nieuws

‘Mensen kunnen zich door van alles laten gijzelen’

bouwbreed

‘Mensen kunnen zich door van alles laten gijzelen’

Opleidingsinstituut Civilion biedt sinds kort een workshop aan met een opmerkelijke cursusleider: ex-gijzelaar Arjan Erkel. Oefeningen in zelfreflectie en een potje boksen helpen cursisten omgaan met omstandigheden waar ze, net als een gijzelaar, nooit om hebben gevraagd.

Als medewerker van Artsen zonder Grenzen werd Arjan Erkel (1969) in 2002 in de Russische deelstaat Dagestan ontvoerd, waarna hij 607 dagen gegijzeld was. Voor een groot deel van de tijd in een hokje van een paar vierkante meter. Een ingrijpende ervaring, maar ook een leerzame. “Het heeft me vooral geleerd dat je je niet zomaar moet neerleggen bij omstandigheden die je worden opgedwongen”, vertelt hij op een terrasje in zijn geboorteplaats Rotterdam. “Dat geldt niet alleen voor gijzelaars, maar voor ieder mens. Het voorkomt dat je met een chagrijnig gezicht rondloopt omdat je niet zelf de regie over je leven neemt.”

Erkel gaf na zijn vrijlating lezingen, schreef boeken – onder meer over zijn gijzelingservaring – en was kandidaat-Kamerlid voor het CDA.

De aandacht van Civilion trok hij met zijn trainingen waarin ‘ontgijzeling’ een van de thema’s is: wat belemmert mensen te leven zoals hen voor ogen staat en wat kunnen ze daaraan veranderen? Het leek het opleidingsinstituut voor de civiele betonbouw geknipt voor de eigen achterban. Veel bouwplaatspersoneel worstelt door de crisis met veranderde arbeidsomstandigheden. Het komt voor dat een voorman die jarenlang één ploeg vaste medewerkers runde, nu meerdere ploegen moet aansturen met al dan niet ingeleend personeel. Anderen zien hun baan bedreigd door buitenlands bouwplaatspersoneel. Veel bedrijven zijn ingekrompen en van het bouwplaatspersoneel dat overbleef wordt meer verwacht dan voorheen. “Niet leuk, maar het is wel zaak dat je meeverandert, al is dat vaak erg lastig”, zegt John Roelofs (Civilion). “Arjan Erkel slaagt erin vanuit zijn ervaringen mensen inzicht in hun situatie te geven, zonder belerend te worden. Dat zochten wij.”

De eerste workshop eind januari bij één van de deelnemende bedrijven van Civilion beviel zowel de deelnemers als de directie erg goed.

Een workshop begint met een algemene inleiding, waarna de groep splitst in drie parallelle sessies. Marieke Dik, een collega van Erkel, geeft een ‘feedback’-training. Een KAM-coördinator geeft les in veiligheid, arbeidsomstandigheden en in het durven aanspreken van elkaar. De derde groep gaat onder leiding van een bokstrainer sparren. “Ook een vorm van communicatie”, legt Erkel uit. “Durven incasseren en uitdelen hoort erbij.” Centraal thema tijdens de scholingsdag is beter grip krijgen op de eigen leefomstandigheden. “Je moet soms even boven jezelf kunnen hangen om je eigen situatie beter te begrijpen. Als je verbetering wilt, begint dat meestal bij jezelf.”

Gaat het vooral over het gevoel gegijzeld te zijn?

“Nee hoor, het gaat vaak over hele alledaagse zaken, die vaak wel invloed hebben op onnodige faalkosten. We hebben het over veilig werken, op tijd opleveren, het in één keer goed doen, je team motiveren, elkaar aanspreken. Leg je het proces even stil als dingen niet goed gaan of modder je gewoon verder?”

Wat heeft dat voor raakvlak met jouw ontvoering?

“Tijdens zulke sessies blijkt vaak dat sprake is van onvrede. Als je daaraan niets doet, gijzel je jezelf. Het is makkelijk om naar omstandigheden van buitenaf te wijzen, maar anderen wachten niet op verbetering van jouw situatie. Je moet het zelf doen, zelf het gesprek aangaan. Met je baas, je collega’s. Dat zorgt voor wederzijds vertrouwen en een betere samenwerking. Je kunt elkaars belangen beter in de gaten houden. Dat is een van de dingen die ik heb geleerd van mijn ontvoering.”

O ja?

“Toen ik werd ontvoerd, hield ik me in eerste instantie aan de adviezen van Artsen zonder Grenzen. Niet over politiek en godsdienst praten, kijk ze niet aan. Dat was niet lang vol te houden. Als je het jezelf niet naar de zin maakt, ga je eraan onderdoor. Dat kon alleen door contact te maken met mijn bewakers. Dus vroeg ik hen te stoppen met vragen over mijn zus en netjes ‘alsjeblieft’ en ‘dankjewel’ te zeggen. Aan een telkens terugkerende vernederende ervaring – met mijn gezicht tegen de muur gaan staan – wist ik een einde te maken: door te weigerde dwong ik hen een bivakmuts op te zetten. Ik ging ook het gesprek aan – over triviale zaken, maar ook over levensvragen – en heb zelfs gebokst met een ontvoerder. Zulke dingen gaven mij het gevoel meer grip op mijn situatie te hebben. Het zorgde voor meer respect en ik kreeg meer gedaan.”

Is bij de Civilion-workshop de werkgever de ontvoerder?

“Nee, mensen kunnen zich door van alles laten gijzelen. Een te hoge hypotheek of een slecht huwelijk kan mensen ook gegijzeld houden. Bij de workshops gaat het erom als persoon je toegevoegde waarde te blijven vergroten, maar ook je eigen kracht te vinden, om jezelf weer op te pakken. Het niet ‘maar uitzitten’ als je ongelukkig bent in je werk. Ik snap best dat het lastig is protest aan te tekenen tegen de gang van zaken op je werk als je 55 jaar bent, terwijl het bedrijf waarin je werk niet goed draait. Maar het gevoel geen enkele grip te hebben op je eigen situatie maakt het er niet beter op. Ik wil mensen helpen zien welke kansen ze nog meer hebben in het leven. En met hen in kaart brengen hoe je ingaat tegen belemmeringen. Conflicten die daaruit voortkomen kunnen best wel eens hoog oplopen. Prima, dan is het er maar uit. Zonder wrijving geen glans.”

Civilion

Opleidingsinstituut Civilion levert sinds 1987 opleidingen en trainingen voor de civiele betonbouw, variërend van vakinhoudelijke cursussen tot opleidingen voor voormannen, uitvoerders, werkvoorbereiders en projectorganisatoren. De organisatie ondersteunt bedrijven ook bij werven, selecteren en begeleiden van personeel. Civilion verzorgt technische mbo- en hbo-opleidingen voor de civiele betonbranche, maar stimuleert ook persoonlijkheidsontwikkeling en veranderprocessen. De coaching van Arjan Erkel past in die categorie. De workshop ‘Stap uit je schaduw’ duurt één dag en wordt in het hele land verzorgd. De workshop is ook geschikt voor andere sectoren dan de civiele betonbranche.Voor meer informatie: www.civilion.nl of mail roelofs@civlion.nl

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels