nieuws

Vrijplaats waar problemen bespreekbaar zijn

bouwbreed

Vrijplaats waar problemen bespreekbaar zijn
Ed van Rijswijk

Woensdag opent de Bouwcampus in Delft de deuren. Aan Majorie Jans de lastige taak de campus op de kaart te zetten. De vrijplaats waar bouwpartijen problemen bespreekbaar maken en vrijuit kunnen cocreëren, heeft zijn eerste succes al geboekt.

De bouw is een maakindustrie, weet ook Jans. Niemand applaudisseert als de treinen rijden, maar de kranten staan vol bij verstoringen door een kapotte wissel. “Technisch kan de Nederlandse bouw heel veel, maar de zwakte is dat we dat zelden laten zien.” De zeventig partijen die nu samen nadenken over de stuwen in de Maas is het eerste succesverhaal van een andere bouwcultuur waarin dat wél kan.

“Het concept is totaal anders”, zegt Jans. “We gaan niet uit van koplopers, maar van opgaven. Innovaties blijven vaak in projecten steken, maar krijgen dan zelden een nieuwe kans. Met pilots, startups en brede projectaanpak is een doorbraak te forceren. Bouwers komen in beweging als zij weten dat er op termijn werk uit voortvloeit”, schetst zij de nieuwe opzet.

“Mijn droom is te werken in totaalconcepten waarbij beheer en onderhoud een grote rol spelen. De periode van grootschalige nieuwbouw is echt wel voorbij en blijft de komende jaren marginaal, maar de opgaven binnen de gebouwde omgeving en op het gebied van bereikbaarheid zijn ten minste even uitdagend. Daar zijn nog steeds miljarden omzet mee gemoeid”, is de stellige overtuiging van de architect.

Traditioneel

We gaan niet uit van koplopers, maar van opgave

Met als voorbeelden het Muzenplein in Den Haag, de Sluiskiltunnel en Defensiemuseum Soesterberg vindt zij dat de sector zich al van zijn beste kant laat zien. Met haar jarenlange ervaring bij onder meer het Rijksvastgoedbedrijf kent zij de bouwfraude, de crisis en het prijsvechten. De bouw is van oudsher traditioneel en projectgedreven, maar juist die geijkte rollenpatronen mogen ter discussie komen.

“Oud gedrag en nieuw gedrag zullen nog lang door elkaar lopen, maar de meest gestelde vraag mag hier zijn: Waarom doen we dat toch altijd zo, terwijl het zoveel slimmer kan?”

Zo wordt nu met partijen als Heijmans en TNO nagedacht over de opgave van brugrenovaties volgens De Stroomversnelling: verder kijken dan een project en over de grenzen van de sector staan hoog in het vaandel.

De eerste startup heeft zich inmiddels op de begane grond van de Bouwcampus gevestigd. Jonge studenten die waterkeringen in Bangladesh 3D gaan printen. De contacten met Neelie Kroes, sinds 1 januari speciaal ambassadeur voor startups, zijn goed en de verwachting is dat snel meer bedrijfjes zullen volgen.

Digitale platforms

De campus heeft met 175 partners alle belangrijke opdrachtgevers, marktpartijen en kennisinstituten aan zich verbonden. Lidmaatschap is geen harde voorwaarde om mee te doen met nieuwe trajecten.“Bij een opgave moeten de beste partners aanschuiven, desnoods kunnen zij per traject meedoen.”

Doel is zoveel mogelijk in het vroegste stadium al na te denken over een optimale opzet, zonder de belemmeringen van aanbestedingsregels of botsende culturen. “Vroeger deden we dat bij grote opgaven als de wederopbouw, de Deltawerken en de Afsluitdijk. Nu liggen er vergelijkbare vraagstukken voor scholenbouw, vervanging van bruggen, verduurzaming en vergrijzing. Door daarover met alle relevante partijen in concepten na te denken, is veel winst te behalen.” Dat kan in de labs in Delft, maar uitdrukkelijk ook via digitale platforms.

Verandering

Tijdens de uitvoering worden de nieuwste snufjes toegepast

Gebruikmaken van de constant veranderende mogelijkheden en adaptief denken zijn basisuitgangspunten. “In een bouwplaats kijk je per definitie in de geschiedenis en worden ideeën uit het verleden uitgevoerd. Bij de meeste projecten duurt het minimaal tien jaar voordat zij daadwerkelijk tot uitvoering komen. Dan loop je altijd achter de feiten aan, maar als je iets tijdens de bouw wilt veranderen, is dat heel duur en onhandig. Waarom zorgen we niet voor meer flexibiliteit, zodat uiteindelijk iedereen tevreden is met het resultaat?”

Jans wijst op de aanbesteding van de provincie Limburg voor emissievrij busvervoer en de tender van Eindhoven voor nieuwe gemeentekantoren. “De opzet is zo flexibel dat gedurende de uitvoering steeds de nieuwste snufjes worden toegepast. Daar denken toeleveranciers mee om steeds ‘top of the bill’ te kunnen uitvoeren.”

Het is nog de vraag of de Bouwcampus de gebaande paden kan openbreken, terwijl voorlopers als Vernieuwing Bouw, PSIBouw en Regieraad weinig verandering teweeg konden brengen. Jans is ervan overtuigd dat de nieuwe opzet wel zal slagen.

Openbreken

“Vernieuwing Bouw ging uit van koplopers en maakte bijvoorbeeld een onderwerp als leiderschap bespreekbaar. De tijd is in ons voordeel en we laten ons niet te veel door het verleden achtervolgen. De nieuwe Marktvisie schetst nieuwe contouren die precies aansluiten bij onze missie om te experimenteren, te verbinden en samen te werken.”

Jans beschouwt de plek aan de rand van de TU-wijk in Delft als het hart van de stedendriehoek in de Randstad, goed bereikbaar en bruisend van wetenschap en vernieuwing. Het oude pand van Rijkswaterstaat is opgeknapt. Binnen oogt het transparant en open van opzet, maar aan de buitenkant blijft het een vrij saai jarenzeventig-gebouw. Een voorbeeld van herbestemming waar er nog vele van moeten volgen.

Reageer op dit artikel