nieuws

Funderingspalen gaan dwars door Friese terp

bouwbreed

Funderingspalen gaan dwars door Friese terp

Nieuwe funderingspalen moeten het verzakken van de kerktoren op de hoogste terp van Europa tegengaan. Wassenaar Ingenieurs trok aan de noodklok, waarna eigenaar Stichting Alde Fryske Tsjerken het geld bij elkaar zocht om actie te ondernemen.

De 19 meter hoge kerktoren komt op een vierkante betonplaat, die door vijftien palen wordt gedragen. Vanwege het gewicht van de toren is gekozen voor een betonplaat van ongeveer 660 millimeter dikte. Vijftien groutinjectiepalen van gemiddeld 13 meter moeten het bouwwerk straks op zijn plek houden. Voor het schroeven van de groutpalen is bewust gekozen. Palen slaan is niet mogelijk, omdat de muren van toren en kerk dan kunnen scheuren, aldus bouwkundige Willem de Graaf. De groutpalen – zo’n 30 centimeter in diameter – gaan door de hele terp van 9 meter hoogte en reiken tot een stabiele zandlaag.

Het probleem met het verzakken is waarschijnlijk ontstaan door het afgraven van de grond aan de zuidwestkant van de terp. De vruchtbare zeeklei werd destijds verkocht. Vanwege het grote gewicht op een relatief kleine oppervlakte is de toren steeds meer uit het lood komen te staan. De laatste jaren gaat het om een verzakking van 8 tot 9 centimeter. “Als noodoplossing is het terplichaam met grond aangevuld. Uit periodieke monitoring bleek dat het verzakken desalniettemin doorzet.” Stabiliseren door terugdrukken lukt niet, dus is opnieuw funderen noodzakelijk, berekende Wassenaar Ingenieurs.

De zware betonplaat komt op maaiveldhoogte van de terp. Om ruimte te maken, verdwijnt een strook van ongeveer 70 centimeter van het metselwerk. De toren krijgt tijdelijk stalen poeren om het gewicht op te vangen. De betonplaat wordt in twee fases gestort, ook het uithakken van het metselwerk gebeurt in twee stappen. Als het beton aan de ene kant is uitgehard, komt de andere helft aan bod. In de grond aan de buitenkant van de toren brengt de aannemer straks tien betonnen palen met een doorsnede van 30 centimeter aan. Aan de binnenkant komen er vijf, zodat de plaat uiteindelijk op vijftien palen zal rusten.

De systematiek is volgens De Graaf simpel maar doeltreffend. Wassenaar Ingenieursbureau heeft deze wijze van funderingsherstel ontwikkeld en heeft er ervaring mee. Op basis van alleen een toren is Hegebeintum het eerste project. Overigens verzakt ook het schip van het kerkgebouw, maar in veel mindere mate dan de toren. “We hebben vertrouwen dat dit stabiliseert. Maatregelen zijn daarom nog niet nodig. We koppelen beide objecten wel van elkaar los door middel van een dilatatievoeg. Toren en schip kunnen dan los van elkaar werken.” Het is nog onbekend wie het werk aan de toren uitvoert. De gunning vindt nog plaats.

Onderzoek

Vanwege grondverstoring in de monumentale terp lopen de voorbereidingen al geruime tijd. Voor de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed is het herstel van de fundering ook een mooie gelegenheid om archeologisch onderzoek te doen. Aan de hand van twee boorkernen met een diameter van 10 centimeter is een doorsnede van de terp te maken. Ingenieursbureau Wiertsema & Partners uit Tolbert boort aan de noordkant van de toren tot 9 meter diepte waar het oorspronkelijke kwelderoppervlak ligt. Aan de zuidkant is tot de oude veenbodem op 13 meter diepte geboord. De bodemmonsters kunnen bruikbare informatie opleveren over de bewoning van de terp en de leeftijd van de verschillende grondlagen. Een van de kernen wordt mogelijk gebruikt om aan het publiek tentoon te stellen.

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels