nieuws

‘Lager opgeleiden 
blijven hartstikke nodig’

bouwbreed

‘Lager opgeleiden 
blijven hartstikke nodig’

Laagopgeleiden krijgen het lastig op de arbeidsmarkt, is de sombere conclusie uit de recente publicatie ‘De onderkant van de arbeidsmarkt in 2025’ van CPB en SCP. Een rondgang onder werkgevers in de bouw leert dat er ondanks de opmars van hoogopgeleiden ook perspectief blijft voor de werknemers in de uitvoering. Maar ze moeten wel bereid zijn te veranderen.

De contouren van een nieuwe arbeidsmarkt tekenen zich steeds scherper af. Onvaste contracten en voortgaande technologische ontwikkelingen vragen om flexibiliteit en permanente scholing. Het zijn de dragende begrippen voor het behoud van werk.

RM-directeur George Raessens van Heijmans ziet kansen voor lager geschoold personeel, mits ze meer allround inzetbaar zijn. “Als ze meerdere disciplines beheersen, is er wel degelijk werk”, is zijn overtuiging. Een timmerman die zich verder wil ontwikkelen, gaat zich steeds verder specialiseren. Raessens: “Hij zou zich juist moeten verbreden, dan is hij heel waardevol voor een werkgever.” Als voorbeeld komt Raessens met de verbouwing van een toilet. Geen ingewikkeld project, maar als het tegenzit moet een particulier al gauw een installateur, tegelzetter en elektriciën inschakelen. Dat schrikt af.

Verbreding

Op de bouwplaats geldt hetzelfde. “Voor het uitvoerend niveau is het voor ons steeds lastiger om mensen werk te bieden.” Dat wordt een stuk makkelijker als je meerdere functies in één persoon kunt vertegenwoordigen, denkt Raessens. Het persoonlijk budget voor opleidingen, dat in de nieuwe bouw-cao gaat gelden vanaf 2016, kan bovendien helpen die verbreding concreet vorm te geven. Zowel werkgevers als werknemers zijn gebaat bij uitvoerende bouwmedewerkers die allround inzetbaar zijn. “Als je flexibiliteit intern beter kunt regelen, heb je minder behoefte om dat extern te zoeken”, stelt Raessens. Het inschakelen van een sterk wisselende groep zzp’ers heeft immers ook nadelen.

Gaat het om hoogopgeleid technisch personeel, dan groeit de behoefte bij Heijmans nog steeds. “We nemen nog dagelijks mensen aan. Ook tijdens de crisis zijn we daar meedoorgegaan.” Gezien de innovaties als smart highwayen 3D-printen waarmee Heijmans zichzelf de komende jaren verder op de kaart wil zetten, neemt die behoefte alleen maar verder toe. Het afgelopen jaar nam Heijmans 550 mensen aan op middelbaar en hoger niveau, van wie honderd in het buitenland.

Net als bij Heijmans is ook bij KlokGroep het gemiddelde opleidingsniveau de afgelopen jaren gestegen. Dat komt onder meer doordat de uitvoerende werknemers harder getroffen zijn door de crisis dan de hoogopgeleiden. Toch verwacht HR-manager Josta Kuijer niet dat de bouwplaatsmedewerkers verdwijnen. “Lager opgeleiden blijven hartstikke hard nodig.”

KlokSchool

Bij KlokGroep zien ze de werkgelegenheid weer toenemen en daarmee ook de vraag naar vakkrachten. De vaardigheden waarover ze moeten beschikken zijn echter wel veranderd de afgelopen jaren en die ontwikkeling zal zich voortzetten, denkt Kuijer. Medewerkers moeten in staat zijn samen te werken met co-makers, communicatief en pro-actief zijn en kunnen omgaan met geautomatiseerde hulpmiddelen op de bouwplaats.

Maar het belangrijkste is eigenlijk de bereidheid in te spelen op de snelle veranderingen in de bouw, zoals bijvoorbeeld kortere bouwtijden, andere samenwerkingsvormen met partners en processen als BIM.

“Voor 75 procent van de huidige medewerkers is hun functie de afgelopen jaren veranderd”, schat Kuijer. KlokGroep probeert op allerlei manieren werknemers te helpen bij het zich eigen maken van nieuwe kennis en vaardigheden. “Daar gaan we best ver in.” Zo is twee jaar geleden de KlokSchool opgezet: een initiatief om medewerkers intern met behulp van korte workshops bij te scholen. Waar mogelijk wordt gebruik gemaakt van de kennis van eigen werknemers. Dat kan heel divers zijn: van een cursus Excel, tot een workshop lood verwerken of uitleg over contractmanagement. Wie niet ‘veranderingsgezind’ is, zoals Kuijer omschrijft – krijgt het lastig. Eerst volgen gesprekken, maar soms is het voor beide partijen beter om afscheid van elkaar te nemen. Daar staat tegenover dat voor bijna alle medewerkers het werk er juist interessanter op geworden is, volgens Kuijer. “Ik zie hierdoor vele collega’s echt opbloeien.”

Ontwikkelpad

Scholing en opleiding zijn in de bouw een tijd lang onderbelicht gebleven, vindt Aukje Kuypers, voorzitter van het directieteam van familiebedrijf Kuijpers en lid van de Groep Grote Bedrijven van ondernemersorganisatie Uneto-VNI. “Wij zijn onze eigen mensen altijd blijven opleiden, ook in moeilijke tijden. Ik vind het ook onze maatschappelijke verantwoordelijkheid om juist in deze tijd stages te bieden en te blijven investeren in jonge mensen.” Het installatiebedrijf biedt het eigen personeel niet alleen vakinhoudelijke cursussen, maar ook opleiding en ondersteuning die gericht is op persoonlijke ontwikkeling. Het zijn bovendien faciliteiten die de onderneming gericht inzet, nu de strijd om goed opgeleide engineers is losgebarsten. Kuypers: “We bieden ze een goed perspectief en een ontwikkelpad. De nieuwe generatie haalt meer voldoening uit persoonlijke ontwikkeling dan uit een dikke bonus. Bovendien willen we onze klanten blijvend kwaliteit bieden.”

Hoewel Kuypers het aandeel hoogopgeleiden ziet toenemen in haar bedrijf, blijven er zeker kansen voor medewerkers in de uitvoering. “Bij nieuwbouw gaat er misschien meer werk geautomatiseerd gebeuren, maar zeker voor bestaande bouw blijft dat vakmanschap toch wel behouden.”

Levenslang leren

Directeur Geuje Rook van het gelijknamige bouwbedrijf uit Vollenhove beaamt dat volmondig. Zeker op het gebied van renovatie, verbouwingen en restauratie. “Daar heb je mensen nodig die traditioneel kunnen bouwen.” Door nieuwe bouwmethoden en -technieken verandert het werk wel. Dat vraagt om bijscholing van de werknemers in de uitvoering en op kantoor (zeventien vaste mensen en tien flexibele krachten). Dan gaat het bijvoorbeeld om luchtdicht bouwen, prefab-cascobouw en gewijzigde maatvoeringstechnieken. “We pakken ons scholingsplan binnenkort weer op via het Scholingsfonds. Door de crisis lag het even stil.” Scholing is volgens Rook de hele loopbaan lang nodig. “Veel mensen in de bouw zien dat nog niet zo. Ik moet ze als werkgever wel een duwtje geven.”

Lees verder:

Bouwer moet ook ‘soft skills’ beheersen

Hoogopgeleiden verstevigen positie

Blijvend leren voor sommigen enige kans

En lees de columns van deze week over dit onderwerp:

Gera de Vries : Een goed begin is niet goed genoeg

Anna de Boer: Heeft vakopleiding nog toekomst?

Karin Rog: Persoonsvorming?

 

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels