nieuws

Reportage: Met plezier razendsnel bouwen

bouwbreed Premium

Reportage: Met plezier razendsnel bouwen

Rollen huizen straks in de fabriek van de lopende band? Als het aan Adriaan van Erk Bouw ligt, is dat niet nodig. De fabriek die een huis per dag bouwt, staat op de bouwplaats.

De woningfabriek van de toekomst heeft volgens bouwbedrijf Adriaan van Erk geen lopende band, maar staat buiten, op de bouwplaats. Op drukke dagen lopen er 62 mensen tegelijk rond, bezig 175 taken uit te voeren. Elke dag wordt een nieuwe woning opgeleverd.

Dit voorjaar stond de fabriek naast een grasveldje aan de rand van Nieuw-Lekkerland (Zuid-Holland). Terwijl Adriaan van Erk Bouw nog timmerde, stond ernaast al een verhuiswagen voor de deur.

De bouw heeft lean ontdekt. Strakker plannen, just-in-time leveren en op tijd bouwen. Het werk buiten gebeurt steeds fabrieksmatiger. Minder wachttijden en vrijblijvendheid. Dus een hogere productiviteit.

Een paar gloednieuwe rijtjes sociale huurwoningen staan sinds juni te pronken achter een goed gemaaid gazon. “Woningbouwvereniging Nieuw Lekkerland, April 2015”, staat op een ingemetselde steen in het midden van het huizenblok. Op 2 maart begon de bouwestafette, op 10 april werd de eerste woning opgeleverd, op 4 juni de laatste.

Voor de huizen staan de makers in het laatste septemberzonnetje te glunderen. Hans van Erk, directeur van de Adriaan van Erk Groep en Arie Houweling, directeur van Adriaan van Erk Bouw, willen graag hun “kunstje” laten zien.

Naast hen staan corporatiedirecteur Adrie Tukker en projectleider van de corporatie, Arie Teeuw. “Een geslaagd project”, hoorde Tukker bij de barbecue met buurtbewoners naar aanleiding van de oplevering. “Een stukje tafelzilver”, zegt Teeuw.

Voor Adriaan van Erk Bouw, een ontwikkelende bouwer uit Bergambacht, hemelsbreed 10 kilometer van Nieuw-Lekkerland, was het werken met lean een pilot. Na het winnen van de opdracht werd samen met de onderaannemers en toeleveranciers de planning gemaakt. “In het begin waren de onderaannemers sceptisch, maar toen het treintje ging lopen, zagen ze de meerwaarde”, kijkt Houweling terug.

Sport

Elke morgen vond een rondetafelgesprek van een kwartier plaats op de bouwplaats tussen de uitvoerder van Adriaan van Erk en de voorlieden van de onderaannemers. “Om te sparren. Partijen konden elkaar aanspreken op de planning”, zegt Houweling.

Het team op de bouwplaats werd verantwoordelijk voor het halen van die planning. Dat leverde plezier op. Mensen gingen elkaar helpen. “Het werd een sport om elke dag een woning op te leveren”, zegt Houweling. De trein haperde niet één keer.

In elke woning stond een planningsbord met de taken. Taak af? Dan werd dat gemeld bij de uitvoerder. Helemaal traditioneel gebouwd is er niet. Sommige onderdelen komen uit de fabriek, erkent Houweling. De prefab funderingen, de kanaalplaatvloeren en de prefab kap. Maar de muren zijn kalkzandsteen. “Dan kun je nog een schilderijtje ophangen”, zegt Teeuw.

Vanaf dag één werd de planning gehaald. Uiteraard. “Dat is prestige. We doen wat we hebben afgesproken”, zegt Houweling. Overwerken tot in de avond hoefde niet. “Dat was vooraf wel de gedachte. Maar dat bleek niet nodig”, zegt Hans van Erk.

Een soepele logistiek was essentieel. Bouwmaterialenleverancier Raab Karcher kwam de benodigde spullen just-in-time brengen op de bouwplaats. Bij de proef hoorde ook een hek met een toegangscontrolesysteem. Meten is weten.

De bewoners zijn tevreden. Geklaagd is er niet. Wat het project heeft opgeleverd voor de bouwer? “We hebben er niet veel aan verdiend”, zegt Van Erk. Meerwerk was nauwelijks nodig. “Dat was drie keer niks”, weet Houweling. “We zaten onder de 0,3 opleverpunten per woning.” Het bouwbedrijf was in 2014 een van de best presterende bouwers op Bouwprestaties.nl. De snelheid is niet ten koste van de kwaliteit gegaan, aldus Houweling.

“Het enige nadeel is het bouwvocht”, zegt Teeuw. “De cementvloeren hebben wel aandacht nodig. De eerste maanden van gebruik moet je goed ventileren. De bewoners hebben daarover instructies gekregen.” Ook zijn ontvochtigers gebruikt.

Over het proces is zowel corporatie als bouwer tevreden. “In de uitvoering zijn we alleen regievoerend geweest”, zegt Teeuw. De verantwoordelijkheid voor de uitvoering lag helemaal bij Adriaan van Erk.

De proef in Nieuw-Lekkerland smaakt naar meer. Is sloop-nieuwbouw met deze snelheid en kosten een alternatief voor renovatie? Voor Hans van Erk is het geen rare gedachte. Als een eerste rijtje nieuwbouwwoningen klaar is, kunnen de mensen van het tweede rijtje verhuizen naar het eerste. Vijftig werkdagen later kan het tweede rijtje klaar zijn. “Zeg maar een week of tien. Dat moet volgens mij kunnen.”

Corporatie-directeur Tukker heeft meer zorg over de omvang van de nieuwbouwwoningen in de toekomst. Corporaties moeten steeds kleiner bouwen om nieuwbouw betaalbaar te houden.

“Daar geloof ik niet in”, reageert Van Erk. Hij ziet liever dat corporaties de huidige vierkante meters van sociale huurwoningen handhaven en goedkoper gaan bouwen. Hoe? Van Erk: “Je betaalt voor beton, stenen en uren. Daar kun je niets aan veranderen. Maar het proces kun je wel veranderen. Als je in een kortere tijd bouwt, kun je sneller weer verhuren.”

Aanbesteding

Woningbouwvereniging Nieuw-Lekkerland (1350 woningen) bouwde de afgelopen vijf jaar zo’n honderd nieuwe woningen. Het nieuwbouwproject aan de Middelweg was nodig, omdat de bestaande 36 woningen uit 1922 “technisch op” waren. De huizen stonden scheef vanwege de slechte staat van de fundering. Sloop-nieuwbouw werd het plan. In dezelfde stijl. Drie architecten werd gevraagd een voorstel te doen. Scala Architecten won. De corporatie selecteerde vier bouwbedrijven om in concurrentie een bod te doen op basis van het definitief ontwerp. “We gaan de markt niet afstropen op zoek naar de laagste prijs. Dan krijg je misschien een lagere prijs dan we nu hebben, maar de vraag is of je dat wilt”, zegt projectleider Arie Teeuw van de Zuid-Hollandse corporatie. Op basis van prijs en kwaliteit werd geselecteerd, maar niet op basis van emvi (economisch meest voordelige inschrijving). Adriaan van Erk werd gekozen, mede vanwege projecten die het bedrijf in het verleden voor de corporatie uitvoerde. “Het bedrijf heeft zijn sporen verdiend”, zegt Adrie Tukker, directeur van woningbouwvereniging. Een aannemer die buiten de boot viel, klaagde over de uitslag. “Er was een beetje protest”, zegt Tukker. De klager had een vergelijkbare prijs als Adriaan van Erk, aldus Tukker, maar Adriaan van Erk had een streepje voor vanwege ervaringen met projecten uit het verleden. Volgens Tukker is een “reële” prijs betaald “voor een goede kwaliteit”.Adriaan van Erk Bouw probeert volgens directeur Arie Houweling zoveel mogelijk de “platte aanbestedingswereld” te mijden. Als ontwikkelende bouwer werkt het bedrijf het liefst in bouwteam. Het project in Nieuw-Lekkerland had ook in bouwteam uitgevoerd mogen worden. Het volgende vergelijkbare woningbouwproject gaat de corporatie mogelijk wel in bouwteam doen, zegt Tukker.

Adriaan van Erk Groep

Adriaan van Erk Groep bestaat uit bouwbedrijven Rehorst Bouw, Adriaan van Erk Bouw en Slavenburg Bouw. De laatste is na het faillissement van twee jaar geleden ingelijfd. Algemeen directeur Hans van Erk van Adriaan van Erk Groep kende Silvester Slavenburg, de directeur-eigenaar van de gelijknamige bouwer die vlak voor het faillissement zelfmoord pleegde, niet persoonlijk. “Ik kwam hem één keer per jaar tegen, dat is alles.” Vier projecten van Slavenburg Bouw werden overgenomen en zo’n twintig werknemers. De omzet van de utiliteitsbouwer “wisselt” en bedraagt ongeveer 30 miljoen euro.

Ook betonfabrikant BTE werd twee jaar geleden overgenomen na een faillissement. “Daar zijn verbeteringen aangebracht, maar de markt moet aantrekken”, zegt Van Erk. BTE werkt voornamelijk voor de infra. De omzet van Adriaan van Erk Groep bedraagt volgens de directeur ongeveer 90 miljoen euro. Winst werd afgelopen jaar volgens Van Erk nauwelijks gemaakt.

Reageer op dit artikel