nieuws

Pak idee voor kerkgebouw samen aan

bouwbreed Premium

Pak idee voor kerkgebouw samen aan
Hollandse Hoogte/ Marcel van den Bergh

Het is lastig een nieuwe bestemming te vinden voor kerken die zijn onttrokken aan de eredienst. Onderzoek van de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed wijst uit dat enthousiaste initiatieven van eenlingen of groepen niet te snel in een bureaulade moeten verdwijnen, want juist zulke acties kunnen soelaas bieden.

Succesvolle herbestemmingen zijn vaak te danken aan personen of groepen die met volle inzet een idee voor een nieuwe functie van een kerkgebouw uitwerken, constateert onderzoeker Tamar Herfs in haar rapport ‘Succesvol herbestemmen’. Het kerkgebouw in transitie. Vaak bestaat de neiging zo’n idee naast zich neer te leggen. Een gang van zaken waarmee niet alle initiatiefnemers genoegen nemen. En dat is maar goed ook, wijst het onderzoek uit. “Doorslaggevend in positieve zin is vaak een persoon of groep die tot actie overgaat en het herbestemmingsproces handen en voeten geeft.”

Een van de voorbeelden die Herfs noemt is de St. Gertrudis van Nijvelkerk in Heerle, een dorp binnen de gemeente Roosendaal. Al snel nadat het godshuis in 2013 leeg kwam te staan, kwam de Leefbaarheidsgroep Heerle in actie. Deze stelde voor om in het kerkgebouw een multifunctioneel centrum te vestigen dat bestaate uit een dorpsontmoetingsplek, een kapel en een gezondheidscentrum. Op aandringen van de leefbaarheidsgroep stemde corporatie AlleeWonen in met de aankoop van het pand. Daarna ging het snel, binnen een jaar was het multifunctionele centrum een feit. Doorslaggevend voor deze snelle afwikkeling was dat alle betrokken partijen, waaronder het bisdom Breda en de gemeente Roosendaal, in een vroeg stadium om tafel gingen zitten en tot overeenstemming kwamen. Behalve het belang van samenwerken wijst Herfs de persoon of groep met een frisse blik en verbeeldingskracht die een groot verschil kunnen maken.

Prijs

Het herbestemmingsproces gaat echter niet altijd van een leien dakje. Dat blijkt uit de gang van zaken rond de St. Bonifatiuskerk in Dordrecht. Deze kerk is al sinds 1974 niet meer in gebruikt. Vervolgens stond het gebouw enkele jaren leeg en fungeerde het tussen 1979 en 2013 als poppodium. Momenteel gebruikt de interkerkelijke stichting Vuur & Vlam het als ontmoetingscentrum voor jongeren. De stichting vindt de huurprijs te hoog en wil het gebouw kope, maar dit stuit op problemen: de organisatie heeft weinig geld en de gemeente, eigenaar van het kerkgebouw, vraagt er een hoge prijs voor. Daar komt bij dat er veel achterstallig onderhoud is. Achter de schermen blijkt de gemeente enthousiast over de plannen van Vuur&Vlam, blijkt uit het onderzoek. Maar omdat het financieel noodlijdende stadsbestuur een zo hoog mogelijke prijs voor het gebouw wil hebben en zijn onderhandelingspositie niet wil beschadigen, wendt zij relatieve onverschilligheid voor. Er is geen transparantie.

“Het blijft dus pas- en meetwerk”, concludeert Herfs. Wat voor de ene herbestemming werkt, is voor de andere een fiasco. Herfs adviseert om niet alleen naar de financiële waarde van religieus vastgoed te kijken en zoveel mogelijk transparantie te betrachten bij het vinden van nieuwe functies. Gebeurt dat niet, dan komt de herbestemming in de gevarenzone omdat partijen teleurgesteld kunnen afhaken. “Het herbestemmen van een kerkgebouw kan niet alleen, hier zijn partners voor nodig”, zegt ze. “Probeer onderlinge discussie op abstract niveau te voorkomen en leg de nadruk op praktische zaken.”

Reageer op dit artikel