces door het gebouw gegaan. Zoveel mogelijk risico’s wilden ze uitsluiten en zicht op consequenties van de inrichtingselementen is bij het ontwerp noodzakelijk. “Hoe groot is het risico als op een verdieping een plafondplaat naar beneden valt. En als er eentje in het atrium van grote hoogte naar beneden dwarrelt. Heel veel details zijn we nagelopen. Inzet is dat bezoekers en medewerkers tijdens een zware aardbeving veilig naar buiten kunnen komen. Daarom beperken wij ons niet alleen tot aanpassingen in het gebouw, maar wordt ook de constructie van de buitengevel aangepast.”



KOSTEN
De totale kosten (inclusief vervolgkosten)  voor de nieuwbouw van het Groninger Forum zijn even hoog als het bedrag voor het aardbevingsveilig maken: 68 miljoen euro. Als veroorzaker van de aardbevingen als gevolg van de gaswinning in Noordoost-Groningen betaalt de NAM de extra kosten. Een klein deel ervan is voor bouwkundige maatregelen. Het overgrote deel betreft vervolgkosten. De bouwstop van tien maanden kostte alleen al twee miljoen per maand. “Vergis je niet, de kosten zijn zo hoog omdat de gevolgen van het stilleggen van zo’n immens project verder reiken dan alleen de realisatie van de nieuwbouw”, aldus Peter Groeneveld.
 

Reageer op dit artikel