nieuws

Van lego naar playmobil: made in the Achterhoek

bouwbreed

Van lego naar playmobil: made in the Achterhoek

Met ARXlabs willen Jan Willem van de Groep en Alfonso Wolbert de Nederlandse bouwindustrie helpen innoveren. Een verhaal over playmobil en de Willy-Wortel-Woningfabriek.

De een, Alfonso Wolbert, liep met zijn ziel onder de arm als architect. De ander, Jan-Willem van de Groep, wilde als corporatieman de bouw radicaal veranderen. Zes jaar geleden kwamen ze elkaar voor het eerst tegen. Begin dit jaar richtten ze ARXlabs op om radicale bouwinnovaties uit de grond te stampen. “Het is een commercieel innovatiebedrijf”, benadrukt Van de Groep vier keer tijdens het interview met Cobouw.

Heilige Hollandse huisjes. Voor buitenlandse partijen nauwelijks te trotseren Chinese muren als obstakel voor bouwopdrachten. Allebei hadden ze er een broertje dood aan. Van de Groep bleef vanuit de Energiesprong schoppen tegen ‘kleine’ labelsprongen en de ‘weinig innoverende bouw’ met als resultaat de Stroomversnelling. Met de elke spreekbeurt in het land kreeg hij er volgelingen én concrete projecten bij. Wolbert trok de stoute schoenen aan in het verre Oosten. Het begon als een geintje, een onbetaalde opdracht voor een wc of iets dergelijks, maar daarna ‘regende’ het opdrachten in de op één na hoogste toren van de wereld, de Shanghai tower.

Om maar aan te geven. Innoveren, grenzen verleggen, is mogelijk met een beetje wilskracht. En dat is precies wat ze met ARXlabs gaan doen. Noem het ketensamenwerking in het kwadraat en dan maal negen. Vanuit de Achterhoek, maar virtueel en fysiek heel het land door en daarbuiten. “We hebben ook een vestiging in Delft en Shanghai”, benadrukt Wolbert.  “Ketensamenwerking”, gruwelt Van der Groep. “Dat remt innovatie juist af. Dat gaat over betere projecten en niet over nieuwe producten.”

Beroepsfrustratie

Niet zeuren maar aanpakken. Dat is het credo. Wolbert: “Bij ARX architecten gooiden we een aantal jaar geleden het roer om. Het schoot niet op in de bouw. We liepen rond met beroepsfrustraties, zoals ‘de boze projectontwikkelaar pakt al het werk van ons af en we zijn als architect overbodig geworden’. Zo zag men dat, terwijl we vroeger toch echt de bouwheer waren. Wij waren dat geklaag beu. Toen kwam ik Jan Willem tegen in 2008. Hij werkte voor corporatie Wonion en kwam met een spannende uitvraag: maak 61 energieneutrale woningen. Wij mochten die opdracht uiteindelijk doen na een innovatief inkooptraject door Wonion.”

Een jaar geleden kwamen ze elkaar weer tegen. Samenwerken? Waarom niet. ARXlabs ging begin dit jaar officieel in de lucht. Met zogeheten labs, een soort op zichzelf staande minibedrijfjes, willen de twee de innovatieafdeling van de Nederlandse bouwsector zijn. Het begint bij een idee, plan of innovatie. Vervolgens zoekt “é ar ex leps” (ARXlabs in het Engels uitgesproken, red) partners die het beoogde resultaat kunnen verwezenlijken. “Een plan moet een oplossing bieden voor een maatschappelijk probleem”, zegt Wolbert. “En opschaalbaar zijn”, voegt Van de Groep eraan toe. “En we zijn commercieel. We zijn nadrukkelijk geen stichting of vereniging. Onze partners betalen ons gewoon. Ieder lab heeft zijn eigen verdienmodel.”

Kozijnloze woning en playmobil

System engineering en system integration. Van pushinnovatie naar pullinnovatie. Of in gewoon Nederlands. Kijk over de horizon, denk grenzeloos, doe net alsof er niets is, alsof je wilt wonen op de maan. Leverancier van kozijnen? Durf een kozijnloze woning te verzinnen. Van de Groep. “De wil is er bij veel partijen wel. Maar de samenwerking zoeken met nieuwe disciplines is voor leveranciers of bouwbedrijven binnen de bestaande systemen lastig. De bouw alleen al telt 651 brancheorganisaties.” 

Naar complete installatiesystemen. Click en play. “Nu bestaat een installatie uit duizend stukjes. Gechargeerd gezegd wil je daar één apparaat van maken. Maar als een aannemer een iPhone had moeten maken, zou die groter zijn dan deze tafel. In feite gaan we in de bouw van lego naar playmobil.”

Oubollig

Zij zijn de visionaire en creatieve breinen. In Wilbert Ebbers, de vroegere directeur van EBU Bouw, vonden ze een geschikte general manager die nadrukkelijk gaan directeur mag heten: “Zo oubollig.” Dit begin is veelbelovend. “Inmiddels hebben we vijf verschillende labs opgericht. Eentje gaat over klaslokalen die voor weinig geld, op een snelle manier een gezonde werk- en leerplek wordt. Energieneutraal want dat betalen we met de bespaarde energierekening.”

Een ander lab gaat over huisvesting voor vluchtelingen, weer een ander over onderwijsvernieuwing in de bouw, eentje over tiny houses en zonneparken. Altijd begint het met de vraag? “Welke competenties en technologie heb je in huis, wat voeg je toe. Wat wil je met een lab bereiken?”

Toegegeven. Ook hier zijn kinderziektes. Zo blijkt het lastig om bedrijven duidelijk te maken wat precies de bedoeling is. “Laatst stuurde een bedrijf de verkoper op pad om mee te werken in een lab. Dat is natuurlijk niet de bedoeling. Wij willen de deskundige.”

Chinese cocktail

Dromen in de Achterhoek? Nadrukkelijk niet, al is de sky voor deze twee mannen letterlijk de limit. Een cocktail van innovatiedrang, Hollandse nuchterheid en ervaring in China. Wolbert. “Wij pretenderen dat we dingen kunnen waar maken. Dat doen we ook in China waar alles tien keer zo snel gaat. Hands on, geen gelul, mouwen opstropen. Dat spreekt mensen aan.”

ARXlabs werkt ook samen met gedreven studenten. “We hebben verschillende type labs waaronder klooilabs”, legt Van de Groep uit. “We kopen spullen voor studenten, zoals een drone, een 3D printer of VR apparatuur en laten ze daar lekker mee aanklooien, maar geven ze wel een richting mee. Zo van: probeer eens een gevelelement te maken met de 3d-printer van andere materialen dan plastic.”

Tussen hightech in Delft en de Achterhoekse hei, waar ARX Labs de plaatselijke koelkastdeurbouwer uitdaagt een voordeur voor huizen te ontwikkelen. Steeds weer die grens verleggen en de bouw “maatschappelijk relevant maken”. Waarom eigenlijk? “Goh, wat een vraag”, denkt Van de Groep hardop. Hij vervolgt: “Neem nou de nieuwe scholen en de gezondheidsklassen die daar voor zijn. A, B en C. Dat is toch raar? Je zou altijd moeten streven naar de hoogst mogelijke gezondheidsnorm. Ik breng mijn kinderen toch niet naar een school met norm B als er ook een A is?”

Leuk hoor die concepten, maar wordt het niet tijd voor een mobiel sloopfabriekje, dat van oude huizen nieuwe weet te maken? “Je hebt ook dagdromerijen”, pareert Van de Groep. “Maar als we er ooit aan beginnen, dan noemen we dat de Willy Wortel Woningfabriek, haha.”

Reageer op dit artikel