nieuws

UAV-gc moet volledig op de schop

bouwbreed

UAV-gc moet volledig op de schop

De risicoverdeling bij bouwprojecten is onaanvaardbaar scheefgegroeid met de komst van de geïntegreerde contracten en de UAV-gc, ziet Gerrit-Jan van de Pol van GMB. De praktijk is daarmee onvoorspelbaar geworden, waardoor de bedrijfstak langs de afgrond balanceert.

Om de huidige praktijk te doorbreken, pleit Van de Pol voor een nieuwe Regieraad, een proportionaliteitsgids Risico’s en een samenwerkingsprotocol tussen opdrachtgevers en opdrachtnemers. ‘‘De sector heeft een Paard van Troje binnengehaald met het omarmen van de geïntegreerde contracten. De huidige werkwijze van UAV-gc moet volledig op de schop.’’

“Ik dacht oprecht dat de problemen zouden oplossen als bouwers meer speelruimte zouden krijgen”.

De sector heeft volgens de GMB-directeur volledig onderschat welke onaanvaardbare risico’s daardoor bij de markt terechtkomen. “Ik heb er bij de Regieraad zelf bijgezeten en dacht oprecht dat de problemen zouden oplossen als bouwers meer speelruimte zouden krijgen en het gunnen op de laagste prijs voorbij zou zijn. Die verwachting was te naïef: De situatie aan de marktzijde is momenteel penibeler dan in 2003/2004.”

Grote stappen

De doelstelling van de Regieraad was een gezonde, aantrekkelijke, klantgerichte en innovatieve sector neer te zetten. “We werken totaal anders dan tien jaar geleden en hebben grote stappen gemaakt, maar het plezier in het werk is weg en de rendementen zijn ronduit bedroevend.” Een conflict ligt snel op de loer en vertrouwen kan razendsnel omslaan in wantrouwen bij onverwachte tegenvallers. De basis van samenwerking en gelijkwaardigheid blijkt in de praktijk nog flinterdun en de eerste reflex is om problemen af te wentelen op de markt. Aan prijsduiken doet zijn bedrijf niet mee, maar het is wel steeds lastiger geworden een reële prijs neer te leggen, want risico’s zijn steeds lastiger in te schatten en de meest optimale scenario’s blijken zelden uitvoerbaar. “In de periode na de bouwfraude hanteerden we een opslag van 5 procent voor algemene kosten. Meevallers in het project zorgden toen voor voldoende dekking om winst te draaien. Nu hanteren we 10 procent plus een klein percentage om tegenvallers en tenderkosten op te vangen. Dat is in de praktijk niet genoeg om zwarte cijfers te schrijven.”

Zelfs een goedlopend project kan in de laatste maanden omslaan in een rampscenario waardoor de beoogde winst alsnog in één keer verdampt. Van de Pol: “Dat soort problemen kwam vroeger ook voor, maar het prijskaartje lag dan niet automatisch bij ons. Het is terecht dat de opdrachtgever vraagt ‘regel jij dat?’, maar niet alle risico’s horen bij de markt te liggen.”

Minder grilligheid

"Bij ons bepalen jaarlijks gemiddeld vijf projecten hoe de balans er uit komt te zien."

De trend om steeds grotere projecten in de markt te zetten, maakt de problemen alleen maar groter. De kans en de gevolgen van misgrijpen bij een megaproject zijn nu eenmaal groter dan bij verschillende kleine projecten. “Bij ons bedrijf bepalen jaarlijks gemiddeld vijf projecten hoe de balans eruit komt te zien en pas in de laatste paar maanden tekenen zich betrouwbare contouren af voor de te verwachten marges.’’ Van de Pol wil graag naar een bouwpraktijk waar minder grilligheid en onvoorspelbaarheid zou heersen, maar dat is uitdrukkelijk geen heimwee naar UAV-contracten en de gevechten om de laagste prijs. “Bij bouwbedrijven is de risicoperceptie de afgelopen jaren door schade en schande gegroeid. Bedrijven hebben risicomanagement ingevoerd, schrijven vaker niet in en prijzen steeds beter risico’s in.’’

Een radicaal andere risicoverdeling heeft wat hem betreft topprioriteit om de huidige problemen in te dammen en de bestaande cultuur te doorbreken. “Opdrachtgevers definiëren en dicteren nu de risicoverdeling.” Hij beseft dat er minimaal een Regieraad-achtige constructie nodig is om iets te bereiken. De markt doet immers zelf mee aan het afprijzen van de risicolijst en haalt zelf de potentiële problemen naar zich toe in ruil voor een zak geld. “Dat is op zichzelf waar, maar bedrijven hebben vanuit het streven naar continuïteit ook geen andere keuze.”

De bouwdirecteur ziet de laatste tijd overigens wel hoopvolle ontwikkelingen. Rijkswaterstaat en waterschappen zoeken de dialoog met de markt over dit onderwerp. ‘‘Het besef dat er wat moet gebeuren groeit. Nu moet nog doordringen dat het opnieuw gaat over een fundamentele verandering van aanpak.’’ Van de Pol pleit voor het opstellen van een gids proportionaliteit risicoverdeling, als uitgangspunt in de tenderfase. “Vergelijkbaar met de gids proportionaliteit bij het aanbesteden, met duidelijke groene en rode zones voor wat nog aanvaardbaar is en wat niet. Onbeheersbare risico’s zoals bodemverontreiniging, fysische bodemkwaliteit, geotechniek, explosieven en archeologie horen bij de opdrachtgever. En vergunningen, omgevingsmanagement, integratie en raakvlakken horen een gezamenlijk risico te zijn. Bij geïntegreerde contracten liggen de eerste en de tweede categorie tegenwoordig vaak volledig bij de markt, terwijl geen enkele mogelijkheid bestaat om een risico te weigeren.”

Veel problemen zijn volgens Van de Pol verder te voorkomen als samenwerking het uitgangspunt is bij een contract, zoals bij het bouwteam, de alliantie, partnering of ‘early contractor involvement’. Jaarlijks komt slechts een handjevol van dergelijke opdrachten op de markt, want veel opdrachtgevers zijn gewend geraakt aan de UAV-gc en de standaard dbfm-contracten waarbij de risico’s vooral naar de markt gaan.


projectgegevens

Is de bouw innovatief:  ja
Is de bouw traditioneel: nee
Zijn de winstmarges in de bouw te laag: ja
Zijn de risico’s bij innovatieve contracten (UAV-gc + dbfm) te hoog: ja
Welk rapportcijfer krijgt het imago van de sector: 7
Is de basis tussen opdrachtgever en opdrachtnemer: wantrouwen
Wie heeft de sleutel in handen om prijsvechten te doorbreken: beide
Wat is het mooiste bouwproject: van Nederland Ruimte voor de Rivier


 

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels