nieuws

Ontwikkelen zonder markt

bouwbreed

Ontwikkelen zonder markt

De kennis en kunde van private partijen wordt onvoldoende benut bij de ontwikkeling van nieuwe centra. Gemeenten houden zelf projecten in de hand en houden bij voorkeur de private partijen buiten de deur in de planvormingsfase. Dat schrijft Pieter van der Heijde in zijn proefschrift Nieuwe Centra van Nederland waarop hij onlangs is gepromoveerd.

Wat velen in de markt al aan hun water voelden, is nu wetenschappelijk bewezen. Gemeenten streven naar maximale inkomsten uit grondverkoop door functies met hoge grondopbrengsten als winkels en kantoren neer te zetten in nieuwe centra. Ook worden metrages gemaximaliseerd. Tegelijkertijd worden ontwikkelingen tegengehouden van functies die een bedreiging vormen voor de al aanwezige binnenstad. Dat heeft dan weer negatieve effecten op de kwaliteit van de nieuwe centra.

Planning

Van der Heijde, directeur van Bureau Stedelijke Planning, heeft gekeken naar de planning van nieuwe centra als het centrum van Leidsche Rijn, Nieuwe Laakhaven Den Haag en Centrum Leyweg in Den Haag. Opvallend daarbij is dat gemeenten doelbewust de markt niet betrekt bij de planvorming. De gemeente bepaalt de locatie, de stedenbouwkundige opzet en het vastgoedprogramma. Zoals gezegd, uit welbegrepen eigenbelang.

Het heeft ook alles te maken met de crisistijd. In perioden met grote marktruimten lopen de belangen van gemeente en markt parallel. Beide hebben belang bij vergroten van het vastgoedprogramma. Lokale overheden genereren daarmee optimale inkomsten uit de grond en private partijen halen meer winst binnen.

In tijden van crisis worden de belangen echter tegengesteld. Voor gemeenten blijft maximalisatie van de grondopbrengsten en dus hoge vastgoedprogramma’s aantrekkelijk. Voor private partijen nemen de afzetrisico’s toe waardoor zij liever een wat kleiner programma zien. Gemeenten houden de markt echter wel vaak aan de al jaren afgesproken metrages waardoor er voor de leegstand gebouwd gaat worden.

Van der Heijde vindt het dan ook waarschijnlijk dat de omvangrijke leegstand van winkels en kantoren in Nederland niet alleen is veroorzaakt door toedoen van private partijen, maar ook door commercieel gedrag van gemeenten. Dat gedrag staat in zijn visie dan weer haaks op de publieke taken om vanuit het algemeen belang goede ruimtelijke afwegingen te maken.

Lees de samenvatting van het proefschrift Nieuwe Centra van Nederland 

Reageer op dit artikel

Gerelateerde tags

Lees voordat u gaat reageren de spelregels