nieuws

‘Ambtenaar hoeft niets over te doen’

bouwbreed Premium

‘Ambtenaar hoeft niets over te doen’

Moet de afgifte van een omgevingsvergunning echt acht tot veertien weken duren? Nee. De pilot ‘Architect aan Zet’ toont aan dat het binnen één dag kan. De betrokkenen zijn enthousiast.

Architect Alex Jager diende zijn aanvraag voor een uitbreiding bij cricket- en voetbalclub VOC op woensdag in en kreeg de vergunning op donderdag. Spectaculair, ook voor de opdrachtgever. Dat vereiste wel heel wat voorwerk.

Met collega-ontwerpbureau DeVries Architectuur was Jager volledig verantwoordelijk voor de toetsing van de 450 vierkante meter gebouwuitbreiding aan het Bouwbesluit, de welstand, het bestemmingsplan en gemeentelijke bouwverordeningen. Lastig zeker? “Nee, want de meeste dingen doe je als architect sowieso al”, zegt Jager, partner bij JagerJanssen Architecten. “Het grote verschil is dat gemeenteambtenaren het niet nog een keer overdoen.”

Het is niet de enige winst die ‘Architect aan Zet’ oplevert. Groot voordeel is ook dat de afgegeven vergunning een exacte afspiegeling is van de werkzaamheden die werkelijk worden uitgevoerd. Jager: “Normaal vragen we vergunning aan in de fase van het technisch ontwerp. Bij VOC gebeurde het na de onderhandelingen met de aannemer en de gebruikelijke bezuinigingsronde.”

Dat voorkomt tijdens de uitvoering een spagaat om, ondanks wijzigingen, toch te voldoen aan de vergunning. Ook prettig dus voor de aannemer. Nog iets dat anders is dan anders: de architect presenteert binnen drie weken na oplevering een compleet, geïllustreerd opleverdossier. Handhavers hebben daarmee een gedetailleerd naslagwerk in handen. Dat komt van pas bij de steekproefsgewijze handhaving door de gemeente. Kortom, iedereen lijkt te profiteren.

De gemeente Rotterdam lanceerde ‘Architect aan Zet’ vooral uit pragmatische overwegingen. De eigen ambtelijke capaciteit staat onder druk, hetgeen snelle afhandeling van bouwaanvragen bemoeilijkt. De gemeente verdient bovendien geen stuiver aan kleine projecten. De geschatte gemiddelde kosten van een bouwvergunning zijn 3000 euro. Maar in het Rotterdamse systeem van gestaffelde tarieven is de aanvrager van een vergunning voor een verbouwing soms al met 450 euro aan leges klaar.

Alle reden dus voor een proef bij projecten met geringe impact op de omgeving. Ook al omdat het gemeentebestuur af wil van overbodige regels. “Bij dit soort projecten is onze toevoeging vaak heel gering”, zegt projectleider Lennaert Zinkhaan van Bouw- en Woningtoezicht Rotterdam. “Het is veel praktischer om bij dit soort projecten alle kwaliteitscontroles in één hand te houden. De architect is daarvoor de aangewezen persoon.”

Voor mensen die misschien maar één keer in hun leven een bouwvergunning aanvragen is de pilot een verademing. De gemiddelde opdrachtgever weet niets van het ‘vergunningencircus’, maar heeft daarvoor nu één aanspreekpunt: de architect. Voor de gemeente geldt hetzelfde. Geen telefoontjes meer van burgers, clubs of bedrijven die zich afvragen hoe het met hun aanvraag staat.

Crisis- en herstelwet

Voor het project komen eengezinswoningen met maximaal drie bouwlagen in aanmerking, mits die niet staan in monumenten- of risicozones of gebieden met funderingsproblemen. Ook aan- en uitbouwen, dakkapellen en woningsplitsingen vallen onder de pilot. Kleine kantoorgebouwen tot vier bouwlagen doen ook mee, maar vallen niet onder de aanmelding van de proef voor de Crisis- en herstelwet (als die aanvraag wordt gehonoreerd, dan is vanaf 2016 helemaal geen vergunning meer nodig).

Missers worden niet alleen voorkomen met steekproefsgewijze controles. Onderdeel van ‘Architect aan Zet’ is ook het ‘vierogenprincipe’: een collega-architect kijkt mee hoe de projectarchitect het er vanaf brengt. Architect Peter Hersbach, die voor een particuliere opdrachtgever een cabin on the roof ontwierp, kreeg collegiaal toezicht van Alex Jager. Geen probleem wat hem betreft. “Welnee, in ons wereldje is het normaal dat je elkaars werk kritisch benoemt. Zo scherp je elkaar.”

Hersbach had zijn vergunning drie uur na aanvraag binnen. Die snelheid is toch de belangrijkste winst, gelooft hij, vooral voor kleine opdrachtgevers. “Mensen willen weten waar ze aan toe zijn, lang wachten geeft onzekerheid. Neem je die ‘hik’ weg, dan zullen mensen gemakkelijker voor (ver)bouwen kiezen.”

De kans dat architecten het met elkaar op een akkoordje gooien is volgens hem nul. Bouw- en Woningtoezicht hanteert nog steeds het principe three strikes you’re out . Overigens moeten deelnemende architecten ingeschreven zijn in het architectenregister en voldoende gekwalificeerd zijn.

Declareren

Bouw- en Woningtoezicht Rotterdam heeft in het eerste jaar nog niet verdiend aan de proef. “Maar dat komt nog wel”, verwacht projectleider Zinkhaan. “Zeker als deze methodiek ooit wet wordt.” Tijdens de pilot kunnen deelnemende architecten hun werk gedeeltelijk declareren bij de gemeente. Bij voortzetting van de nieuwe werkwijze komen de kosten voor rekening van de opdrachtgever.

De kostenstijging zal bescheiden zijn, verwacht Zinkhaan, want de meeste werkzaamheden zijn nu al architectenwerk. Hij verwacht dat jaarlijks enkele honderden bouwprojecten voor een flitsvergunning in aanmerking komen. Ter indicatie: het totaal aantal bouwaanvragen in Rotterdam was afgelopen jaar ongeveer 1800.

Minister Stef Blok (wonen) volgt de proef met belangstelling. De pilot wordt uitgevoerd in samenspraak met zijn ministerie en de Bond van Nederlandse Architecten (BNA), de BNA Kring Rijnmond, het architectenregister, het Verbond van Verzekeraars, de Vereniging Bouw- & Woningtoezicht Nederland en de beweging ‘Doorbraak in dienstverlening’.

Reageer op dit artikel